Екінші дүниежүзілік соғыс алдындағы польшалық шифрлау бюросы

Кіріспе

Соғыс аралық кезеңдегі поляк барлау криптографиялық агенттігі

Шифрлау бюросы (поляк: Biuro Szyfrów) – поляк Бас штабының екінші бөлімінің SIGINT және криптография (шифрлар мен кодтарды қолдану) және криптоанализ (шифрлар мен кодтарды зерттеу, оларды «бұзу» мақсатында) жөніндегі бөлімшесі. Шифрлау бюросы болып қалыптасатын агенттіктің алғашқысы 1919 жылдың мамыр айында Польша-Кеңес соғысы кезінде (1919–1921) құрылды және Польшаның аман қалуы мен сол соғыстағы жеңісін қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарды. 1931 жылдың ортасында Шифрлау бюросы бұрынғы агенттіктердің бірігуі арқылы құрылды. 1932 жылдың желтоқсанында Бюро Германияның «Энигма» шифрларын бұза бастады. Келесі жеті жылда поляк криптологтары «Энигма»ның плагин тақтасымен күрделенген құрылымы мен жұмыс істеуін жеңіп шықты. Бюро советтік криптографияны да бұзды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін бес апта бұрын, 1939 жылдың 25 шілдесінде Варшавада Польша Шифрлау бюросы француз және британдық әскери барлау қызметтерінің өкілдеріне «Энигманы» шифрлау техникасы мен жабдықтарын көрсетті, олар «Энигманы» бұзуға ешқандай үлкен жетістікке жете алмаған еді. Бұл поляк барлау қызметі мен технологиялық трансфері одақтастарға Екінші дүниежүзілік соғысты жеңіспен аяқтауда бұрын-соңды болмаған артықшылықты («Ультра») сыйлады.

