Кіріспе

Ұлыбританияның 1887-1970 жылдардағы қызметтік револьвері Вебли револьвері (кейде Вебли Топ Брейк Револьвері немесе Вебли Өзін-өзі шығаратын Револьвері деп те аталады) 1887 жылдан 1970 жылға дейін Ұлыбритания және Британ империясы мен Ұлттар Достастығы елдерінің қарулы күштерінде стандартты қызметтік револьвер ретінде қолданылды. Вебли – жоғарыдан ашылатын револьвер, оның механизмін ашу арқылы патрондарды цилиндрден шығаратын экстрактор жұмыс істейді. Вебли Mk I қызметтік револьвері 1887 жылы қабылданса, ал Mk IV 1899-1902 жылдардағы Бур соғысында кеңінен танымал болды. Mk VI 1915 жылы, соғыс кезінде енгізілді және ең танымал модель болып саналады. Үлкен .455 Webley патрондарымен оқ атуға арналған Вебли қызметтік револьверлері – ең қуатты жоғарыдан ашылатын револьверлердің бірі. .455 калибрлі Вебли қазіргі таңдағы әскери қызметте қолданылмайды. 1999 жылғы мәліметтерге сәйкес, .38/200 Webley Mk IV нұсқасы бірқатар елдерде полицияның қосымша қаруы ретінде қолданылуда.

Тарих

Вебли & Скотт (П. Вебли & Сон, W & C Scott-пен 1897 жылы бірігуге дейін) 19 ғасырдың ортасынан 20 ғасырдың соңына дейін түрлі револьверлер өндірді. 1853 жылы П. Вебли мен Дж. Вебли алғашқы патенттелген, бір әрекетті, қапталдық және шарлы револьверлерді жасауды бастады. Кейін, П. Вебли мен Ұлының сауда таңбасымен, олар өз калибрлі жиегінен от тартатын, қатты корпусқа ие револьверлерді, сондай-ақ Смит & Вессонның Tip up break action револьверлерінің лицензиялық көшірмелерін өндірді. Вебли атымен ең танымал болған, негізгі шаршылы корпусқа ие, орталықтан от тартатын револьверлерді жасау және өндіріс 1870 жылдардың басында басталды, ең әйгілілері – Вебли Прайс (1877) және Вебли Кауфман (1881) модельдері. 1885 жылдан 1900 жылдардың басына дейін жасалған W. G. немесе Webley Government модельдері, коммерциялық жоғары жағынан бөлінетін револьверлердің ең танымалдары болып табылады, және көптеген британдық әскери офицерлер мен нысана атушылардың жеке таңдауы болды, олар .476/.455 калибрінде шығарылды. Бұл кезеңде өзін-өзі қорғау үшін пальто қалтасында тасымалдауға арналған Webley RIC (Royal Irish Constabulary) моделі және Британдық Бульдог револьвері сияқты, қысқа ұңғылы қатты корпусқа ие револьверлер көптеп таралды. Бүгінде ең танымалдары – екі дүниежүзілік соғыста және көптеген отарлық қақтығыстарда қолданылған әскери револьверлер. Бастапқы келісім-шарт бойынша 10 000 Webley револьвері, әрқайсысы 3 фунт 1 шиллинг 1 пенниден сатылды, сондай-ақ кем дегенде 2 000 револьвер сегіз ай ішінде жеткізілуге тиіс болды. Вебли револьвері бірнеше өзгерістерден өтті, нәтижесінде 1915-1923 жылдар аралығында Mk VI үлгісі өндірілді. Үлкен .455 Webley револьверлері 1947 жылы қызметтен шығарылды, бірақ Webley Mk IV .38/200 үлгісі 1970 жылға дейін Enfield No. 2 Mk I револьверімен бірге қолданылды. Веблидің барлық әскери револьверлерінің коммерциялық нұсқалары азаматтық нарықта, сондай-ақ ресми түрде қабылданылмаған, бірақ әскери офицерлер жеке сатып алған бірқатар ұқсас үлгілермен (мысалы, Webley Government және Webley Wilkinson) бірге сатылды. Веблинің тізімдері соңғы Mk VI 1957 жылы зауыттан сатылғанын көрсетеді, оған "Нигерия" деп жазылған.

