Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын тілінің кейбір диалектілеріндегі интонация үлгісі
An intonation pattern in some varieties of English
Жоғары көтерілетін терминал (HRT), сондай-ақ көтерілетін интонация, үрдістеу, жоғарылап айту немесе жоғары көтерілетін интонация (HRI) деп те аталады, бұл ағылшын тілінің кейбір түрлеріне тән ерекшелік. Онда мағлұматтық сөйлемдер "иә" немесе "жоқ" деген сұрақтардағыдай көтеріңкі интонациямен аяқталуы мүмкін. Жоғары көтерілетін терминал (HRT) әсіресе жас сөйлеушілер мен әйелдер арасында кең таралғаны туралы айтылады, алайда оның нақты социолингвистикалық маңызы қазіргі таңда зерттеу нысаны болып табылады.
The high rising terminal (HRT), also known as rising inflection, upspeak, uptalk, or high rising intonation (HRI), is a feature of some variants of English where declarative sentences can end with a rising pitch similar to that typically found in yes or no questions. HRT has been claimed to be especially common among younger speakers and women, though its exact sociolinguistic implications are an ongoing subject of research.
Ұлттық ерекшеліктері
Эмпирикалық тұрғыдан алғанда, бір есепте HRT американдық және австралиялық ағылшын тілдерінде жоғары тонмен (жоғары биіктік немесе жоғары негізгі жиілік) белгіленетіні, мәлімдеме соңына жақын соңғы басымды буыннан басталып, интонациялық фраза соңына дейін жиіліктің (40%-ға дейін) артуымен сипатталатыны айтылады. Жаңа зерттеулер нақты көтерілу фразаның соңғы басымды буынынан кейін бір немесе бірнеше буыннан соң пайда болуы мүмкін екенін және оның диапазоны бұрынғыдан әлдеқайда кеңейгенін көрсетеді.
Empirically, one report proposes that HRT in American English and Australian English is marked by a high tone (high pitch or high fundamental frequency) beginning on the final accented syllable near the end of the statement (the terminal), and continuing to increase in frequency (up to 40%) to the end of the intonational phrase. New research suggests that the actual rise can occur one or more syllables after the last accented syllable of the phrase, and its range is much more variable than previously thought.
Қолданылуы
АҚШ-тағы ГРТ құбылысы салыстырмалы түрде жаңа болғанымен, әсіресе жас сөйлеушілер арасында сөйлеудің жиі кездесетін ерекшелігі болып табылады. Дегенмен, осы тақырыптағы ғылыми және лингвистикалық зерттеулердің тарихы Австралия, Жаңа Зеландия және Ұлыбританиядағы лингвистикалық журналдарда әлдеқайда ертерек басталады, онда ГРТ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінен бері тіркелген. Бұл құбылыс Канада, Кейптаун, Фолкленд аралдары және АҚШ-тағы сөйлеуде де кездеседі, көбінесе Оңтүстік Калифорниядағы әулетті жасөспірім қыздар арасында пайда болған әлеуметтік диалектпен байланысты (Valleyspeak және Valley girl терминдерін қараңыз). 1963 жылы Миссисипи штатында да байқалған ("Оле Мисс" қаласындағы "Твирлинг" туралы "Қызыл топырақ марихуанасы және басқа да талғамдар" еңбегін қараңыз). АҚШ-тың басқа аймақтарында бұл тондық үлгі Миннесота және Солтүстік Дакотаға норвегиялықтардың қоныс аударуы арқылы норвегиялық фонетиканың ықпалына ұшыраған Ауылдық Орта Батыстың сөйлеуіне тән. Ұлыбританияда "Австралиялық сұрақ интонациясы" (AQI) деп сипатталғанымен және оның жасөспірімдер арасында австралиялық телесериалдардың танымалдылығымен байланысты екені айтылса да, ГРТ бірнеше ирланд тіліндегі диалектілерге де тән, әсіресе Орталық Ольстер және Белфаст тілінде. 1986 жылы Сиднейдегі жергілікті сөйлеу туралы жарияланған зерттеулер көрсеткендей, жастар ересектерге қарағанда екі есе көп жоғары көтеріңкі терминалды қолданған, ал әйелдерде бұл құбылыс ерлерге қарағанда жиірек кездеседі. Яғни, 1950-1970 жылдар аралығында туған әйелдерде ГРТ 1950 жылға дейін туған ерлерге қарағанда жиірек кездеседі. Осы зерттеу (және басқа да дереккөздер) сонымен қатар, бұл практика көбінесе сөйлеушінің әлдебір мәлімдемесін толық аяқтамағанын көрсете отырып, үзіліске кедергі келтіруге қызмет ететінін көрсеткен. және испан тілінің басқа да түрлерінде де кездеседі.