Қабаты ормандары

1937 жылға дейін Шифр бюросының неміс бөлімі, BS 4, Варшавадағы Польша Бас штабының ғимаратында орналасқан еді. Сол жылы BS 4 арнайы салынған жаңа ғимараттарға, Варшаваның оңтүстігіндегі Пири маңындағы Кабаты орманына көшірілді. Жұмыс жағдайлары Бас штаб ғимаратындағы тар шеңберге қарағанда едәуір жақсы болды. Көшу қауіпсіздік талаптарымен де шартталған еді. Германияның "Абвер" әрқашан Бас штаб ғимаратындағы әскери және азаматтық қызметкерлер арасындағы сатқындарды іздеп жүрді. Олар Бас штаб ғимаратына кіруге рұқсаты жоқ болса да, қызметкерлердің кіріп-шығуын бақылап, жасырын камералармен суретке түсіре алатын. Жыл сайынғы "Абвер" барлау тапсырмаларында Варшавадағы неміс агенттеріне Польша Бас штабындағы дереккөздерді табу басымдық берілді. Британдықтар 60 дөңгелек конфигурациясының барлығы үшін екі жинақ Зигальски парақтарын дайындауға уәде берді. Француз контингентіне француз радио барлау және криптография басшысы майор Густав Бертран және француз Әуе күштері штабының капитаны Анри Бракени кірді. Британдықтар Британияның Үкіметтік код және шифрлау мектебінің басшысы командир Алястер Деннистонды, бас британдық криптоаналитик Дилли Ноксты және Корольдік теңіз күштерінің бағытты анықтау станцияларының басшысы командир Хамфри Сэндвитчті жіберді. 1932 жылдың соңында Реевски неміс әскери "Энигма" машинасының құрылымын қайта жасай бастағанда, ол алфавит әріптерін кіріс барабанына қосудың маңызды элементін, олардың қарапайым әліпбилік тәртіппен сымдалғаны туралы шабыттанған болжаммен шеше алды. Трилатераль кездесуде Реевски кейіннен Дилвин Нокстің алғашқы сұрағы: "Кіріс барабанындағы байланыстар қандай?" болғанын айтты. Нокс жауаптың қаншалықты қарапайым екенін білгенде қатты таң қалды. Польшаның батыс одақтастарына "Энигма" шифрын бұзу туралы ақпаратты Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін бес апта бұрын беруі өте уақтылы болды. Бұрынғы Блетчли Парк математигі және криптолог Гордон Уэлчман кейіннен: "Егер біз поляктардан неміс әскери "Энигма" машинасының және қолданылып жүрген жұмыс процедураларының егжей-тегжейін уақтылы білмесек, Ultra жобасы ешқашан іске қосылмас еді" деп жазды. Соғыстың соңында Одақтас армиясының Бас қолбасшысы Дуайт Д. Эйзенхауэр Блетчли Парктен алынған барлау ақпаратын "мен үшін баға жетпес құндылыққа ие" деді. Бұл оның командир ретіндегі міндетін өте жеңілдетті. Эйзенхауэр Одақтастардың соғыс күш-жігеріне жасаған бұл "шешуші үлесі" үшін алғысын білдірді. Ұлыбритания премьер-министрі Уинстон Черчилльдің соғыс кезіндегі ең үлкен қорқынышы, тіпті Гитлер "Теңіз арыстаны" операциясын тоқтатып, Кеңес Одағына шабуыл жасағаннан кейін де, неміс су асты кемелерінің қасқырлары теңізге тұйықталған Ұлыбританияны тұншықтырып тастауы мүмкін еді. Атлантика шайқасында Ұлыбританияның жеңілісін болдырмауға көмектескен маңызды фактор - теңіз "Энигма" шифрын бұзудағы қайта жеңісі болды. Бұл британдықтардың неміс "Энигма" жабдықтары бар теңіз кемелерін басып алуының нәтижесінде болды, бірақ неміс теңіз сигналдарын бұзу поляк Шифр бюросының бастамашы болған әдістерге негізделді. Егер Ұлыбритания Гитлерге бас исе, Америка Құрама Штаттары Еуропа және Солтүстік Африка театрларындағы болашақ қатысуы үшін маңызды алдыңғы базадан айырылып қалар еді. Пири кездесуінен бір апта өткен соң, 1939 жылдың 1 тамызында Дилвин Нокс поляктарға, поляк тілінде, "біздің ынтымақтастығымыз бен шыдамдылығымыз үшін" алғыс айтты. Ол кішкентай қағаз таяқшалар мен Дерби атты жарысын бейнелейтін шарфты қосады, бұл Нокс таяқшаларды пайдаланып жеңіске жетемін деп үміттенген және жеңілісін батыл мойындаған криптологиялық жарыстың символы болды. 1939 жылдың 5 қыркүйегінде Польшаның неміс басқыншылығын тоқтатуы мүмкін емес екендігі анық болғандықтан, BS 4 өзінің файлдарының бір бөлігін жоюға және маңызды қызметкерлерді эвакуациялауға бұйрық алды.

Until 1937 the Cipher Bureau's German section, BS 4, had been housed in the Polish General Staff building – the stately 18th century "Saxon Palace" – in Warsaw. That year BS 4 moved into specially constructed new facilities in the Kabaty Woods near Pyry, south of Warsaw. There, working conditions were incomparably better than in the cramped quarters at the General Staff building. The move was dictated as well by requirements of security. Germany's Abwehr was always looking for potential traitors among the military and civilian workers at the General Staff building. Strolling agents, even if lacking access to the Staff building, could observe personnel entering and leaving, and photograph them with concealed miniature cameras. Annual Abwehr intelligence assignments for German agents in Warsaw placed a priority on securing informants at the Polish General Staff. In return, the British pledged to prepare two full sets of Zygalski sheets for all 60 possible wheel orders. The French contingent consisted of Major Gustave Bertrand, the French radio intelligence and cryptology chief, and Capt. Henri Braquenié of the French Air Force staff. The British sent Commander Alastair Denniston, head of Britain's Government Code and Cypher School, Dilly Knox, chief British cryptanalyst and Commander Humphrey Sandwith, head of the Royal Navy's intercept and direction finding stations. When Rejewski had been working on reconstructing the German military Enigma machine in late 1932, he had ultimately solved a crucial element, the wiring of the letters of the alphabet into the entry drum, with the inspired guess that they might be wired in simple alphabetical order. Now, at the trilateral meetingRejewski was later to recount"the first question that Dillwyn Knox asked was: 'What are the connections in the entry drum? Knox was mortified to learn how simple the answer was. The Poles' gift, to their western Allies, of Enigma decryption, five weeks before the outbreak of World War II, came not a moment too soon. Former Bletchley Park mathematician cryptologist Gordon Welchman later wrote: "Ultra would never have gotten off the ground if we had not learned from the Poles, in the nick of time, the details both of the German military Enigma machine, and of the operating procedures that were in use." Allied Supreme Commander Dwight D. Eisenhower, at war's end, described intelligence from Bletchley Park as having been "of priceless value to me. It has simplified my task as a commander enormously." Eisenhower expressed his thanks for this "decisive contribution to the Allied war effort". British prime minister Winston Churchill's greatest wartime fear, even after Hitler had suspended Operation Sea Lion and invaded the Soviet Union, was that the German submarine wolfpacks would succeed in strangling sea locked Britain. A major factor that averted Britain's defeat in the Battle of the Atlantic was her regained mastery of Naval Enigma decryption; and while the latter benefited crucially from British seizure of German Enigma equipped naval vessels, the breaking of German naval signals ultimately relied on techniques that had been pioneered by the Polish Cipher Bureau. Had Britain capitulated to Hitler, the United States would have been deprived of an essential forward base for its subsequent involvement in the European and North African theaters. A week after the Pyry meeting, Dillwyn Knox, in a letter dated 1 August 1939, thanked the Poles, in Polish, "for your cooperation and patience". He enclosed little paper batons and a scarf picturing a Derby horse raceevidently emblematic of the cryptological race that Knox had hoped to win using the batons, and whose loss he was gallantly acknowledging. On 5 September 1939, as it became clear that Poland was unlikely to halt the ongoing German invasion, BS 4 received orders to destroy part of its files and evacuate essential personnel.