Бурлар соғысы

Вебли Mk IV, .455 Вебли патронымен жабдықталған, 1899 жылы ұсынылды және көп ұзамай қақтығысқа қатысуға бара жатқан көптеген офицерлер мен сержанттар оны сатып алғандықтан "Бур соғысы моделі" деп белгілі болды. Вебли Mk IV көптеген басқа тапаншалармен бірге қолданылды, олардың ішінде Уинстон Черчилль соғыс кезінде қолданған Маузер C96 "Бромджандл", сондай-ақ бұрынғы Бомонт-Адамс патрондық револьверлері және Уильям Трантер мен Кинок сияқты қару жасаушылар өндірген басқа да жоғары сапалы револьверлер бар.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде стандартты жабдықталған Webley револьвері Webley Mk V болды (1913 жылдың 9 желтоқсанында қабылданған), бірақ 1914 жылы Mk IV револьверлерінің саны әлдеқайда көп болды, себебі жаулық әрекеттер басталғанда 20 000 Mk V револьверлерінің алғашқы тапсырысы толыққан жоқ еді. Жылдам зарядтау құрылғылары ("Prideaux құрылғысы" және Уотсонның дизайны), сондай-ақ револьверді карабинге айналдыруға мүмкіндік беретін жиынтық болды. Сұраныс өндірістен асып түсті, ал соғыс басталғанда өндіріс қалып қойған еді. Бұл британ үкіметін .455 Webley патронымен жабдықталған қаруды бейтарап елдерден сатып алуға мәжбүр етті. Америка Smith & Wesson 2-ші үлгідегі "Қолмен шығарушы" және Colt New Service револьверлерін жеткізді. Испанияның Эйбар қаласындағы қару жасаушылар танымал қарулардың қабылданатын көшірмелерін жасады және олардың .455 үлгісін арзан бағамен жасау үшін таңдалды, яғни 11 мм M1884 немесе "S&W Model 7 ONÁ" револьверін, Smith & Wesson .44 Double Action First Model револьверінің көшірмесін жасады. "Пистолет, револьвер, ескі үлгі, No. 1 Mk. 1" Garate, Anitua y Cia. компаниясымен жасалса, ал "Пистолет, револьвер, ескі үлгі, No. 2 Mk. 1" Trocaola, Aranzabal y Cia. компаниясының өнімі болды. Orbea Hermanos y Cia. (Орбеа ағалары және компаниясы) 10 000 пистолет жасады. Rexach & Urgoite компаниясы бастапқыда 500 револьверді жеткізуге талпынды, бірақ олар ақауларға байланысты қабылданбады.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық әскердің ресми тапаншасы Enfield No. 2 Mk I .38/200 калибрлі револвер болды. Қолға ұсталатын қарудың күрт жетіспеуіне байланысты, тапшылықты азайту үшін тағы бірнеше қарулар да қабылданып алынды (алғашқыда практикалық тұрғыдан, содан кейін ресми түрде). Осының нәтижесінде, Webley Mk IV .38/200 және Webley Mk VI .455 калибрлі тапаншалар соғыс кезінде әскери қызметкерлерге берілді.

Соғыстан кейінгі пайдалану

Вебли Mk VI (.455) және Mk IV (.38/200) револьверлері Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін де британ және Достас елдерінің әскерлеріне беріліп тұрды; әскери қоймаларда револьверлердің көптеген қоры жиналған болатын, бірақ олар оқ-дәрі тапшылығынан қиналды. Оқ-дәрінің жетіспеуі Энфилд және Вебли револьверлерін ұзақ уақыт қолдануға себеп болды: олар жиі қолданылмағандықтан тозбады. Батыс Германиядағы қару жөндеуші 1963 жылы ресми түрде қызметтен шығарылған кезде, әрбір адамға жылына екі оқтан артық берілмейтінін әзілдеп айтты. Webley Mk IV .38 револьвері 1963 жылға дейін Browning Hi Power-мен толыққандай алмастырылмады және Корея соғысы, Суэц каналы дағдарысы, Малайядағы төтенше жағдай және Родезия бұта соғысында қолданылды. Көптеген Энфилд No 2 Mk I револьверлері 1970 жылға дейін британ әскерінде пайдаланыла берді.

Полицияның пайдалануы

Гонконгтың Корольдік полициясы мен Сингапур полициясы 1930 жылдардан бастап Webley Mk III & Mk IV (38S&W, кейін .38/200) револьверлерімен жабдықталды. Сингапур полициясының (және басқа да "лауазымды тұлғалардың") Webley револьверлерінде қауіпсіздік құлпы болған, бұл револьвер үшін ерекше емес еді. Олар 1970 жылдары жөндеуге түскен сайын біртіндеп қызметтен шығарылып, орнына Smith & Wesson Model 10 .38 револьверлері қойылды. Лондонның метрополитендік полициясы да, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көптеген отарлық полиция бөлімшелері сияқты Webley револьверін пайдаланған. Корольдік Канада атты полициясы мен Шанхай қалалық полициясы соғыстар аралық кезеңде Webley Mk VI револьверлерін алды. Үндістанның қару-жарақ фабрикасы әлі де .380 Revolver Mk IIz патрондарын, сондай-ақ .32 калибрлі револьверді (IOF .32 Revolver) шығарады, оның стволы Webley Mk IV .38 қызметтік пистолетінің негізінде жасалған.

