Кіріспе

Герберт Джон Пулман (12 желтоқсан 1923 – 25 желтоқсан 1998) – ағылшын кәсіби снукер ойыншысы, 8 мәрте әлем чемпионы (соңғы рет 1968 жылы).

1957 жылдан 1968 жылға дейін әлем чемпионы атанды. Алғашқы титулын 1957 жылғы чемпионатта жеңіп алды және 1964 жылдан 1968 жылға дейін жеті рет сақтап қалды, оның үшеуі Фред Дэвиске, екеуі Рекс Уильямсқа қарсы болды. 1969 жылы турнир жекелей ойын жүйесіне (нокаут) ауысқанда, бірінші турда болашақ чемпион Джон Спенсерге 18–25 есебімен жеңілді. 1970 жылы Рей Рирдоннан кейін екінші орын алған Пулман 1977 жылы жартылай финалға дейін жеткенімен, енді финалға шыға алмады. 1946 жылы Англияның әуесқойлар чемпионатында жеңіске жеткеннен кейін кәсіби спортқа көшті және 1954, 1957 және 1958 жылдары News of the World Snooker турнирінде үш рет жеңіс оді. Эмоционалды ойыншы болғандықтан, көбінесе ашуын жасыра алмай, маңызды мүмкіндіктерді жіберіп алатын. Карьерасының басында шабуылдау стилінде ойнаса, 1970-ші жылдары тактикалық ойынға көбірек бет бұрды. Пулман ойыншылық карьерасының соңында телекомментатор болып жұмыс істеді және 1981 жылы жол апатында аяғы сынғаннан кейін бәсекелестік ойындардан зейнетке шықты. 1998 жылы үйінде баспалдақтан құлап қайтыс болды. 2011 жылы ол көп мәрте әлем чемпионаттарының жеңімпаздарының арасынан әлемдік снукер даңқы залына енгізілген алғашқылардың бірі болды.

Ерте өмір

Герберт Джон Пулман, ол жүзу спортында чемпион атанды және су полосынан өңірін өкілдік етті. 1938 жылы Пулман британдық жасөспірімдер бильярд чемпионатында өнер көрсеткен, бірақ бұл шараға бара жатқанда өз таяғын пойыздың ішінде қалып қойды. Смит жеңіске жету үшін қажетті мүмкіндікке ие болды. Пулман таңдаған таяқтың құрамында кәсіби Сидни Смит есімі гравировкаланған металл пластина болды; кейін ол Смит есімін сыпырып тастады, өйткені ол басқа кәсіби ойыншының аты жазылған таяқпен көрме матчтарын ойнай алмаймын деп ойлады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Пулман үш ай армияға алынды, ол "Spitfire" ұшақтарына қанаттар жасады, бірақ денсаулығына байланысты босатылды; кейін журналист Терри Смитқа оның тамырларының кеңейгенін айтты.

Кәсіби мансабының алғашқы жылдары (19461955)

1946 жылы Пулман финалда Альберт Браунды 5:3 есебімен жеңіп, Англия чемпионатының әуесқойлар арасындағы жеңімпазы атанды. 20 жастағы Пулман 1916 жылы құрылғаннан бері бұл жарысты жеңген ең жас ойыншы болды. Ол табыс салығы бойынша клерк болып жұмыс істеді, чемпионаттан кейін көп ұзамай кәсіби ойыншы болуға шешім қабылдады, бұл мәселеде әлем чемпионы Джо Дэвистің кеңесін тыңдады. Сол жылы ол алғашқы екі жүздік сериясын (century break) он күннің ішінде жасады. Кәсіби мансабының басында Пулман өз демеушісі Билл Лэмпардтың үйінде тұрды. Лэмпард Бристоль қаласынан нан пісіруші және Бильярд қауымдастығы мен Бақылау кеңесінің (BA&CC) мүшесі болды. Лэмпард өз үйіне бильярд залын салдырды, онда Пулман жаттығу жасады. Снукер тарихшысы Клайв Эвертонның айтуынша, бұл келісім Пулман Лэмпардтың әйелімен бірге табылғаннан кейін тоқтатылған. Пулман бірнеше жыл бойы күніне сегіз сағаттан снукер ойнады, үздік кәсіби ойыншылардың деңгейіне жететін тұрақтылыққа қол жеткізуді мақсат етті. Кәсіби мансабын бастағаннан кейін, Пулман снукер ойнағанда көзілдірік тақты, оның әріптесі Фред Дэвис та қолданған бірдей типтегі айналмалы линзалы көзілдіріктерді пайдаланды. Пулман 1947 жылы әлем чемпионатында алғаш рет өнер көрсетті, бірінші іріктеу турында Браунға 14:21 есебімен ұтылды. Келесі маусымда ол 1948 жылғы әлем чемпионатының іріктеу кезеңінде жеңіске жетті, алғашқы екі матчта жеңіске жетті, содан кейін соңғы іріктеу матчының финалында Уилли Лиді 18:17 есебімен жеңді. Негізгі турнирдің бірінші турында ол Кларк МакКоначиге 29:42 есебімен ұтылды. Сол жылы ол 1948 жылғы Sunday Empire News турниріне іріктеу жарысында жеңіске жетті және ұпайлар бойынша артықшылыққа ие болып, негізгі жарыста Джо Дэвиске екінші орын алды. Пулманның жалпы сыйлық қоры 400 фунт стерлинг болды (1948 жылғы 400 фунт стерлинг қазіргі жылдарда шамамен <есептелген сомаға> тең), оның 150 фунт стерлингі іріктеуде жеңіске жеткені үшін, ал жалпы екінші орын үшін 250 фунт стерлинг берілді. 1949 жылғы әлем чемпионатында Пулман алғашқы матчында Браунды жеңді, бірақ жартылай финалда Уолтер Дональдсонға 22:49 есебімен ұтылды. 1950 жылы ол алғашқы матчында жеңіліп, келесі жылғы чемпионаттан тұмауға шалдыққандықтан шықты, Фред Дэвиске қарсы жартылай финалда 14:22 есебімен қалып қойғанда. Ол сондай-ақ жыл сайынғы News of the World Snooker турниріне қатысты, бұл 1949/1950 жылдары алғаш рет өткізілген, ұпайлар бойынша артықшылықтар қолданылатын дөңгелек робин турнирі болды. 1950/1951 жылғы турнирде екінші орын алды, ал 1953/1954 жылдары жеңіске жетті. 1953 жылдың сәуір айында ол Франсис Энн Хейзге үйленді.