Шетелдегі бюро

1939 жылдың қыркүйегінде Польшаға неміс басқыншылығы басталғанда, Шифр бюросының негізгі қызметкерлері оңтүстік-шығысқа қарай эвакуацияланды, ал 17 қыркүйекте кеңестік әскерлер Польшаның шығысын басып алғаннан кейін – Румынияға. Олар жол жүзінде криптологиялық жабдықтары мен құжаттамаларын жойды. Соңында, Югославия және бейтарап Италия арқылы Францияға жетті. Шифр бюросының неміс бөлімінде Энигмамен жұмыс істеген бірқатар қызметкерлер, сондай-ақ неміс бөлімі үшін Энигманың көшірмелерін және криптологиялық жабдықтарды жасаған AVA радио компаниясының көптеген жұмысшылары Польшада қалды. Кейбіреулері гестапомен сұраққа алынды, бірақ ешкім поляктардың Энигманы дешифрлеудегі шеберлігінің құпиясын ашпады. 1939 жылдың 20 қазанында поляктар Парижден тыс жердегі Бруно полигонында британдық Үкіметтік кодтар және шифрлау мектебімен (Блетчли Парк) тығыз ынтымақтастықта неміс Энигма шифрларын зерттеу жұмысын қайта бастады. Қауіпсіздік мақсатында одақтас криптологиялық қызметтері хабарларды телепринтер желісі арқылы жібермес бұрын, Энигманың көшірмелерін пайдаланып шифрлады. Генри Бракение хабарларын жиі "Хайл Гитлер!" сөздерімен аяқтады. 1939 жылдың желтоқсанында подполковник Гвидо Лангер, капитан Бракениемен бірге Лондон мен Блетчли Паркке барғанда, британдықтар поляк криптологтарын өздеріне беруді сұрады. Алайда Лангер поляк командасы француз жерінде құрылып жатқан поляк қарулы күштерімен бірге қалуы керек деген позицияны қабылдады. Математиктер Британияға бұрын, ыңғайлырақ жағдайда келген болуы мүмкін еді, бірақ 1939 жылдың қыркүйегінде Бухаресттегі (Румыния) британдық елшілікке барғанда, алаңдаулы британдық дипломат оларды қабылдамады. 1940 жылдың қаңтарында британдық криптоаналитик Алан Тьюринг бірнеше күн Бруно полигонында поляк әріптестерімен кеңес өткізді. Ол поляктарға Джон Джеффрис жасаған, поляктар берген ақпарат негізінде Блетчли Паркте дайындалған Зигальски парақтарының толық жиынтығын әкелді. 1940 жылдың 17 қаңтарында поляктар соғыстағы Энигма трафигін алғаш рет бұзды – 1939 жылдың 28 қазанынан бастап. Осы кезеңде, 1940 жылдың маусымында Франция құлағанға дейін, табылған Энигма кілттерінің 83 пайызы Блетчли Паркте дешифрленді, ал қалған 17 пайызы Бруно полигонында. Реевски: "Одақтастар арасындағы криптологиялық ынтымақтастық еңбектердің қайталануын болдырмады және жаңалықтар ашуға көмектесті. 1940 жылдың сәуірінде Норвегияда шайқастар басталғанға дейін поляк-француз командасы немістердің истребительдер мен бомбалаушы эскадрильяларымен байланыс үшін және ұшақтар мен құрлық арасындағы метеорологиялық деректерді алмасу үшін қолданған үш әріптен тұратын өте қиын кодты дешифрледі. Код алғаш рет 1939 жылдың желтоқсанында пайда болды, бірақ поляк криптологтары Энигмамен тым айналысып, кодқа көп көңіл бөлмеді. 1940 жылдың 10 мамырында батысқа шабуыл басталғанда, Германия Франция шекарасына жету үшін Бельгия, Люксембург және Нидерландыны басып алды. Немістер хабарлама кілттерін шифрлау тәртібін тағы да өзгертіп, Зигальски парақтарын "толыққандысыз" етіп, Энигмаға жасалған одақтас криптологиялық шабуылдарды уақытша тоқтатты. Густав Бертранның айтуынша, "Бұл жаңа қиындықты жеңу үшін адамнан асып түсетін күш-жігер қажет болды: 20 мамырда дешифрлеу қайта басталды". 1940 жылдың маусымында Франция капитуляциялағаннан кейін поляктар Алжирге эвакуацияланды. 