Кіріспе
Тарихи Харлемдегі музыкалық орын –
Нью-Йорк қаласындағы балумы.
the ballroom in New York City
Савой балумы – Нью-Йорк қаласындағы Манхэттеннің Харлем ауданындағы 596 Ленокс даңғылында, 140-шы және 141-ші көшелер арасында орналасқан музыка мен қоғамдық биге арналған үлкен балумы. Ленокс даңғылы – Харлемнің жоғарғы бөлігіндегі басты көше. Ақын Лэнгстон Хьюз «Juke Box Love Song» шығармасында оны «Харлемнің жүрек соғуы» деп атады, ал «Ленокс даңғылы: Түн ортасы» атты туындысы аңызға толы көшеде жарық көрді. Савой – Ленокс маңындағы Харлемнің көптеген танымал орындарының бірі болғанмен, «Әлемдегі ең жақсы балумы» деп есімдері шықты. Ол 1926 жылдың 12 наурызынан 1958 жылдың 10 шілдесіне дейін жұмыс істеді. Барбара Энглебрехт «Савойда билеу» деген мақаласында жазғандай, бұл «ғимарат, географиялық орын, балумы және ауданның «жаны» болды». Оны ақ кәсіпкер Джей Фагген мен еврей кәсіпкер Мо Гейл ашты. Оны афроамерикалық бизнесмен және қоғамдық қайраткер Чарльз Бьюкенен басқарды. Британдық Вест-Индияда дүниеге келген Бьюкенен «көптеген мыңдаған адамдарға дәмді және талғампаз атмосферада билейтін сәнді балумы құруды, ал кішкентай, тығыз залдар мен жағымсыз иісті, түтінге толы жертөледегі түнгі клубтардан аулақ болуды» көздеді.
Тарих
Савой Фэггеннің орталықтағы Розеланд Бал залынан үлгі алған. Розеланд көбінесе еуропалық-америкалық свинг би клубы болған. Свингтің танымалдылығы артып, Харлемде қара нәсілділер қауымдастығы қалыптасқан соң, "Савой" жас, талантты және құмар қара нәсілді бишілерге де осындай керемет орын сыйлады. Бұл залдың көлемі 10 000 шаршы футты құрайды, ол екінші қабатта орналасқан және бір блокқа созылған. Ол 4000 адамға дейін сыяды. Ішкі кеңістігі қызғылт түспен боялған, қабырғалары айналармен жабдықталған. Түсті шамдар қабатталған ағаш еденде билеп тұрды. 1926 жылы "Савойда" кең сарай болды, оның ішінде үлкен кескен шыны шамшырақ пен мәрмәр баспалдақ орналасқан. Леон Джеймс "Джаз биі" еңбегінде: "Менің алғашқы әсерім – басқа әлемге қадам басқандай болды. Мен басқа да бал залында болғанмын, бірақ бұл басқаша – әлдеқайда үлкен, көрікке толы, шынайы жоғары сыныпты" деп жазған. "Савой" бал залы Лондондағы "Савой" қонақ үйінің есімімен аталыпты, себебі бал залын атағандар осылайша залға сәнді, жоғары деңгейлі атмосфера сыйлағысы келген, өйткені қонақ үй өте элиталық. "Савой" бастапқыда-ақ танымал болды. 1926 жылғы 20 наурызда шыққан "Нью-Йорк Эйдж" газетінде: "Савой ашылу кешінде 2000 адамды кері қайтарды – бүкіл апта бойы зал толып тұрды" деген хабар жарияланды. Уайти табысты агент болып шықты, ал 1937 жылы Маркс ағайындыларының "Жүгіру күні" фильмінде олардың тобы көрсетілді. Герберт Уайт 1930 жылдардың басында "Савой" бал залының менеджері болды. Ол кейде Мак деп аталды, бірақ өзінің жеке тобын құру үшін бал залында бишілерді іздеуді мақсат еткендіктен, ақ шашының ортасындағы жолағы үшін Whitey деп кеңінен танылды. Ол "жас, стильді, ең бастысы, ритмі бар, сермейтін" бишілерді іздеді. Көптеген бал залдарынан айырмашылығы, мысалы, "Cotton Club", "Савой" әрқашан кемсітушілікке жол бермейтін саясат ұстанды. Келушілердің 85%-ы қара нәсілді, 15%-ы ақ нәсілді болды, кейде тіпті тең бөлінген жағдайлар да болды. Линди-хоп бишісі Фрэнки Мэннинг клиенттердің терісінің түсіне емес, билеу қабілетіне қарай бағаланатынын айтты: "Бір күні түнде біреу келіп: "Эй, жігіт, Кларк Гейбл енді ғана кірді". Біреу: "Ол би билей ала ма?" деп сұрады. "Савойға" келген кезде олар тек "Сен би билейсің бе?" деп сұрады. Линди-хоп сияқты көптеген билер (Чарльз Линдбергтің есімімен аталған және 1927 жылы пайда болған) осы жерде дамып, танымал болды. Қала орталығында "Бақытты аяқтардың үйі" деп аталды, ал Харлемде "Трек" деп аталды, өйткені едені ұзын және тар болды. Линди-хоп, сондай-ақ, "The Jitterbug" деп те аталады және "моң мен бидің қызықтыратын әсерінен" пайда болды. Балу залы 1920 жылдардың аяғынан 1940 жылдарға дейінгі ең жоғары жылдары жылына 250 000 доллар пайда тапқан деп есептеледі. Жыл сайын балды 700 мыңға жуық адам тамашалаған. Кіру ақысы 30-85 цент болатын, ол адамның қай уақытта келгеніне байланысты. Базалық баға 30 цент болды, бірақ кешкі 6-дан кейін ақы 60 цент, ал кешкі 8-ден кейін 85 цент болды. "Савой" 1936 жылы өзінің ең жоғары деңгейінде жеткілікті ақша тапқан, оны қайта құруға 50 000 доллар жұмсалды. Вебб сонымен қатар 1934 жылы биг-бенд әнін және джаз стандарты "Stompin' at the Savoy" жазды, ол "Савойға" арналған. "Савойда" көптеген топтар шайқасы немесе кесу байқаулары өтті, бұл 1937 жылы Бенни Гудман оркестрі Уэббке қарсы шыққаннан кейін басталды. Вебб пен оның тобы осы байқаудың жеңімпаздары деп танылды. 1938 жылы Уэббті Граф Бейси тобы сынады. Вебб қайтадан жеңімпаз деп танылса да, кім жеңгені туралы бір пікірге келмеді. Базидің альт-саксофоны Эрл Уоррен "Swingin' the Blues" әнін жарысқа арнап жазғанын айтып, "Біздің оқ-дәрілерімізді түсірген кезде, бұл соңы болды" деді. Floating World Pictures компаниясы "Савой королі" атты баль залы туралы деректі фильм түсірді. Ол 50-ші Нью-Йорк кинофестивалінде көрсетілді. "Савой" үйінің басқа да танымал жетекшілері Аль Купер, Эрскин Хокинс, Лакки Миллиндер (Вайнони Харриспен бірге), Бадди Джонсон және Кути Уильямс. "Савой" 1939 жылы Нью-Йорк әлем көрмесінде "Негро биінің эволюциясы" атты көрмеге қатысты. 1943 жылы сәуірде "полиция және армия тарапынан жасалған қылмыс айыбы" салдарынан би залы жабылды. Оның лицензиясы сол жылдың қазан айының ортасында жаңартылды.