Әскери қызмет .455 Webley револверінің маркалары мен үлгілері

.455 калибрлі Webley британдық үкімет үлгісіндегі револьверлердің алты түрлі маркасы болды. Олар 1887 жылдан бастап Бірінші дүниежүзілік соғыстың аяғына дейін әр түрлі уақытта британдық әскери қызмет үшін бекітілген:
Mk I: Қызметке қабылданған алғашқы Webley өзін-өзі шығаратын револьвер, ресми түрде 1887 жылғы 8 қарашада қабылданған, ұңғысы және «құс мүсіні» стиліндегі тұтқасы бар. Mk I* – Mk I револьверлерінің Mk II үлгісімен сәйкес келу үшін зауытта жаңартылған нұсқасы. Mk II: Mk I-ге ұқсас, соққысы мен тұтқа пішіні өзгертілген, сондай-ақ жарылыс қалқаны үшін қатты болаттан жасалған қалқан қосылған. 1995 жылғы 21 мамырда ресми түрде қабылданған, ұңғысы бар. Mk III: Mk II-ге ұқсас, бірақ цилиндрдің механизмдері мен оған байланысты бөлшектерде өзгерістер енгізілген. 1897 жылғы 5 қазанда ресми түрде қабылданған, көпшілігі шығарылмаған, тек жоғарғы бөлігінде «кең жебе» қабылдау белгісімен таңбаланған бірнеше дана ғана Корольдік теңіз күштеріне жіберілді. Mk IV: «Бур соғысы» үлгісі. Көбірек сапалы болаттан және аудармалы қатайтылған бөлшектерден жасалған, цилиндр осі ұңғының тұрақты бөлігі және басқа да көптеген бөлшектерде, соның ішінде жаңадан жобаланған жарылыс қалқанында өзгерістер енгізілген. 1899 жылғы 21 шілдеде ресми түрде қабылданған, ұңғысы бар. Mk V: Mk IV-ке ұқсас, бірақ цилиндрлері нитроцеллюлозалық ұнтақ негізіндегі оқтарды пайдалануға мүмкіндік беретіндей кеңейтілген. 1913 жылғы 9 желтоқсанда ресми түрде қабылданған, ұңғысы бар, бірақ 1915 жылы шығарылған кейбір үлгілерде және ұңғылары болған. Mk VI: Mk V-ке ұқсас, бірақ «мақсаттық» стильдегі шаршыланған тұтқасы бар (бұрынғы үлгілердегі «құс мүсіні» стилінен өзгеше) және ұңғысы бар. 1915 жылғы 24 мамырда ресми түрде қабылданған, сонымен қатар RSAF Enfield компаниясы Pistol, Revolver, Webley, No. 1 Mk VI 1921–1926 жылдары дайындаған.

