Кіріспе
Уэльстің бұрынғы кәсіби снукер ойыншысы, 1979 жылғы әлем чемпионы, австралиялық саясаткер Теренс Мартин Гриффитс (16 қазан 1947 жылы туған) – Уэльстің зейнеткерлікке шыққан кәсіби снукер ойыншысы, қазіргі жаттықтырушы және сарапшы. Бірнеше әуесқойлық титулдарды жеңгеннен кейін, соның ішінде 1975 жылы Уэльс әуесқойлар чемпионаты және 1977 және 1978 жылдары Англия әуесқойлар чемпионатында жеңіске жеткен Гриффитс 1978 жылдың маусымында 30 жасында кәсіпқойға айналды. Кәсіби турнирдегі екінші қатысуында ол 1979 жылғы Снукерден әлем чемпионатына қатысуға ілікті. Ол турнирдің финалына жетіп, Денис Тейлорды 24:16 есебімен жеңді. Бұл 1972 жылы Алекс Хиггинстен кейін әлем чемпионатын жеңіп алған екінші ойыншы болды; 2005 жылы Шон Мерфи ғана осы жетістікті қайталады. 1988 жылы Гриффитс тағы да чемпионаттың финалына өтті. Ол Стив Дэвистің қарсыласымен 8:8 есебімен тең түсті, бірақ матчты 11:18 есебімен ұтылып қалды. Гриффитс 1984 жылдан 1992 жылға дейін тоғыз жыл қатарынан әлем чемпионатының кем дегенде жартылай финалына жетті. Ол сондай-ақ 1980 жылы Мастерс турнирі мен 1982 жылы Ұлыбритания чемпионатында жеңіске жетіп, снукердің «Үшінші тәжі» жиынтығын толықтырды. Гриффитс Мастерс турнирінде үш рет күміс жүлдегер атанды және 1989 жылғы Еуропа ашық чемпионатының финалына жетіп, Джон Парротқа есе жіберді. Гриффитс басқа да бірнеше турнирде жеңіске жеткенімен, өзінің бәсекелесі Дэвистің деңгейіне жетуге тырысуы оның ойынға деген табиғи қабілетін жоғалтуына әкелді, деп санайды комментаторлар. 1996 жылы ол кәсіби снукерден зейнеткерлікке шығып, Дүниежүзілік кәсіби бильярд және снукер қауымдастығының жаттықтыру директоры болды және жетекші ойыншылар Стивен Хендри, Марк Уильямс және Динг Цзюньхуймен жұмыс істейтін жаттықтырушылық мансабын дамытты.
the Australian politician
Terence Martin Griffiths (born 16 October 1947) is a Welsh retired professional snooker player and current coach and pundit. After winning several amateur titles, including the Welsh Amateur Championship in 1975 and back to back English Amateur Championships in 1977 and 1978, Griffiths turned professional in June 1978 at the age of 30. In his second professional tournament, he qualified for the 1979 World Snooker Championship. He reached the final of the event where he defeated Dennis Taylor by 24 to 16. This was only the second time a qualifier had won the World Snooker Championship, after Alex Higgins in 1972; only Shaun Murphy in 2005 has since emulated the achievement. In 1988, Griffiths again reached the final of the competition. He was tied with Steve Davis, 8–8, but lost the match 11–18. Griffiths reached at least the quarter finals of the World Championship for nine consecutive years, from 1984 to 1992. He also won the Masters in 1980 and the UK Championship in 1982, completing snooker's Triple Crown. Griffiths was runner up at the Masters three times and reached the final of the 1989 European Open, where he lost the to John Parrott. Although he also won several other tournaments, Griffiths's determination to match his rival Davis led to changes in technique which commentators have said cost him his natural flair for playing. He announced his retirement from professional snooker in 1996 to become the World Professional Billiards and Snooker Association's director of coaching, and developed a coaching career which has included working with leading players Stephen Hendry, Mark Williams and Ding Junhui.
