Кіріспе

Канададағы саяси партия

Социалистік әрекет лигасы (САӘ) Канадада 20 ғасырдың көп бөлігінде басты троцкишіл ұйым болды. Тарихы бойы САӘ көптеген түрлі атаулар мен өзгерістерден өтті. Хронологиялық ретпен ол былай аталды: Канаданың Халықаралық солшыл оппозициясы (троцкишіл), Канаданың Жұмысшылар партиясы, Социалистік саясат тобы, Социалистік жұмысшылар лигасы, Революциялық жұмысшылар партиясы, Клуб, Социалистік білім беру лигасы және Социалистік әрекет лигасы.

Шығу тегі

Канадалық троцкистік қозғалысы 1920 жылдардың соңында Канада Коммунистік партиясының ішіндегі солшыл фракция ретінде пайда болды. Коммунистік партияның «The Worker» газетінің редакторы Морис Спектор 1928 жылы Мәскеуде өткен Коминтерн конгресінің канадалық делегаты болған кезде, ол және америкалық Джеймс Кэннон Троцкийдің «Сол жақ оппозициясының» жасырын платформасына кездейсоқ тап болды. Спектор Троцкийдің ұстанымына көндігіп, партияда Троцкийді қолдауды күшейтуге ниеттеніп Канадаға оралды. Ол және оның жақтастары 1928 жылы партиядан қуылды және американдық троцкистермен бірге Американың Коммунистік лигасын құрды, ал 1932 жылы – Канаданың Халықаралық сол жақ оппозициясы (троцкистік) деп аталған канадалық бөлімін құрды. Коммунистік партияның қуылған Ұлттық хатшысы Джек Макдональд қосылды. Канадалық троцкистік қозғалысы 1930 жылдары бірнеше бөліністер мен қайта жаралуларға ұшырады. 1934 жылы Монреаль бөлімшесінің көп бөлігі және Торонто бөлімшесінің шамалы бөлігі, Уильям Кремнің басшылығымен, Б. Дж. Филд басшылығымен Американың Коммунистік лигасынан бөлініп шыққан Революциялық жұмысшылар партиясын ұйымдастыру комитетінің Канадалық бөлімін құру үшін кетті. Филдтің тобы, Канадада Кремнің басшылығымен «Workers Voice» басылымын шығарды және бір кезде троцкистерден де белсенді болды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда әлсіреп қалды. 1934 жылы Макдональд пен Спектор басқарған ХЛО Канада Коммунистік партиясын реформалауға жасаған әрекеттерін тоқтатып, Канаданың Жұмысшылар партиясына айналды, ол ай сайын «Авангард» газетін шығарды. 1935 жылы ол екі апта сайын шығатын газетке айналды. Жұмысшылар партиясы екі апта сайын шығатын «Еңбек жаңалықтары» атты украин газетін және алғашқыда «Октябрь жастары», кейін «Жас жауынгер» деп аталған жастар журналын шығарды. Бірни 1942 жылы Доусонның сөзіне сүйенсек, соғысты қолдағандықтан топтан шығып кетті, ал топтың қызметі тоқтап қалды.

Революциялық жұмысшылар партиясы

1946 жылы Росс Даусон басшылығымен Төртінші Интернационалдың Канадалық бөлімі – Революциялық Жұмысшылар Партиясы (РЖП) ретінде қайта құрылды. Партияның негізі екі жыл бұрын, 1944 жылы, Төртінші Интернационалды қолдаушы канадалықтар Монреальде алғашқы ұлттық құрылтайға жиналғанда қаланды. Доусон соғыс аяқталғаннан кейін ашық троцкист ретінде Торонто қаласының мэріне кандидат болып түсті және дауыстардың 20 пайызынан астамын алды. Бұрынғы РЖП мүшелері (Ұлттық комитеті таратылмаған және бөлімшелері кездесулерін өткізіп тұрған) CCF ішінде жұмыс істеуге қиындықтар сезінді. Доусонның CCF мүшелігіне қабылдану өтініші қабылданбады, ал басқа бұрынғы РЖП мүшелері мен олардың жақтастары CCF ішінде қуғынға ұшырады.