Снукерден әлем чемпионаты (19551968)

Пулман алғаш рет 1955 жылы әлем чемпионаты деңгейіне жеткен Дүниежүзілік кәсіби матч-плей чемпионатының финалына өтті. Ол ширек финалда Рекс Уильямсты 22–15 есебімен, жартылай финалда Алек Браунды 37–24 есебімен жеңіп, финалда Фред Дэвиске 35–38 есебімен ұтылды, бұл матч Блэкпул Тауэр Цирксінде өтті. Бірақ Пулман екінші ойын күнінің соңына қарай есепті 15–9-ға дейін қысқартты. Дэвис үшінші күні 20–16, төртінші күні 27–21 және бесінші күні 33–27 есебімен көш бастады; ол алтыншы күні жеңіске жетіп, титул иегері атанды. Пулман финалда үш жүздік серия жасады: екінші күні 103 ұпай. Басқа мансапты іздеудің орнына, Пулман кірісі шектеулі болғанына қарамастан, көрсету матчтарын ойнауын жалғастырды. 1964 жылы Блэкхидтегі Рекс Уильямс снукер орталығында Конайс кәсіби турнирі өтті, бұл 1960 жылдан бергі алғашқы коммерциялық демеушілікпен өткен кәсіби снукер турнирі болды. Пулман Фред Дэвис, Риа және Уильямспен бірге төрт қатысушының бірі болды және турнирде жеңіске жетті. Уильямс 1964 жылы Әлем чемпионатын қайта жаңғыртуға ықпал етті, BA&CC төрағасы Харольд Филлипске жүгінгеннен кейін жарысқа рұқсат алды. Чемпионат сынға негізделген форматта қайта жаңғыртылды, ал алғашқы матч 1957 жылы соңғы чемпионатты жеңген Пулман мен қарсыласы Фред Дэвис арасында өтетін болды. Пулман 1964 жылғы сәуір айында Берроуз-холлда Дэвисті 19–16 есебімен жеңіп, жеті жыл бұрын алған титулын сақтап қалды. Дэвис 15–12 есебімен алға шыққанда, дыбыстап белгілі бір нүктені атамағандықтан, төреші оны жариялады; екі ойыншы төрешінің шешімімен келіспегеніне қарамастан, ол өз шешімін өзгертуден бас тартты, ал комментаторлар Дэвистің реакциясы оның ойын деңгейінің нашарлауына әкелді деп санайды. 1964 жылғы қазанда Уильямс Пулманға титул үшін қарсы шықты. Матч 73 фреймнен тұрды және 12–17 қазан аралығында Берроуз-холлда өтті. Бірінші күнінің соңында Уильямс 8–4 есебімен алға шықты, бірақ Пулман екінші күні 12 фреймнің 11-ін жеңіп, 15–9 есебімен көш бастады. Ол төртінші күнінен кейін 31–17 есебімен алдыға өтті, бесінші күні 37–23 есебімен жеңіске жетті. Алты және соңғы күні қалған 13 «өлі» фреймді ойнағаннан кейін Пулман 40–33 есебімен жеңіске жетті. 1965 жылғы наурызда Пулман соңғы фреймде қарсыласы Фред Дэвисті 37–36 есебімен жеңіп, титулын сақтап қалды, соңғы екі фреймді 35–36 есебімен жеңіп алды. Уильямс пен Пулман 1965 жылдың соңында Оңтүстік Африкада бірнеше қысқа матчтар сериясында кездесті, онда Пулман олардың 47 матчының 25-ін жеңді. Ойын өткен бір алаңда көрермендер болмағандықтан, ойыншылар матчты ойнаудың орнына жеңімпазды анықтау үшін тиындарды лақтырған деген хабар бар. 1965 жылдың соңында Пулман тағы бір қарсыласын Фред Ван Ренсбургті 39–12 есебімен жеңді. Фред Дэвис 1966 жылы Пулманға үшінші рет сынға түсті, ол жеті матчтан тұратын, бес фреймге дейін жеңіске жеткен серияда өтті. Пулман серияны 4–2 есебімен жеңіп, жетінші матчты 5–2 есебімен жеңіп алды. Пулман 1968 жылы Эдди Чарлтоннан қорғанып, әлем чемпионатында сегізінші рет жеңіске жетті. Алғашқы 30 фреймнен кейін Чарлтон 16–14 есебімен алға шықты; Пулман одан кейін келесі алты фреймнің бесеуін жеңіп алды, олардың үшеуі соңғы қара шармен, Чарлтонды 17–19 есебімен артта қалдырды. Пулман ақырында 37–28 есебімен жеңіске жетіп, «өлі» фреймдерден кейін 39–34 есебімен жеңіске жетті.