Алғашқы жылдар
Гриффитс Лланнеллиде 1947 жылдың 16 қазанында дүниеге келген. Ол грамматикалық мектепке қабылданды, бірақ сабақтан қалуы үшін қуылды және орта мектепке студент болып түсті, онда ол болашақ Уэльс құрамасының мүшелері Фил Беннетт пен Дерек Куиннеллмен бірге регби ойнады. Гриффитс 14 жасында снукер ойнай бастады. Мектепті бітіргеннен кейін ол көмір шахтасында жұмыс істеді және 16 жасында Лланнелли және ауданының снукер чемпионатының ең жас жеңімпазы атанды. Содан кейін Гриффитс автобус кондукторы болып жұмыс істеді, бұл оған жаттығу үшін көбірек уақыт берді. Кейіннен пошташы, сақтандыру агенті болып жұмыс істеді. 17 жасында Гриффитс Батыс Уэльстің снукер чемпионатында жеңіске жетті. 18 жасында автобус кондукторы болып жұмыс істегенде ол Аннетпен танысып, 1969 жылы үйленді. Олардың алғашқы ұлы Уэйн тойдан бір жарым жыл кейін, ал екінші ұлы Даррен екі жылдан соң дүниеге келді. Оның кәсіби статусын күтіп, 1978 жылдың мамыр айында Snooker Scene газеті: «Оның қуатты бұрылыстары мен алыстан соққылары ешкімге тең келмейді, жақын арада снукердің ең бағалы титулдарына күшті қарсылас айналса, ешқандай таңқалудың қажеті жоқ» деді. 1978 жылғы Ұлыбритания чемпионатының іріктеу кезеңіндегі алғашқы кәсіби матчында Гриффитс 8:9 есебімен Рекс Уильямсқа есебі 8:2 болғанда жеңілді. Уильямс 2:1 есебімен алға шықты, Гриффитс келесі жеті фреймді жеңіп алды, ал Уильямс келесі жеті фреймді жеңіп алды. Гриффитс соққыны дұрыс емес орындап, бір рет соқты, бұл қате соққы болды. Кейін Уильямс жеңіске жетті. 1979 жылғы әлем чемпионатының іріктеу кезеңінде Б. Беннетті 9:2 (0:2 есебінен кейін) және Джим Медоукрофтты 9:6 (6:6 есебінен кейін) жеңіп, Гриффитс өткен жылғы екінші орын иесі Перри Мансты бірінші раундта 13:8, ал Алекс Хиггинсті ширек финалда 13:12 есебімен жеңді. Эдди Чарлтонды ұзақ жартылай финалда 19:17 есебімен жеңгеннен кейін, 1:40-та аяқталды, Гриффитс журналист Дэвид Вайнға: «Мен енді финалдамын, білесіз бе?» деді. Финалда ол 1973 жылдан бері кәсіби спортшы болып табылатын және өзінің алғашқы әлем чемпионатының финалында ойнап тұрған Деннис Тейлормен кездесті. Матч алты фреймнің алғашқы төртеуінде тартысты болды және 15:15 есебімен тең болды, содан кейін Гриффитс 17:16 есебімен алға шығып, 24:16 есебімен жеңіске жетті, кәсіби карьерасының екінші турнирінде әлем чемпионы атанды. Гриффитс келесі маусымда 1979 жылғы Канада ашық чемпионатының финалына жетті, бірақ Клифф Торбернге 16:17 есебімен жеңілді және снукердің бірінші әлем кубогын жеңген Уэльс құрамасының құрамында болды; Рей Риардон, Даг Маунтджой және Гриффитс финалда Англияны 14:3 есебімен жеңді. 1979 жылдың соңында Гриффитс Ұлыбритания чемпионатының финалында Джон Виргомен кездесті. Вирго сессияға кешігіп келгені үшін екі фреймден айырылды (теледидар хабарлаушыларының сұрауымен басталу уақыты өзгергенін түсінбеді), бұл оның көшбасшылығын 9:11 есебімен қысқартты. Есеп 11:11 болғанда Гриффитс жүлде қорының бөлігін ұсынды. Вирго бұл ұсыныстан бас тартты және матчты 14:13 есебімен жеңіп алды. Гриффитс 1979 жылы BBC Cymru Wales Sports Personality of the Year атағын алды және келесі жылы This Is Your Life бағдарламасының тақырыбы болды. Ол 1980 жылы Мастерс турнирінде жеңіске жетті, 2323 көрерменнің алдында (Ұлыбританиядағы снукер турнирі үшін рекордтық көрсеткіш) Уэмбли конференц-орталығында Алекс Хиггинсті 9:5 есебімен жеңіп, шешуші фреймді жеңіп алу үшін 131 ұпай жинады. Бұл оның алғашқы Мастерс турнирі және жалғыз Мастерс титулы болды, бірақ ол келесі төрт жылдың ішінде үш рет екінші орынға ие болды. 