1940 жылдың 1 қазанында олар Густав Бертранның демеушілігімен Виши Франциясының оңтүстігінде орналасқан Узес қаласының жанындағы Кадикте жұмысты қайта бастады. Екі жылдан кейін, 1942 жылдың 8 қарашасында Бертран BBC-ден одақтастардың Француз Солтүстік Африкасына ("Факел операциясы") қонғандарын білді. Мұндай жағдайда немістер Виши Франциясын басып алуды жоспарлап отырғанын білген ол 9 қарашада Кадиксті эвакуациялады. Екі күннен кейін, 11 қарашада, немістер Францияның оңтүстігіне шабуыл жасады. 12 қарашаның таңында олар Кадиксті басып алды. 1940 жылдың қазанында құрылғаннан бері екі жыл ішінде Кадикс мыңдаған вермахт, СС және гестапо хабарламаларын дешифрледі, олар француз аумағынан ғана емес, бүкіл Еуропадан келген, одақтас қолбасшылықтары мен қарсылық қозғалыстарына құнды ақпарат берді. Кадикс мыңдаған совет хабарламаларын да дешифрледі. Кадикстен шыққан поляк қызметкерлері итальяндық қауіпсіздік полициясы мен неміс гестапосынан қашып, Испания арқылы Франциядан қашып кетуге тырысты. Ежи Рожицкий, Ян Гралинский және Пьотр Смоленский 1942 жылдың қаңтарында Жерорта теңізінде француз жолаушылар кемесі "Ламорицере" батып, олар Алжирдегі қызметтен Францияның оңтүстігіне қайтып келген кезде қаза болды. Мариан Реевски мен Генрик Зыгальский Испания шекарасына барып, нөкермен (ол оларды тапаншамен тонады) Пиреней тауларын басып өтті, онда олар 1943 жылдың 30 қаңтарында тұтқынға алынды. Олар Қызыл Крест араласуымен 1943 жылдың 4 мамырында үш айға дейін испан түрмесінде отырды. Содан кейін олар қиын жолмен – теміржол, теңіз және әуе арқылы – Британиядағы поляк қарулы күштеріне қосылды. Реевски мен Зыгальский поляк армиясына қарапайым сарбаз ретінде қабылданып (кейін лейтенанттарға дейін жеткізілді) және Боксмурдегі поляк байланыс орталығында неміс СС және СД қолмен шифрларын бұзу жұмысына кірісті. Францияда болғандықтарына байланысты, британдықтар оларды Блетчли Паркте жұмыс істеуге шақыру тым қауіпті деп есептеді. Соңында, екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуымен екі математиктің криптологиялық жұмысы тоқтатылды, ал Шифр бюросы таратылды. 1931 жылы құрылғаннан бастап 1945 жылы соғыс аяқталғанға дейін бюро, кейде криптонимдермен біріктірілген (Бруно полигоны және Кадикс), көбінесе бірдей негізгі қызметкерлермен, бірдей міндеттерді орындаған бір агенттік болды. Енді ол жойылды. Реевски мен Зыгальский ешқашан криптолог ретінде жұмыс істемеді. 1946 жылдың соңында Реевски Польшаға, қираған және саяси өзгерген Польшаға қайтып келді, онда ол 1980 жылдың ақпанында қайтыс болғанға дейін тағы 33 жыл өмір сүрді. Зыгальский 1978 жылдың тамызында қайтыс болғанға дейін Англияда қалды. Біреуі соғыс тұтқыны болды, ал қалған үшеуі Германияға құл еңбекке жіберілді, онда Паллут пен Фокчинский қаза болды. Стефан Майердің айтуынша, олар ұсталған жағдайлардың өте ауыр болғанына қарамастан, ешқайсысы да Энигманы дешифрлеудің құпиясын сатқан жоқ, осылайша одақтастарға осы маңызды ақпараттық ресурсты пайдалануға мүмкіндік берді. Соғысқа дейін Паллут 1929 жылғы құпия Познань университетіндегі криптология курсының лекторы болды, ол Шифр бюросы үшін жабдық өндірген AVA компаниясының тең иесі болды және дешифрлеу технологиясының көптеген егжей-тегжейін білді. Варшавада, неміс оккупациясы астында, Шифр бюросының басқа қызметкерлері неміс барлау комиссияларымен сұраққа алынды, ал кейбір AVA қызметкерлеріне неміс агенттері ұсыныс жасады, бірақ барлығы Энигмаға жасалған бұзушылықтар туралы үнсіздік сақтады.

