Кіріспе

Адамдарға бірлесіп жұмыс істеуге көмектесетін құрал. Ынтымақтастық құралының мақсаты – екі немесе одан көп адамнан тұратын топты ортақ мақсатқа немесе міндетке жетуге қолдау көрсету. Ынтымақтастық құралдары қағаз, флипчарттар, желімдi қағаздар немесе ақ тақталар сияқты технологиялық емес түрде де болуы мүмкін. Сондай-ақ, олар бағдарламалық құралдар мен қосымшаларды, мысалы, бірлескен жұмыс бағдарламаларын да қамти алады.

Компьютерлік ынтымақтастық құралдары

Компьютерлерді бір-бірімен жұмыс істеу үшін қолдану туралы алғашқы идея 1945 жылы Ванневар Буш өзінің "Біз қалай ойлаймыз" мақаласында "мемекс" деп атаған жүйе туралы ойларымен бөліскен кезде қалыптасты. Бұл жүйе жеке тұлғаның кітаптарын, жазбаларын және хабарларын сақтайды және оларды кез келген уақытта қолжетімді етеді. Ол оны "оның жадына кеңейтілген толықтыру" деп атады.

Компьютерлік кеңсе автоматтандыруы

1968 жылы компьютерлік жүйелерді байланыспен және бір орында болмағанда бірлесіп жұмыс істеу мүмкіндігімен АҚШ Қорғаныс ғылыми-зерттеу жобалары агенттігінің (DARPA) басшысы доктор Дж. К. Р. Ликлидер байланыстырды. "Компьютер – байланыс құралы" атты мақаласында ол "адамдарды бір орында жинамай-ақ, олардың арасындағы байланысты жеңілдету" қажеттігін айтты, бұл әрі қарай ARPANET, коммерциялық уақыт бөлісу жүйелері және, соңында, Интернетке алып келді. 1970 жылы микрокомпьютер ойлап табылғанда, кеңселерді автоматтандыру туралы көптеген адамдар білді, соның нәтижесінде алғашқы бірлескен бағдарламалық жасақтама – Электрондық ақпарат алмасу жүйесі (EIES) пайда болды, ол сауалнамалар жүргізуге, тізбекті жауаптар беруге және топтық құрылымды тәсілдерді қолдануға мүмкіндік берді. 1991 жылы педагог К. А. Эллис "топтық бағдарламалық қамтамасыз ету" терминін "бір ортақ міндетке (немесе мақсатқа) біріккен адамдар тобын қолдайтын және ортақ ортаға интерфейс ұсынатын компьютерлік жүйелер" деп анықтады. Пол Уилсон "компьютерлік қолдаумен ынтымақтастық жұмыс" (ККЖ) терминін қалыптастырды. Ол оны "адамдардың топта жұмыс істеу жолын түсінуді, компьютерлік желілерді құру технологияларын, сондай-ақ олармен байланысты жабдықтарды, бағдарламалық қамтамасыз етуді, қызметтерді және әдістерді біріктіретін жалпы термин" деп сипаттады. Бұл топтық бағдарламалық қамтамасыз ету идеяларын одан әрі дамытуға негіз салды және 1990 жылдары Lotus Notes, Microsoft Exchange Server және Outlook ойлап табылды. 2002 жылы Әлеуметтік бағдарламалық қамтамасыз ету саммитінде Клей Ширки "әлеуметтік бағдарламалық қамтамасыз ету" фразасын "топтық өзара әрекеттесуді қолдайтын бағдарламалық қамтамасыз ету" ретінде ұсынды.

Негізгі түрлері

Ынтымақтастықтың үш аспектісі – коммуникация, координация және ынтымақтастық – ынтымақтастық құралдарын жіктеуге пайдаланылуы мүмкін.

