Кіріспе

Көтерілістерді бақылауда қолданылатын соққылық оқ-дәрілер. Батон снарядтары, сондай-ақ кинетикалық соққылық снарядтар (KIP) деп те аталады, дәстүрлі оқ-дәрілерге қарағанда аз зиянды альтернатива болып табылады. Батон снарядтары тесіп өту үшін емес, соққы беру үшін жасалған және көбінесе көтерілістерді бақылау үшін қолданылады. Батон снарядтарының кең таралған түрлеріне мыналар жатады:

Бұршақ қапшығы, стандартты 12 калибрлі мылтықтан атылатын аз зиянды снаряд. Пластикалық батон немесе пластикалық оқ, арнайы қарудан атылатын аз зиянды снаряд. Резеңке батон, көбінесе резеңке оқ деп аталады, металл немесе керамикалық өзегі бар резеңкемен қапталған снаряд. Ағаш батон снарядтары (жерден секіріп, нысанаға тиюге арналған), сондай-ақ ағаш оқ деп те аталады (оқ – тікелей соққы беретін снаряд). Көпіршік батон снарядтары, сондай-ақ құмшақ гранатасы деп те аталады.

Мұндай оқ-дәрілердің мақсаты – ауырсыну мен қабілетсіздік тудыру, бірақ денеге енбеу. Гонконг полициясы ағаш батон снарядтарын жетілдірді, бірақ олар сынып, жарақаттарға себеп болуы мүмкін еді. Резеңке оқтарды Ұлыбритания Қорғаныс министрлігі Солтүстік Ирландиядағы тәртіпсіздікке қарсы қолдану үшін ойлап тапқан, алғаш рет 1970 жылы қолданылған. Резеңке оқтар бақылаусыз секіріп, көбінесе басқа типтегі батон снарядтарымен, соның ішінде пластикалық оқтармен алмастырылды: 10 см ұзындығы, 38 мм диаметрі және 135 г салмағы бар қатты ПВХ цилиндрлері. Оларды Портон Даун ғалымдары ойлап тапты және Солтүстік Ирландиядағы тәртіпсіздікке қарсы қолдану үшін, алғаш рет 1973 жылы қолданылған.

Жарақаттар

1975 жылы резеңке оқтардан жарақат алған 90 науқастың жағдайын зерттеу барысында 1 адам қаза тапты, 17 адам қанағаттанбас мүгедектік немесе деформацияға ұшырады, ал 41 адам резеңке таяқшалармен атқаннан кейін ауруханаға жатты. Әртүрлі оқ-дәрі түрлері мен конструкцияларын қамтитын зерттеулерді қарап шығу нәтижесінде "кинетикалық әсерге түсетін снарядтардан" жарақат алған 1984 адамның ішінде 53 адамның қаза болғаны және 300 адамның қанағаттанбас мүгедектікке ұшырағаны анықталды. 2019-2020 жылдардағы Чилидегі наразылықтарда полиция қолданған резеңке таяқшалар соқырлыққа әкелуі мүмкін екені көрсетілді. Чилидегі наразылықтардың алғашқы 3-4 айында резеңке оқтар салдарынан 427 адамның көзі жарақаттанды, бұл көрсеткіш әлемдегі басқа наразылықтар мен қақтығыс аймақтарымен салыстырғанда өте жоғары.