In the United States, the phenomenon of HRT may be fairly recent but is an increasingly common characteristic of speech especially among younger speakers. However, serious scientific and linguistic inquiry on this topic has a much more extensive history in linguistic journals from Australia, New Zealand, and Britain where HRT seems to have been noted as early as World War II. It has been noted in speech heard in areas of Canada, in Cape Town, the Falkland Islands, and in the United States where it is often associated with a particular sociolect that originated among affluent teenage girls in southern California (see Valleyspeak and Valley girl). It was observed in Mississippi in 1963 (see "Twirling at Ole Miss" in Red Dirt Marijuana and Other Tastes). Elsewhere in the United States, this tonal pattern is characteristic of the speech heard in parts of the rural upper Midwest that have come under the influence of Norwegian phonology through Norwegian migration to Minnesota and North Dakota. Although it is characterized in Britain as "Australian question intonation" (AQI) and blamed on the popularity of Australian soap operas among teenagers, HRT is also a feature of several Irish English dialects, especially in mid Ulster and Belfast English. Research published in 1986, regarding vernacular speech in Sydney, suggested that high rising terminal was used more than twice as often by young people than older people, and was more common among women than men. In other words, HRT was more common among women born between 1950 and 1970, than among men born before 1950. The same research (and other sources) also suggested that the practice often served to discourage interruption, by indicating that a speaker had not quite completed a particular statement. and other varieties of Spanish.
Әсерлер
Австралия, Ұлыбритания және АҚШ-тағы БАҚ HRT қолданысын жағымсыз бейнеледі, оның қолданылуы спикердің мәлімдемеге деген сенімсіздігін көрсетеді және тиімді сөйлеуге кедеріл келтіреді деп мәлімдейді. Time журналы жұмысқа орналасуға арналған әңгімелерге бұл қиындық тудыратынын хабарлады. Дегенмен, басқа зерттеулер HRT спикерлердің ортақ түсінікті қалыптастыруының тиімді жолы болуы мүмкін екенін, ал оның мағынасы "уақыт, алдын ала болжам және қорытындының күрделі өзара әрекеттесуінен" туындайтын жағдайға байланысты екенін көрсетті. Жақындағы дәлелдер топ жетекшілері өздерінің декларативтерінде топтың кіші мүшелеріне қарағанда HRT-ны жиі қолданатынын көрсетеді. Пенсильвания университетінің фонологы Марк Либерманның сөзіне сүйенсек, Джордж Буш президенттік қызметін атқару кезеңінде HRT-ны кеңінен қолдана бастады. Тіл білімі маманы Робин Лакофф өзінің "Тіл және әйелдердің орны" атты кітабында әйелдердің күш, билік және сенімділік танытпайтын әдістермен сөйлеуге тәрбиеленгенін атап өтті. Декларативтік сөйлемдердегі көтеріңкі интонация Лакоффтың "әйелдер тілі" сипаттамасына енгізілген ерекшеліктердің бірі болды, ол оның пікірінше, пайдаланушылардың бағынышты әлеуметтік статусын көрсетеді және қайта жасайды.
Media in Australia, Britain, and the United States have negatively portrayed the usage of HRT, claiming that its use exhibits a speaker's insecurities about the statement and undermines effective speaking. Time reports that it hampers job interviews. However, other research has suggested HRT can be an effective way for speakers to establish common ground, and that its meaning is highly situational, derived from a "complex interaction of time, presupposition, and inference." Recent evidence shows that leaders of the peer group are more likely to use HRT in their declaratives than the junior members of the particular peer group. According to University of Pennsylvania phonologist Mark Liberman, George W. Bush began to use HRT extensively in his speeches as his presidency continued. Linguist Robin Lakoff drew attention to the pattern in her book Language and Women's Place, which argued that women were socialized to talk in ways that lacked power, authority, and confidence. Rising intonation on declarative sentences was one of the features Lakoff included in her description of "women's language." a gendered speech style which, in her view, both reflected and reproduced its users' subordinate social status.