Вебли Mk IV .38/200 қызмет револвері

Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін британдық әскерилер .455 калибрлі тапанша мен оқ-дәрінің қазіргі заманғы әскери қолдану үшін тым ірі екендігіне келісті. Көптеген сынақтар мен кең ауқымды тәжірибелерден кейін, 200 грандық (13 г) оқ атып, .38 калибрлі тапаншаның жауды тоқтату үшін .455-тен кем емес тиімді екені анықталды. (.38 Webley Mk III және .455 Webley Mk IV моделінде қара ұнтақ оқ-дәрілері қолданылған, оларды .38 Webley Mk IV және .455 Webley Mk V және Mk VI үшін жасалған түтінсіз ұнтақ оқ-дәрілерімен шатыстыруға болмайды.) Олардың үмітінен тыс, британ үкіметі бұл жобаны Энфилд Лок қаласындағы Корольдік қару-жарақ фабрикасына жіберді. Фабрика сыртқы түрінен .38/200 калибрлі Webley Mk IV-ке өте ұқсас револьвер жасады, бірақ ішкі құрылысы соншалықты ерекшеленді, Webley-дің бөліктерін Enfield-те, ал Enfield-тің бөліктерін Webley-де қолдану мүмкін болмады. Энфилд жасаған тапанша тез арада "Pistol, Revolver, No. 2 Mk I" деген атаумен қабылданды және 1932 жылы қабылданып, 1938 жылы Mk I* (ұшы жоқ саптама, тек қос әрекетті) және соңында 1942 жылы Mk I** (соғыс уақытындағы өндіріс үшін жеңілдетілген) үлгілері іске қосылды. Webley & Scott компаниясы бұл оқиғаға байланысты британ үкіметін сотқа беріп, револьверді зерттеу және жобалауға кеткен шығын ретінде 2250 фунт стерлинг талап етті. RSAF Enfield компаниясы бұл талапқа қарсы шығып, Enfield No. 2 Mk I-ді Captain Boys (Жобалау жөніндегі көмекші инспектор, кейіннен Boys танқа қарсы мылтығымен танымал болған) Webley & Scott компаниясының көмегімен жобалағанын, ал емес керісінше екенін мәлімдеді. Осыған байланысты талаптары қабылданбады. Өтемақы ретінде, өнертапқыштарға сыйлық беру жөніндегі Корольдік комиссия Webley & Scott компаниясына жұмыстары үшін 1250 фунт стерлинг төледі. RSAF Enfield соғыс уақытындағы әскери сұранысты қанағаттандыру үшін жеткілікті мөлшерде No. 2 револьверін өндіре алмады. Осының салдарынан Webley-дің Mk IV үлгісі Екінші дүниежүзілік соғыста Британ армиясында кеңінен қолданылды.

Басқа да Webley револьверлері

Британдық және басқа да Достастық елдері әскерлері қолданған үстіңгі бөлігі ашылатын, өздігінен патрондарын шығаратын Вебли револьверлері осы марканың ең танымал үлгілері болғанымен, компания полиция және азаматтық нарыққа бағытталған көптеген басқа да кең таралған револьверлерді де өндірді.

Вебли RIC

Вебли RIC (Royal Irish Constabulary) моделі – Вебли компаниясының алғашқы қос әрекетті револьвері болды және 1868 жылы RIC оны қабылдағандықтан осылай аталды. Ол .442 Webley калибрлі, берік конструкциялы, қақпақтан оқталатын револьвер еді. Генерал Джордж Армстронг Кастердің мұндай револьвердің бір жұбы болғаны белгілі, және оның 1876 жылғы Кіші Бигхорн шайқасында оны қолданғанына сенімді. Алғашқы үлгілердің шағын саны үлкен .500 Tranter калибрінде жасалған, ал кейінгі модельдер .450 Adams және басқа да патрондарға арналған болып шықты. Олар Бельгияда да кеңінен көшірілді.

Британдық бұқа иттері

Британдық "Буллдог" моделі – Webley компаниясы 1872 жылы ұсынған, өте табысты, тұтас конструкциялы дизайн. Ол ұңғылы (barrel) және .44 Short Rimfire, .442 Webley немесе .450 Adams патрондарына арналған бес оқтық камераға ие болды. (Кейін Вебли .320 және .380 калибрлі бес оқтық кіші нұсқаларын жасады, бірақ оларды "Британдық Буллдог" деп белгілемеді.) 1881 жылдың 2 шілдесінде АҚШ президенті Джеймс Гарфилдты Чарльз Гвито Бельгияда жасалған .44 калибрлі британдық "Буллдог" револьверімен өлтірді. Ол пальто қалтасында немесе төсек басының жанында сақтау үшін жасалған, көптеген мысалдары қазірге дейін жақсы жағдайда сақталған, олар көбінесе пайдаланылмаған. 19-ғасырдың соңында Бельгияда осы дизайнның көптеген көшірмелері жасалды, сондай-ақ Испанияда, Францияда және АҚШ-та да аз санда өндірілді. Олар Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін белгілі бір дәрежеде танымал болды, бірақ қазір көбінесе коллекционерлердің назарына ілігеді, себебі оларға арналған оқ-дәрілердің көп бөлігі коммерциялық түрде шығарылмайды.

Вебли-Фосбери автоматты револьвері

"Автоматты револьвердің" өте сирек мысалы, Webley Fosbery Automatic Revolver 1900 және 1915 жылдар аралығында өндірілді, алты оқты .455 Webley және сегіз оқты .38 ACP ( .380 ACP емес) нұсқаларында қол жетімді болды. Револьвер үшін ерекше жайт, Webley Fosbery қауіпсіздік құлпына ие болды, ал жеңіл оқ ату және дәлдігі үшін жақсы танылуы Webley Fosbery өндірісі тоқтағаннан кейін де көп уақыт бойы нысана атушылардың арасында танымал болды.