During the German Invasion of Poland in September 1939, key Cipher Bureau personnel were evacuated southeast and – after the Soviets invaded eastern Poland on 17 September – into Romania, on the way destroying their cryptological equipment and documentation. Eventually, crossing Yugoslavia and still neutral Italy, they reached France. Some personnel of the Cipher Bureau's German section who had worked with Enigma, and most of the workers at the AVA Radio Company that had built Enigma doubles and cryptologic equipment for the German section, remained in Poland. Some were interrogated by the Gestapo, but no one gave away the secret of Polish mastery of Enigma decryption. At PC Bruno, outside Paris, on 20 October 1939 the Poles resumed work on German Enigma ciphers in close collaboration with Britain's Government Code and Cypher School at Bletchley Park. In the interest of security, the Allied cryptological services, before sending their messages over a teleprinter line, encrypted them using Enigma doubles. Henri Braquenié often closed messages with a "Heil Hitler!". As late as December 1939, when Lt. Col. Gwido Langer, accompanied by Captain Braquenié, visited London and Bletchley Park, the British asked that the Polish cryptologists be turned over to them. Langer, however, took the position that the Polish team must remain where the Polish Armed Forces were being formedon French soil. The mathematicians might actually have reached Britain much earlierand much more comfortablythan they eventually did; but in September 1939, when they went to the British embassy in Bucharest, Romania, they were brushed off by a preoccupied British diplomat. In January 1940, the British cryptanalyst Alan Turing spent several days at PC Bruno conferring with his Polish colleagues. He had brought the Poles a full set of Zygalski sheets that had been produced at Bletchley Park by John Jeffreys using Polish supplied information. On 17 January 1940, the Poles made the first break into wartime Enigma traffic – that from 28 October 1939. During this period, until the collapse of France in June 1940, ultimately 83 percent of the Enigma keys that were found, were solved at Bletchley Park, the remaining 17 percent at PC Bruno. Rejewski commented:

The inter Allied cryptologic collaboration prevented duplication of effort and facilitated discoveries. Before fighting had started in Norway in April 1940, the Polish French team solved an uncommonly hard three letter code used by the Germans to communicate with fighter and bomber squadrons and for exchange of meteorological data between aircraft and land. The code had first appeared in December 1939, but the Polish cryptologists had been too preoccupied with Enigma to give the code much attention. The Germans, just before opening their 10 May 1940 offensive in the west that would trample Belgium, Luxembourg and the Netherlands in order to reach the borders of France, once again changed their procedure for enciphering message keys, rendering the Zygalski sheets "completely useless" and temporarily defeating the joint British–Polish cryptologic attacks on Enigma. According to Gustave Bertrand, "It took superhuman day and night effort to overcome this new difficulty: on May 20, decryption resumed." Following the capitulation of France in June 1940, the Poles were evacuated to Algeria. On October 1, 1940, they resumed work at Cadix, near Uzès in unoccupied southern Vichy France, under the sponsorship of Gustave Bertrand. A little over two years later, on 8 November 1942, Bertrand learned from the BBC that the Allies had landed in French North Africa ("Operation Torch"). Knowing that in such an eventuality the Germans planned to occupy Vichy France, on 9 November he evacuated Cadix. Two days later, on 11 November, the Germans indeed marched into southern France. On the morning of 12 November they occupied Cadix. Over the two years since its establishment in October 1940, Cadix had decrypted thousands of Wehrmacht, SS and Gestapo messages, originating not only from French territory but from across Europe, which provided invaluable intelligence to Allied commands and resistance movements. Cadix had also decrypted thousands of Soviet messages. Having departed Cadix, the Polish personnel evaded the occupying Italian security police and German Gestapo and sought to escape France via Spain. Jerzy Różycki, Jan Graliński and Piotr Smoleński had died in the January 1942 sinking, in the Mediterranean Sea, of a French passenger ship, the Lamoricière, in which they had been returning to southern France from a tour of duty in Algeria. Marian Rejewski and Henryk Zygalski hiked over the Pyrenees with a guide (who robbed them at gunpoint) to the Spanish border, where they were arrested on 30 January 1943. They were incarcerated by the Spaniards for three months before being released, upon Red Cross intervention, on 4 May 1943. They then managed, by a circuitous land–sea–air route, to join the Polish Armed Forces in Britain, Rejewski and Zygalski were inducted into the Polish Army as privates (they would eventually be promoted to lieutenant) and put to work breaking German SS and SD hand ciphers at a Polish signals facility in Boxmoor. Because of their having been in occupied France, the British considered it too risky to invite them to work at Bletchley Park. Finally, with the end of the two mathematicians' cryptologic work at the close of World War II, the Cipher Bureau ceased to exist. From nearly its inception in 1931 until war's end in 1945, the Bureau, sometimes incorporated into aggregates under cryptonyms (PC Bruno and Cadix), had been essentially the same agency, with most of the same core personnel, carrying out much the same tasks; now it was extinguished. Neither Rejewski nor Zygalski would work again as cryptologists. In late 1946 Rejewski returned to his family in a devastated and politically altered Poland, to live there another 33 years until his death in February 1980. Zygalski would remain in England until his death in August 1978. The first two became prisoners of war; the other three were sent as slave labourers to Germany, where Palluth and Fokczyński perished. Despite the varyingly dire circumstances in which they were held, none of themStefan Mayer emphasizesbetrayed the secret of Enigma's decryption, thus making it possible for the Allies to continue exploiting this vital intelligence resource. Before the war, Palluth, a lecturer in the 1929 secret Poznań University cryptology course, had been co owner of AVA, which produced equipment for the Cipher Bureau, and knew many details of the decryption technology. In Warsaw, under German occupation, other Cipher Bureau workers were interrogated by German intelligence commissions, and some AVA workers were approached by German agents, but all kept silent about compromises to Enigma.

Танымал мәдениетте

1967 жылы поляк әскери тарихшысы Владсислав Козачук өзінің "Сырлар үшін шайқас" (Bitwa o tajemnice) атты кітабында алғаш рет Германияның "Энигма" шифрын Польша криптологтары Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын бұзғанын жариялады. Козачуктың бұл ашылуы Ф. В. Винтерботамның "Альтра құпиясы" (The Ultra Secret, 1974) кітабы соғыс тарихы туралы қалыпты көзқарасты өзгерткенге дейін жеті жыл бұрын болды. 1979 жылы түсірілген поляк фильмі "Энигма құпиясы" (Sekret Enigmy) Шифр бюросының тарихын шамалы тереңдікпен, бірақ көбінесе дұрыс көрсетеді. Жиырма екі жыл өткен соң, 2001 жылғы Голливудтың "Энигма" фильмі көптеген тарихи қателіктері үшін, оның ішінде "Энигманы" шифрлаудағы Польшаның маңызды еңбегін елемегені үшін сынға ұшырады.