Электрондық пошта

Электрондық поштаның құрал ретіндегі пайда болуы жұмыс орнындағы қарым-қатынас тәсілін өзгертіп жіберді. Бұл ұйым ішінде байланыс орнатудың ең оңай және кең таралған тәсілі. Атап айтқанда, күнделікті хат-хабар алмасуды ұйымдастыру үшін электрондық пошта бір ғана түрту арқылы көптеген адамдарға жете алады. Электрондық пошта әлі де қарым-қатынас пен ынтымақтастықта ең көп қолданылатын құрал болғанымен, ірі көлемде ол тиімді емес, ал басқа да қарым-қатынас түрлері оның орнын басып жатыр. Икемділігіне қарамастан, топтық пікірсайыстар үшін ол қолайлы емес, себебі олар тым жылдам дамиды. Жіберілген құжаттың ең соңғы нұсқасы бар екеніне сенімді болу қиын, сондай-ақ электрондық пошта арқылы орындалуға тиіс тапсырмалар мен мерзімдерін қадағалау да мүмкін емес. Cisco компаниясының Cisco блогында жарияланған "Электрондық поштаның болашағы" туралы мақаласында айтылғандай, электрондық пошта "деректерді ұйымдастыру арқылы өнімділікті арттырады" және электрондық поштамен жұмыс істеуде ашықтықты күшейтуге тырысады.

Дауыстық пошта

Дауыстық хабарлама ынтымақтастық құралы ретінде Google Voice сияқты қызметтерге көбірек енгізілуде. IBM-нің болашақ сценарийінде көрсетілгендей, дауыстық хабарламаның болашақтағы рөлі бүгінгі электрондық пошта сияқты маңызды болуы мүмкін.

Тез хабарласу (IM)

Жедел хабар алмасуды бірлескен жұмыс құралы ретінде пайдалану арқылы біз ұйымдағы адамдармен дереу байланыса аламыз. Болашақта жедел хабар алмасу жеке бағдарламалық қамтамасы ретінде емес, Бірыңғай коммуникация сияқты ірі жүйелерге толық интеграцияланатын болады.

VoIP (IP арқылы дауыс беру) / бейнешақыру

IP дауысы байланыс құралы ретінде компаниялардың арасында жылдам танымал болды және олардың коммуникациялық портфелінің бір бөлігіне айналды. Eclipse Telecom компаниясының баяндамасы көрсеткендей, VoIP кеңселердегі телефондарды толықтай алмастыруға және қолданыстағы ынтымақтастық қызметтеріне интеграциялануға қадам басып келеді.

Үйлестіру

Үйлестіру – "ортақ мақсаттарға жету үшін серіктестердің әрекеттерін ұйымдастырылған және тәртіпті түрде келісу немесе түзету" деп анықталады. Осыған қолдау көрсетіп, топтық іс-шараларды, кестелерді және жобаның нәтижелерін құруға мүмкіндік беретін құралдар – ынтымақтастық құралдары болып табылады.

Онлайн күнтізбелер

Онлайн күнтізбелер жұмында кәсіби мінез-құлықтың бір бөлігі болып табылады және басқа жүйелермен толық интеграцияланған. Бат университетінің зерттеу жұмысы көрсеткендей, онлайн күнтізбелер болашақта әлеуметтік желілер сияқты басқа да деректермен одан да тығыз байланысты болуы мүмкін және одан да күшті әсер ете алады.

Уақытты бақылау бағдарламалық жасақтамасы

Уақытты тіркеу құралдары, ең алдымен, қызметкерлердің еңбек өнімділігін бағалау үшін қолданылады. Оның өнімділікке тигізер әсері туралы пікірлер қарама-қайшы.

Есептік кестелер

Электрондық кестелер корпоративтік ортада электрондық пошта сияқты кең таралған және қаржылық талдау немесе модельдеу үшін қажетті ынтымақтастық құралы болып табылады. Өте танымал болғанына қарамастан, бірнеше зерттеу электрондық кестелердің көптегенінің қате деректерді қамтитынын және осыдан тиімсіз екенін көрсетті.

Ынтымақтастық

Ынтымақтастық құралдары топтарға нақты уақыт режимінде талқылауға және бірлесіп идеяны немесе ойды дамытуға мүмкіндік береді. Ынтымақтастық трендтері, ең алдымен, ірі ұйымдарда "басты идеяны" сақтап, байланыстарды анық көруге бағытталған. Сонымен қатар, компанияда тұрақты жұмыс істемейтін мамандарды ұйымға тарту арқылы олардың білімі мен тәжірибесін пайдалану идеясы да бар.

Видеоконференциялар

Көп жағдайда бейнеконференциялар ұйымдардың жалпы байланыс және ынтымақтастық стратегиясының бір бөлігі болып табылады. Әсіресе қазір барлық қызметтер бұлттық негізде болғандықтан, іске асыру шығындары қолжетімдірек болды. Бейнеконференциялардың ұзақ мерзімді көрінісі компьютерлік өңдеу қуатын, деректерді сақтауды немесе мобильді желілердің жылдамдығын тиімді пайдалану арқылы ынтымақтастыққа кедергі келтіретін факторларды одан әрі азайтуға байланысты.