1980 жылғы әлем чемпионатының чемпионы Гриффитс өзінің алғашқы матчында Дэвиске қарсы алғашқы жеті фреймді жоғалтып, бірінші сессияны 1:7 есебімен аяқтады. Дэвис екінші сессияның алғашқы фреймін жеңіп, есебін 8:1-ге жеткізді, ал Гриффитс сессияны 6:10 есебімен аяқтағанға дейін 10:3 есебімен жеті фреймге көш алды. Үшінші сессияда Гриффитс алғашқы төрт фреймді жеңіп, есепті 10:10-ға теңестірді; Дэвис келесі үш фреймді жеңіп, 13:10 есебімен жеңіске жетті, оған 22-ші фреймде 116 үзіліс кірді. Осы бірінші раундтағы жеңіліспен Гриффитс «Крестолл қарғысы» деп аталатын алғашқы құрбан болды, бұл термин кейіннен алғаш рет жеңіске жеткен чемпионның өз атағын қорғауға сәтсіздік танытуын сипаттау үшін қабылданды. Ол жыл сайынғы рейтингте үш орынға көтеріліп, 1980/1981 жылдары бесінші орынға жетті. Гриффитс және оның Уэльс командаластары 1980 жылғы Әлемдік сынақ кубогын сақтап қалды, ал 1981 жылы ол 1981 жылғы Ирландия мастерлерін жеңіп, 1981 жылғы әлемдік снукер чемпионатының ширек финалында Дэвиске жеңілді. Гриффитс 1981 жылғы Ұлыбритания чемпионатының финалында Дэвиске 3:16 есебімен жеңілді, бұл жұптың бірінен соң бірі жарысқан бес финалының біріншісі болды. Гриффитс бестің екеуін жеңіп, 9:8 есебімен жеңіске жетті, соңғы қара шарда 1982 жылғы Классика турнирінде Дэвис 3:8 есебінен 8:8 есебіне дейін қайта оралғаннан кейін. Ол 1982 жылғы Ирландия мастерлерін де жеңіп алды, бұл турнирдегі үшінші тікелей жеңісі, Дэвисті финалда 9:5 есебімен жеңді. Тони Ноулстың 1982 жылғы әлем чемпионатының бірінші раундында Дэвиске қарсы күтпеген 10:1 жеңілісінен кейін Гриффитс титулға фаворит атанды. Алайда, Гриффитс те бірінші раундта шығып қалды, Вилли Торнға 6:10 есебімен жеңілді. Бұл қарамастан, ол рейтингте тағы да жоғарылады, 1981/1982 жылдары үшінші орынға жетті, бұл оның ең жоғары көрсеткіші болды. Ол жыл соңында 1982 жылғы Ұлыбритания чемпионатында жеңіске жетті, финалда Алекс Хиггинсті 16:15 есебімен жеңді.
1983-1989 жылдар
Гриффитс бірнеше шақырулы турнирлерде жеңіс одіс, соның ішінде 1984 жылы Pot Black және 1984 жылғы Малайзия шеберлік чемпионатында (онда ол Тони Мио екінші орын алған дөңгелек турнирінде бірінші орын алды). Ол сондай-ақ 1984 жылы Сингапур мастерс турнирінде жеңіске жетті, онда да дөңгелек турнирінде бірінші орын алды, ал Дэвис екінші орынмен шектелді; және 1985 жылғы Гонконг мастерс турнирінде Дэвисті 4–2 есебімен жеңді. 1983/1984 маусымында ол тоғызыншы орынға көтерілді, ал 1984/1985 және 1985/1986 маусымдарында сегізінші орынды иеленді, бірақ 1986/1987 маусымында оныншы орынға түсті. 1986 жылғы Әлемдік снукер чемпионатынан екі ай бұрын Гриффитс жаттықтырушы Франк Калланмен жұмыс істей бастады. 16-шы кезеңде Хиггинсті 13–12 есебімен жеңгеннен кейін, ол Калланның ойынына көмектескені үшін ризашылық білдірді: «Мен үш жыл бойы дұрыс істерді істеуге тырыстым, ал Франк мен үшін бәрін біріктірді. Мен ешкімнің снукер туралы осыншалықты білетінін ойламадым». Ол ширек финалда болашақ жеңімпаз Джонсонға 12–9 есебімен жеңіске жетті, бірақ Джонсон қатарынан төрт фреймді ұтып, оның ішінде екеуі жүздік брейктермен, 13–12 есебімен жеңіске жетті. Ол маусымды 1986 жылғы Pontins Professional турнирінде жеңіспен аяқтады, финалда Уилли Торнды жеңді. Гриффитс 1986–87 маусымындағы барлық рейтингтік турнирлердің теледидарлық кезеңіне жеткен жалғыз ойыншы болды, бірақ олардың ешқайсысында жартылай финалға өте алмады. Маусым соңында ол рейтингте төрт орынға көтеріліп, алтыншы орынға ие болды. Ол 1986 жылы Уэльс кәсіби чемпионатында Даг Маунтджойды 9–3 есебімен жеңіп, тағы да жеңіске жетті. 1989 жылғы Еуропалық ашық турнирі келесі маусымдағы оның жалғыз финалы болды. Гриффитс алғашқы бес фреймнің төртеуінде жеңіске жетсе де, Джон Паррот бірінші сессиядан кейін 4–4 есебімен теңестірді. Кейін Гриффитс 8–7 есебімен көш бастады, бірақ Паррот матчты (және оның алғашқы маңызды титулын) 9–8 есебімен жеңді.