Кейінгі мансабы мен зейнеткерлік демалысы (1968-1998)

1967 жылы Пулман Мидлендс айманындағы снукер клубтарын аралап, «John Player» темекі брендінің жарнамалық жұмыстарын атқарды, ал компания оның 1968 жылғы әлем чемпионатында Эдди Чарльтонға қарсы өткен жекпе-жегін демеушілік етті. Пулман мен Чарльтонның матчына көп көрермен жиналғандықтан, «John Player» компаниясы 1969 жылғы Снукер әлем чемпионатын нокаут жүйесі бойынша өткізуге шешім қабылдады. Жаңартылған форматымен өткен 1969 жылғы чемпионат қазіргі заманғы снукердің бастауы деп есептеледі. Өз титулын қорғау мүмкіндігі болмаған Пулман турнирдің бірінші турында болашақ чемпион Джон Спенсерге 18:25 есебімен жеңілді. 1970 жылғы әлем чемпионатының финалына жеткенімен, Рей Риардоннан 33:37 есебімен ұтылып қалды. Бұған дейін ол 14:27 есебімен ұтылып тұрғанда, 33:34 есебімен теңдесуге жақын болды. Келесі жылы ол жартылай финалистерді анықтайтын дөңгелек жүйесіндегі кезеңнен өте алмады, ал 1972 жылы ширек финалда болашақ чемпион Алекс Хиггинске 23:31 есебімен ұтылды. 1972 жылдың қазан айында жол апатынан есінен танып, ауруханаға жеткізілді, бірақ екі аптадан кейін өткен «Park Drive 2000» турниріне қатысу үшін толыққанды қалпына келді. Сол жылдың желтоқсан айында «Ford Series» турнирінде Хиггинспен күш сынасып, екінші орынды иеленді. Бұл турнирде төрт әлем чемпионы қатысты. Келесі жылы 1973 жылғы «Norwich Union Open» турнирінің финалына өтті. Оның қарсыласы Спенсер 5:2 есебімен алға шықты, бірақ Пулман келесі жеті фреймнің бесеуінде жеңіске жетіп, есепті 7:7 теңестіріп, шешуші фреймге қол жеткізді. Спенсер 57 ұпаймен көшбасшы болды, бірақ Пулман 39 ұпайдан кейін үзіліс жасады, содан кейін ұпай жинауға қабілетсіз болды, ал Спенсер 90 ұпайға жетіп, жеңіске жетті. 1981 жылдың қазан айында Лондон автобусының соқтығысынан аяғы бес жерден сынғаннан кейін ол кәсіби деңгейде ойнауын тоқтатты. Кейін ол оқиғаға дейін снукерге деген құлшынысын жоғалтқанын мойындады.

Әуесқой (1 атақ)

+Аматорлық снукер финалы Джон Пулманның қатысуымен өткізілді. Нәтиже Жыл Чемпионаты Финалдағы қарсыласы Сілтеме (Дереккөз) Жеңімпаз 1. 1946 Англия чемпионаты (әуесқойлар арасында)