IM телеконференциясын өткізу

Телеконференциялық шешімдердің мақсаты – командаларды, жиналыстарды немесе іс-шараларды мүмкіндігінше жақын қылу. Бизнес ортасынан басқа, телеконференция қазіргі уақытта телемедицина сияқты түрлі салаларда қолданылады, онда қашықтық пен уақыт шектеулі болғандықтан тиімділік пен өнімділіктің артуына зор үлес қосады.

Электрондық пошта, пошталық тізімдер мен жаңалықтар топтары

E-Mail – ең танымал асинхронды ынтымақтастық құралы және ең көп қолданылатыны. Ол хабарларды жіберу, пошта тізімдерін құру және құжаттарды қоса беру үшін қарапайым мүмкіндіктер ұсынады. Бұдан өзге, ақпарат автоматты түрде уақыт бойынша реттелген түрде сұрыпталып, міндеттерге немесе күнтізбедегі шараларға жүктелуі мүмкін.

Топтың күнтізбесі

Топтық күнтізбелер арқылы кездесулер жоспарлануы мүмкін, жобалар басқарылады және адамдар үйлестіріледі. Бұл адамға өзінің тапсырмаларын және мерзімдерін бақылауға көмектесетін керемет құрал. Топтық күнтізбе командадағы немесе ұйымдағы басқа адамдармен кестедегі қайшылықтарды анықтау, сондай-ақ команда мүшелерінің барлығына ыңғайлы кездесу уақытын үйлестіру сияқты мүмкіндіктерді қамтиды. Топтық күнтізбелердің пайдалы тұстарын қатар, жеке құпиялылық және бақылау мәселелері де бар, олар адамның еңбек өнімділігіне әсер етуі мүмкін.

Жұмыс ағыны жүйелері

Жұмыс ағыны жүйелері арқылы файлдар мен құжаттар қатаң және ұйымдастырылған процестің сақталуымен ұйымға жіберіледі. Олар маршрутизация, формаларды жасау және рөлдерді қолдау қызметтерін ұсынады. Қазіргі жұмыс ағыны жүйелері бір орталықтан басқарылатындықтан, ұйымдағы қызметкерлердің өз процестерін басқаруға мүмкіндігі әдетте болмайды. Бұл жағдайды өзгерту үшін, ағымдағы жұмыс ағыны жүйелеріне бірлескен жоспарлау құралдарын енгізу қажет.

Гипермәтін

Гипертекст технологиясы файлдарды бір-бірімен байланыстырып, әрқашан ең соңғы нұсқаға қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Адамдар әртүрлі құжаттармен жұмыс істеген кезде жүйе басқалардың ақпаратын автоматты түрде жаңартып отырады.

Видеобайланыс жүйелері

Видеобайланыс жүйелері тікелей бейнеағынымен екі немесе көп бағытты қоңырау жасау мүмкіндігін ұсынады. Бұл мүмкіндікті қосымша визуалды элементі бар телефон жүйесімен салыстыруға болады.

Чат жүйелері

Чат жүйелері адамдарға нақты уақытта хабарлар жазуға және жіберуге мүмкіндік береді. Олар көбінесе пайдаланушы есімдері, қатысушылар саны, орналасқан жері, талқылау тақырыбы сияқты ақпаратты көрсететін чат-бөлмелерден тұрады.

Шешім қабылдауды қолдау жүйелері

Шешімдерді қолдау жүйелері топтарға шешім қабылдау процесін басқаруға көмектеседі. Олар адамдарға идеяларын бөлісуге, талдауға және тіпті дауыс беруге мүмкіндік береді. Шешім қабылдау – қазіргі заманғы жұмыстың маңызды функциясы болып табылады. Зерттеулерге сәйкес, ұйымдық шешімдердің 50 пайызы сәтсіз аяқталады.

Көп ойыншықты бейнеойындар

Компьютерлік ойындар болашақта көп пайдаланушылы жағдай қалай болатынының жақсы мысалы. Олар үнемі дамытылып, чат және бейне байланыс жүйелері сияқты мүмкіндіктермен толықтырылады.