Гендерлік қатынас
HRT «Долиналық қыздар сөйлейді» деп танымал болғандықтан, ол көбінесе әйел жынысына тән деп есептеледі. Зерттеулер HRT-ны ерлерге қарағанда әйелдердің жиі қолданатынын көрсетеді. Тіл білімі маманы Томас Линнеман былай дейді: «Ер адам неғұрлым табысты болса, HRT қолдану ықтималдығы соғұрлым төмендейді; әйел неғұрлым табысты болса, керісінше, ауызша сөйлеуге бейімділігі артады». Осылайша, HRT-ны гендерлік сөйлеу ерекшелігі ретінде қарастырғанда, нәтижелер нақты болмады, бірақ HRT-ның әйелдер арасында жиі кездесетіні туралы (ішінара) дәлелдер социолингвист Уильям Лабов анықтаған гендерлік парадокстың үшінші қағидасына сәйкес келеді, атап айтқанда, «төменнен басталатын тілдік өзгерістерде әйелдер инновациялық формаларды ерлерге қарағанда жиірек қолданады». HRT-ны «төменнен басталатын өзгеріс» ретінде қарастыру оның неліктен жас сөйлеушілер арасында кең таралғанын түсіндіреді. HRT-ның гендерлік коннотациялары әйелдерге қиындықтар туғызады деген пікірге негіз бар сияқты. Стэнфорд университетінің тіл білімі маманы Энн Чарти Хадли: «Егер белгілі бір тілдік ерекшеліктер әйелдермен байланыстырылса, оларға нақты дәлелсіз теріс сипаттама берілуі мүмкін». Сөйлеу үлгісімен байланысты жағымсыз ассоциациялар, гендерлік үміттермен бірге, әйел спикерлерді беделді деп тану үшін олардың әйелдерге қарағанда еркектерге ұқсауы керек деген ойға әкелді. Бұл көзқарастар түрлі БАҚ, соның ішінде саяси жағдайды жабатын материалдарда да қолдау табады. Мысалы, АҚШ сенаторы Кирстен Гиллибранд дәстүрлі әйелдік сөйлеу үлгілері әйел спикердің сөзін қабылдауға мүмкіндік бермейді деп алаңдаушылық білдірді. «Осы стандарттарға сай болу үшін, сіз жас қыз сияқты емес, жас, болашақ маман сияқты сөйлеуіңіз керек. Бұл – әрбір қыздың өзі шешетін мәселе, ол өзін қалай көрсеткісі келеді және қалай қабылдануды қалайды», – деді ол. Business Insider тілшісі Лидия Даллет осы алаңдаушылықты растайды.
Because HRT has been popularized as "Valley Girl Speak", it has acquired an almost exclusively feminine gender connotation. Studies confirm that more women use HRT than men. Linguist Thomas J. Linneman contends, "The more successful a man is, the less likely he is to use HRT; the more successful a woman is, the more likely she is to use uptalk." Findings have thus been inconclusive regarding HRT as a gendered speech pattern, though the (partial) evidence that HRT is more common among women is consistent with the third principle of the gender paradox identified by sociolinguist William Labov, namely that "in linguistic change from below, women use higher frequencies of innovative forms more than men do." Viewing HRT as "change from below" also explains why it appears to be more common among young speakers. There appears to be merit to the claim that gendered connotations of HRT give rise to difficulties for women in particular. Anne Charity Hudley, a linguist at Stanford University, suggests, "When certain linguistic traits are tied to women . they often will be assigned a negative attribute without any actual evidence." Negative associations with the speech pattern, in combination with gendered expectations, have contributed to an implication that for female speakers to be viewed as authoritative, they ought to sound more like men than women. These implications are perpetuated by various media, including the coverage of politics. U. S. Senator Kirsten Gillibrand, for example, has voiced her concern that traditionally feminine speech patterns do not allow a female speaker to be taken seriously. "To meet those standards," she says, "you have to speak less like a young girl and more like a young, aspiring professional . it's a choice every young woman is going to have to make about how she wants to be and how she wants to be received." Lydia Dallet of Business Insider affirms this concern.
Шығу тегі
ЖЖТ-ның пайда болуы әлі де нақты белгісіз. Көрсетілген деректер бойынша, американдық ағылшын тілінің нұсқасы Батыс жағалауында – Оңтүстік Калифорниядан Тынық мұхитының солтүстік-батысына дейін қалыптасқан. Бұл, 1980 жылдардың басында Франк Заппаның "Valley Girl" әні арқылы танымал болған "Valleyspeak" дамуының нәтижесінде кеңінен таралды. Оңтүстік жарты шарда бұл ерекшелік Жаңа Зеландияда туған болуы мүмкін деген пікір бар. Американдық және Океаниялық ағылшын тілінің нұсқалары ЖЖТ-ның таралуына өзара әсер еткен-етпегені әлі анық емес.
The origins of HRT remain uncertain. Anecdotal evidence places the conception of the American English variety on the West Coast—anywhere from Southern California to the Pacific Northwest. This in turn comes into prominence due to development of "Valleyspeak" popularized by the Frank Zappa song "Valley Girl" in the early 1980s. With respect to the southern hemisphere, it has been suggested that the feature may have originated in New Zealand. It is unclear whether the American English varieties and the Oceanic varieties had any influence on each other regarding the spread of HRT.