1989-1997 жылдар
1989–90 жылғы снукер маусымында Гриффитс 1989 жылғы Азия ашық чемпионатының жартылай финалына, 1989 жылғы Ұлыбритания чемпионатына және 1990 жылғы әлем чемпионаттарының ширек финалына жетті. Оның жалғыз финалы 1989 жылғы Шотландия Мастерс турнирінде болды, онда ол Стивен Хендриге 1–10 есебімен жеңілді. Маусым соңында Гриффитс әлемдік рейтингте бір саты төмен түсіп, алтыншы орынға ие болды. Келесі маусымда ол Шотландия Мастерс турнирінде тағы да Хендриге екінші орын алды; алайда, басқа рейтингтік турнирлерде айтарлықтай жетістікке жете алмады және маусым соңында алтыншыдан он бірінші орынға түсті. 1991–92 жылдар маусымынан кейін Гриффитс қайтадан алтыншы орынға көтерілді, осы кезеңде ол үш рейтингтік жартылай финалға жетті, соның ішінде 1992 жылғы әлем чемпионатына, онда ол Боб Чаперон, Нил Фулдс және Питер Эбдоннан жеңіске жетіп, кейін Стивен Хендриге есе жіберді. Келесі маусымдағы рейтингтік турнирдегі ең жақсы көрсеткіші 1992 жылғы Гран-придің жартылай финалы болды, онда ол Кен Доэртиге 6–9 есебімен ұтылды; ал келесі үш маусымда рейтингтік турнирлердегі ең жақсы нәтижесі әрқайсысында бір ширек финалға қатысу болды. 1996 жылғы әлем чемпионаттарында Гриффитс бірінші раундтың шешуші фреймінде 0–6 және 5–9 есебімен қалып қойғаннан кейін, Жами Бернетті 10–9 есебімен жеңді. Екінші раундта ол ескі қарсыласы Стив Дэвиске (Крусиблде алты рет жеңіле алмаған) есе жіберіп, карьерасын аяқтайтынын жариялады және World Professional Billiards and Snooker Association ұйымының жаттықтыру директоры болып тағайындалды. Гриффитс рейтингте 23-ші орында зейнетке шықты (оның дебюттік маусымынан бері бірінші рет топ-16-ға кірмеді). Клайв Эвертон Гриффитстің "өзінің деңгейі әлі де контурдың үздік ойыншыларымен салыстыруға болатын кезде зейнеткерлікке шыққан жалғыз ойыншы" екенін жазды. 1997 жылғы әлем чемпионатына Гриффитс зейнеттен қайтып, іріктеу матчында Алфи Берденді 10–4 есебімен жеңіп, Крусиблдегі негізгі турнирде соңғы рет өнер көрсетті. Ол елдесі Марк Уильямсқа қарсы 9–8 есебімен жетекшілік етті, бірақ келесі екі фреймді, екеуі де шешуші фреймде, ұтырып, 9–10 есебімен турнирден шығарылды. Кәсіби карьерасы барысында ол Крусиблде барлығы 999 фрейм ойнады. "Masters of the Baize" кітабында Люк Уильямс пен Пол Гадсби Гриффитстің Дэвиске қарсы ойнау техникасын өзгерткенінің салдарынан, мүмкін, одан да көп турнирде жеңіске жете алатынын жазды. Гордон Берн өзінің 1986 жылғы "Pocket Money" кітабында Рей Рирдонның 1981–82 жылдар маусымының соңында Барри Хернмен (Дэвистің менеджері) менеджменттік келісімге келгеннен кейін Гриффитстің ойыншы ретінде төмендегенін сезінгенін және Гриффитстің тұруын және кьюін өзгертуі оның "табиғи дарынын" жоғалтқан себебін айтты. Берн Херн Гриффитстің менеджері болғаннан кейін "бірінші жылы Херн Гриффитстің табысын үш есеге арттырып, жұмысын екі есеге азайтты" деп жазды. Гриффитстің сөзін келтіреді: "Мен үшін әлемде меннен жақсы ойыншы бар екенін қабылдау қиын болды", бірақ "Мен тіпті Стив Дэвиске де жете алмадым, себебі басқа ойыншылар мені алдымен жеңіп алатын". Эвертон Гриффитстің техниканы өзгертуі туралы былай деп жазды: "Ол осы процесте энциклопедиялық техникалық білімге ие болды және таңғажайып тұрақтылықты сақтады, бірақ ол әлем чемпионы болған кездегі шабытын ешқашан қайтара алмады".