Онлайн-қоғамдастық құралдары

Онлайн-ынтымақтастық құралдары – бұл топтарға арналған жылдам хабар алмасу, файлдарды бөлісу мүмкіндіктері және ұйым, қауымдастық немесе команда жүйесінде таратылған ақпаратты табуға арналған бірлескен іздеу жүйелері (CSE) сияқты негізгі қызметтерді ұсынатын веб-қосымшалар. Бұдан өзге, функционалдық мүмкіндіктер кейде, мысалы, біріктірілген онлайн күнтізбелер, міндеттер мен идеяларды ұйымдастыруға арналған ортақ онлайн ақ тақталар немесе интернет-телеконференция интеграциялары арқылы кеңейтіледі. Онлайн-ынтымақтастық құралдарының мүмкіндіктері қарапайымнан күрделіге, арзаннан қымбатқа, жергілікті түрде орнатылғаннан қашықтан хостингіге және коммерциялықтан ашық кодтыға дейін өзгереді.

Өмірбаян

Күнделікті жұмысымызды жеңілдету мақсатымен жаңа құрылғылар мен технологиялар жасалып жатыр. Онлайн-ынтымақтастық құралдары қазіргі таңдағы мынадай мәселелерді шешуге тырысады:

"Қызметкерлердің 38% уақыты жұмысты қайталауға кетеді, ал 58% адамдар ақпаратты іздеуге күніне бір сағаттай уақыт жұмсайды". "Аптасына 28 сағат электрондық хаттарға жауап беруге, ақпарат іздеуге және ішкі ынтымақтастыққа жұмсалады". "Менеджерлердің 59% маңызды ақпаратты таба алмай немесе көре алмай қалады". "Жыл сайын басшылар жоғалған құжаттарды іздеуге алты аптасын жұмсайды". Бұл көрсеткіштер біздің кездесіп отырған мәселенің технологиялық емес, адамдар мен олардың қарым-қатынасына байланысты екенін көрсетеді. Технология осы жағынан бізге көмектессе де, осы мәселелерді шешудің кілті – осы құралдарды қалай пайдалануымызға байланысты. Мысалы, Skype немесе FaceTime сияқты бейнеконференция құралдары бізді барлығымен байланыстырса да, олар әрқашан толық контексттік ақпаратты беріп қоймайды. Көргеніміз шындықтан өзгеше болуы мүмкін, себебі жұмыстағы әріптестеріңізбен Skype арқылы сөйлескен кезде бөлмеде басқа адамдар болуы мүмкін, ал сіз олар туралы білмейсіз. Қарым-қатынастың артуы көбірек үзілістерге әкелуі мүмкін: Адам үйден жұмыс істей алады, бірақ оны көршілер немесе шөп кескіш машинасы үнемі алаңдатады. Сондықтан болашақтағы ынтымақтастық құралдары компанияларға назарлы және құрылымды түрде ынтымақтасуға мүмкіндік беретін модельдерді іздеуде. Мұндай қолданбалардың бірі – фин компаниясы Fingertip Ltd, ол компанияларға бірлесіп жұмыс істеуді және шешім қабылдау процесін жеңілдетуге көмектеседі.

Қарапайым байланыс шешімдерінен біріктірілген коммуникацияларға (БК)

Бір-бірімізбен байланыс жасау әдісі үнемі өзгеріп тұрады және жұмыс ортасын өзгертеді. 1971 жылы бағдарламашы Рей Томлинсон екі компьютер арасында алғашқы хабарлама жіберді. Сегіз жыл өткен соң Usenet, көп желілі онлайн форум, ақпарат алмасу жолымызды өзгертті. 1986 жылы IRC пайда болғаннан кейін, жылдам хабар алмасу және топтық әңгімелесу техникалық білімі жоқ қолданушылар үшін алғаш рет қолжетімді болды, ал 1992 жылы AOL/AIM іске қосылғаннан кейін біз алғашқы жаһандық қоғамдастыққа тап болдық. 2001 жылы құрылған Wikipedia және әртүрлі әлеуметтік желілер (MySpace, Linkedin және Facebook) цифрлық әлеммен байланысқан, жаһандық көзқарастағы және ынтымақтастық құралдарын әлеуметтік байланыс үшін ғана емес, сонымен қатар жұмыс орнындағы тиімділікті арттыру үшін пайдалануға дайын қоғамдастықты қалыптастырады.