The Savoy Ballroom was named after the Savoy Hotel in London as those who named the ballroom felt this gave the ballroom a classy, upscale feeling, as the hotel is a very elite, upscale hotel. The Savoy was popular from the start. A headline from the New York Age March 20, 1926, reads "Savoy Turns 2,000 Away On Opening Night – Crowds Pack Ball Room All Week". Whitey turned out to be a successful agent, and in 1937 the Marx Brothers' movie A Day at the Races featured the group. Herbert White was a bouncer at the Savoy who was made floor manager in the early 1930s. He was sometimes known as Mac, but with his ambition to scout dancers at the ballroom to form his own group, he became widely known as Whitey for the white streak of hair down the center of his head. He looked for dancers who were "young, stylized, and, most of all, they had to have a beat, they had to swing". Unlike many ballrooms such as the Cotton Club, the Savoy always had a no discrimination policy. The clientele was 85% black and 15% white, although sometimes there was an even split. Lindy hop dancer Frankie Manning said that patrons were judged on their dancing skills and not on the color of their skin: "One night somebody came over and said, 'Hey man, Clark Gable just walked in the house.' Somebody else said, 'Oh, yeah, can he dance?' All they wanted to know when you came into the Savoy was, do you dance?". Many dances such as the Lindy Hop (which was named after Charles Lindbergh and originated in 1927) were developed and became famous there. It was known downtown as the "Home of Happy Feet" but uptown, in Harlem, as "the Track" because the floor was long and thin. The Lindy Hop is also known as The Jitterbug and was born out of "mounting exhilaration and the 'hot' interaction of music and dance". It is estimated that the ballroom generated $250,000 in annual profit in its peak years from the late 1920s to the 1940s. Every year the ballroom was visited by almost 700,000 people. The entrance fee was 30 to 85 cents per person, depending on what time a person came. Thirty cents was the base price, but after 6 pm the fee was 60 cents, and then 85 cents after 8 pm. The Savoy made enough money by its peak in 1936 that $50,000 was spent on remodeling. Webb also recorded the 1934 big band song and jazz standard "Stompin' at the Savoy", which is named for the Savoy. The Savoy was the site of many Battle of the Bands or Cutting Contests, which started when the Benny Goodman Orchestra challenged Webb in 1937. Webb and his band were declared the winners of that contest. In 1938, Webb was challenged by the Count Basie Band. While Webb was declared the winner again, there was a lack of consensus on who won. Earle Warren, alto saxophonist for Basie, reported that they had worked on the song "Swingin' the Blues" for competing and says, "When we unloaded our cannons, that was the end". Floating World Pictures made a documentary called The Savoy King about the ballroom. It was shown at the 50th New York Film Festival. Other prominent Savoy house bandleaders included Al Cooper, Erskine Hawkins, Lucky Millinder (with Wynonie Harris on vocals), Buddy Johnson, and Cootie Williams. The Savoy participated in the 1939 New York World's Fair, presenting "The Evolution of Negro Dance". The ballroom was shut down in April 1943 as a result of "charges of vice filed by the police department and Army". Its license was renewed in mid October of the same year.
Құлату және мұра
1958 жылы қазанда би залы жабылды. Боро президенті Хулан Джек, Савой балумының менеджері және серіктес иесі Чарльз Бьюкенен, клубтар мен ұйымдар оны сақтап қалуға тырысқандарына қарамастан, 1959 жылдың наурыз және сәуір айлары аралығында Делано ауылының тұрғын үй кешенін салу үшін бұзылды. Қала әкімі клубтар мен ұйымдардың наразылығына ұшырады. Би залының жиһаздары "қалалық аймақтарды жаңарту тұрғын үй жобасы" үшін аукционға сатылды. 2002 жылдың 26 мамырында Уайтидің Линди Хопперс тобының мүшелері Фрэнки Мэннинг пен Норма Миллер 140-шы және 141-ші көшелер арасындағы Ленокс даңғылында Савой балуына арналған ескерткіш тақтаны ашты.