Социалистік білім беру лигасы

1955 жылы 15 жақтасы CCF-тан қуылғаннан кейін Торонто тобы өзін Социалистік білім лигасы (SEL) ретінде қайта құрды, CCF-ның сайлануын қолдауға және CCF-ның сол қанатының өсуін қолдауға міндеттенді. Осы мақсатта олар Workers Vanguard атты тұрақты мерзімді басылымды қайта жаңарта бастады. Осы уақытта Ванкувер филиалы, Торонтодағы әріптестерімен келіспеушіліктер туындағандықтан, Социалистік ақпарат орталығы (SIC) болып қайта құрылды. Онтарионың Ороно қаласына жақын, Торонтоның сыртында LSA-ның атақты Плейнс Кри көшбасшысының есімімен аталған «Паундмейкер» лагері орналасқан. Лагерь әні күлкілі пародия болып келді және былай делінетін: «Паундмейкер лагері – мен үшін орын/ Буржуазиядан алыс/ Тұрақты да адал/ Мен сен үшін/ LSA LSO-ға адал болам/ Қызыл туды көтеріп ұста/ Оны бар күшіңмен мақтап айт/ Паундмейкер лагері үшін!/ Паундмейкер лагері үшін, құтты болсын, құтты болсын, Паундмейкер лагері!» LSA, шамамен он жылғы жер асты жұмысынан кейін Канадада троцкистік қызметтің қайта басталуын белгіледі. 1964 жылы Монреальде Ligue Socialiste Ouvrière деген атпен филиал құрылды, ал YS да Ligue des Jeunes Socialistes деген атпен құрылды. Эрнест Манделдің жақтастары, олардың көпшілігі студент қозғалысында белсенді болды, 1973 жылғы LSA съезінде Революциялық коммунистік тенденциясы ретінде бірікті, бұл азшылық тенденциясы ақырында LSA-дан шығып, Манделді халықаралық деңгейде қолдаған Революциялық марксистік топқа қосылды. Оның басшыларының арасында Ален Бейнер, Рут Буллок, Аль Каппе, Джоан Ньюбиггин, Джон Ридделл, Эрни Тейт және Арт Янг 1973 жылғы Лениндік-троцкистік тенденцияның декларациясына қол қойды, олар USFI-дегі SWP позициясын қолдады. 1976 жылы Буллок, Ридделл, Тейт және Янг, сондай-ақ Даусон (осы кезде LSA мүшесі емес) Джерри Хилиге тағылған айыптамаларға қарсы SWP басшылығын қолдаған «Үкім» деген құжатқа қол қойды. Ал Даусон мен оның жақтастары, Даусонның Канаданың экономикалық ұлтшылдығына деген ықыласы сынға алынғандықтан, LSA ішіндегі азшылыққа айналды. Олар 1974 жылы LSA-дан шығып, «Социалистік лиганы» құрды, ол басылымының атынан кейін «Forward Group» деп аталды. 1977 жылы Революциялық марксистік топ пен жекелеген Квебек ұйымы Groupe Marxiste Revolutionnaire, Социалистік іс-қимыл лигасы мен Ligue Socialiste Ouvrière-мен бірігіп, Революциялық жұмысшылар лигасы / Ligue Ouvrière Révolutionnaire құрды, ол USFI-нің жаңа канадалық бөлімі болды. Сондай-ақ 1977 жылы Социалистік іс-қимыл лигасы Канада тарихында провинциялық сайлауға қатысқан алғашқы екі белгілі ЛГБТ үміткерінің бірі Тереза Фобертті 1977 жылғы Онтарио провинциялық сайлауында Брэмптондағы үміткер ретінде ұсынды. «Поезд жалдайық!» атты толық метражды деректі фильмі : 1961-1977 жылдардағы Лиганың Торонто филиалындағы өмір, 1960 және 1970 жылдардағы Канаданың социалистік қозғалысын еске түсіреді және соғысқа қарсы және репродуктивтік құқықтар қозғалыстарын кеңінен қарастырады.