Кейінгі мансап
Гриффитс 1998 жылы WPBSA-ның жаттықтыру директоры лауазымынан кетіп, қауымдастықты "қызметкерлерге ешқандай бағыт-бағдар берілмейтін, үмітсіз жағдай" деп сипаттады. Ол Марк Аллен, Али Картер, Динг Чжунхуй, Марко Фу, Барри Хокинс, Стивен Хендри, Стивен Магуайр, Джо Перри және Марк Уильямс сияқты көптеген жетекші ойыншыларды жаттықтырды. Гриффитс өз жаттықтырушылық тәжірибесі туралы: "Бұрынғы жылдары көбінесе техникалық мәселелерге баса назар берілген, шамамен 90% техникалық жағынан. Ал қазір керісінше, ақыл-ой жағы 80-20% көлемде басым" деді. Сондай-ақ ол бұрын BBC үшін снукер комментаторы болған. Гриффитс 2007 жылы "снукерге қосқан үлесі үшін" OBE орденімен марапатталды. 2021 жылы ол снукерге арналған "SQ" атты рейтинг жүйесін ұсынды. Өмірінің барысында Гриффитс жүлде ретінде миллион фунттан астам ақша жеңіп алды. 2024 жылы оның отбасы оның деменцияға шалдыққанын хабарлады.
Карьералық финалдар
Рейтингтік және рейтингтік емес соңғы нәтижелердің дереккөздерін жоғарыдағы "Өнімділік уақыт жолағы" бөлімінен табуға болады.
Командалық финал: 5 (2 атақ)
+Терри Гриффитс қатысқан командалық финал нәтижесі № Жыл Чемпионат Команда / серіктес Финалдағы қарсыластар Есеп Сілтеме (Дереккөз) Жеңімпаз 1. 1979 Әлемдік сынақ кубогы WAL ENG 14–3 Жеңімпаз 2. 1980 Әлемдік сынақ кубогы (2) WAL CAN 8–5 Жүлдегер 1. 1981 Әлем командалық классикасы WAL ENG 3–4 2-орын 2. 1982 Жұптар арасындағы әлем чемпионаты және 2–13 3-орын 3. 1983 Әлем командалық классикасы (2) WAL ENG 2–4
Pro-am финалы: 2 (1 атақ)
+Терри Гриффитс қатысқан әуесқой және кәсіби ойыншылар арасындағы финалдың нәтижесі № ЖылЧемпионатФиналдағы қарсыласЕсеп Сілтеме (Дереккөз)Жеңілісші 1. 1977 Понтинс көктемгі ашық турнирі4–7Жеңімпаз 1. 1983 Понтинс көктемгі ашық турнирі7–3
Әуесқойлар финалы: 4 (3 атақ)
+Терри Гриффитстің әуесқойлар финалдарыНәтижесіNo. ЖылЧемпионатФиналдағы қарсыласыЕсеп Сілтеме (Дереккөз)Жүлдегер 1. 1972 Уэльс әуесқойлар чемпионаты2–6Жеңімпаз 1. 1975 Уэльс әуесқойлар чемпионаты8–7Жеңімпаз 2. 1977 Англия әуесқойлар чемпионаты13–3Жеңімпаз 3. 1978 Англия әуесқойлар чемпионаты (2)13–6