Антонио Дамасио: Эмоциялар мен сананың нейроғылымы

Кіріспе

Португалиялық нейробиолог (1944 жылы туған)

Антонио Дамасио (António Damásio) – португалдық нейробиолог. Қазіргі уақытта Оңтүстік Калифорния университетінде нейробиология бойынша Дэвид Дорнсиф төрағасы, сондай-ақ психология, философия және неврология профессоры, әрі Солк институтында қонақ профессор болып жұмыс істейді. Бұрын 20 жыл бойы Айова университетінде неврология кафедрасын басқарған. Дамасио Ми және шығармашылық институтын басқарады және бірнеше кітаптың авторы: оның «Өзіне келу: саналы миді құру» (2010) атты еңбегі ми мен сана арасындағы қатынасты зерттейді. Дамасионың нейробиология саласындағы зерттеулері эмоциялардың әлеуметтік тану және шешім қабылдауда маңызды рөл атқаратынын көрсетті.

Өмір және жұмыс

1960 жылдары Дамасио Лиссабон университетінің медицина мектебінде медицинаны оқыды, онда неврологиялық ординатураны да аяқтады және 1974 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Ол эмоциялар мен олардың биологиялық негіздерінің шешім қабылдау процесіне (оң және теріс, көбінесе санасыз) қатысуы туралы теорияны қалыптастырды. Эмоциялар әлеуметтік танымды құруға негіз болады және сананың негізін құрайтын жекелік процестерге қажет. "Дамасио сана мен жүйке жасушалары арасындағы байланысты көрсете отырып, сезімдер мен дене арасындағы байланысты қазіргі заманғы ғылыми тұрғыдан растайды – бұл сананың жекеленіп көрінуі". Соматикалық маркер гипотезасы АҚШ және Еуропа зертханаларында жүргізілген көптеген нейробиологиялық тәжірибелерге түрткіс берді және қазіргі ғылым мен философияға елеулі әсер етті. Ғылыми ақпарат институты Дамасионы соңғы он жылдық ең көп сілтеме жасалған зерттеушілердің бірі деп атады. Қазіргі кездегі моральдық шешімдердің биологиясы, нейроэкономика, әлеуметтік коммуникация және есірткіге тәуелділік туралы жұмыстар Дамасионың гипотезасымен тығыз байланысты. 2014 жылы "Ғылыми психология мұрағаты" журналында жарияланған мақала Дамасионы қазіргі заманның ең көрнекті 100 психологының бірі деп таныды (Динер және т.б. Ғылыми психология мұрағаты, 2014, 2, 20–32). "Sciences Humaines" журналының маусым-шілде айларындағы санында Дамасио соңғы екі ғасырдағы гуманитарлық ғылымдардағы 50 маңызды ойшылдың тізіміне енді. Дамасио эмоциялардың гомеостаздық реттеудің бір бөлігі екенін және олардың сыйақы/жазалау механизмдерінде тамырлары бар екенін де айтты. Ол Уильям Джеймстің сезімдерді дене күйлерінің тікелей көрінісі ретінде қарастыруын қайта жаңғыртты, бірақ оны "денелік цикл сияқты" құрылғымен кеңейтті, бұл сезімдердің негізін нақты емес, симуляциялау арқылы жасауға мүмкіндік береді (кейінірек айналысқан нейрондармен ашылған симуляция процесін болжады). Ол тәжірибе жүзінде инсулярлық қабықтың сезімдер үшін маңызды платформа екенін көрсетті, бұл факті кеңінен көшірілді, сондай-ақ адам эмоцияларының кортикальдық және субкортикальдық индукциялық орындарын анықтады, мысалы, вентромедиалдық префронталдық қабық және миндаль безі. Ол инсулярлық қабықтың сезімдерде маңызды рөл атқаратынын, бірақ сезімдердің пайда болуы үшін қажет емес екенін де көрсетті, бұл ми сабағының құрылымдары сезім процесінде негізгі рөл атқаратынын көрсетеді. Ол сезімдердің жүйке негіздерін зерттеуді жалғастырды және инсулярлық қабықтың бұл процестің маңызды, бірақ ерекше емес субстраты екенін көрсетті, сонымен қатар ми сабағының ядролары да маңызды платформалар екенін ұсынды. Ол сезімдерді сананың қажетті негізі деп санайды. Дамасионың тағы бір жұмысы бойынша, оқу мен есте сақтаудың негізін құрайтын қабықша архитектурасы бірнеше, иерархиялық түрде ұйымдастырылған аксоналдық проекциялардың тізбегін қамтиды, олар белгілі бір түйіндерге жиналып, содан кейін бастапқы жинақталған нүктелерге таралады (жинақтау-тарату аймақтары). Бұл архитектура есте сақтау процестерін және сананың ақыл-ой мазмұнына қол жеткізумен байланысты аспектілерін түсінуге қолданылады. "Не болып жатқанын сезіну" еңбегінде Дамасио "басқарулардың тізбектелгендігі" негізін қалады: "жеке организмнің санасыз жүйке сигналдары негізгі өзін және негізгі сананы қамтамасыз ететін протоөзін тудырады, бұл автобиографиялық өзін қамтамасыз етеді, бұл кеңейтілген санаға мүмкіндік береді. Бұл тізбектің соңында кеңейтілген сана санаға мүмкіндік береді". Айова университетінің неврология кафедрасының веб-сайтында айтылғандай, "Дамасионың зерттеулері қазіргі заманғы адам зақымдану әдісін құруға байланысты болды, бұл Ханна Дамасионың құрылымдық нейросуреттеме/нейроанатомия жұмысының эксперименталды нейроанатомиямен (Гарри Ван Хойсен және Йозеф Парвизимен), эксперименталды нейропсихологиямен (Антуан Бехара, Ральф Адольфс және Дэн Транелмен) және функционалдық нейросуреттемемен (Каспар Майер, Джонас Каплан және Мэри Хелен Имморд Янгиномен) толықтырылған кәсібі болды". Ван Хойсен мен Брэдли Хайманмен бірлескен эксперименталды нейроанатомиялық жұмыс Альцгеймер ауруымен ауыратын науқастардың энторинальды қабығындағы нейрофибрилляциялық түйіндердің салдарынан гиппокамптың ажыратылуын анықтауға әкелді. Клиникалық тәжірибеде ол және оның әріптестері мінез-құлық және танымдық бұзылуларды, сондай-ақ қозғалыс бұзылуларын зерттеді және емдеді. Дамасионың кітаптары эмоциялар мен олардың ми субстраттары арасындағы қарым-қатынасқа арналған. 1994 жылы жарық көрген "Декарттың қателігі: Эмоция, Ақыл және Адам миы" "Science et Vie" сыйлығын жеңіп алды, Лос-Анджелес таймс кітап сыйлығының финалисі болды және 30-дан астам тілге аударылды. Ол соңғы екі онжылдықтағы ең ықпалды кітаптардың бірі саналады. Оның екінші кітабы "Не болып жатқанын сезіну: Дене және Эмоция сананың қалыптасуында" 2001 жылдың жақсы 10 кітабының бірі деп New York Times Book Review бағалады, Publishers Weekly жылдың үздік кітабы, Library Journal жылдың үздік кітабы деп танылды және 30-дан астам шетелдік басылымдары бар. Бір жағдайлық тәжірибе негізінде Дамасио эмоциялардың дененің автоматты тіршілік процесіне жататынын және осылайша жадтың кез келген түріне қарамастан адамдар оларды тани алатынын ұсынды. 2003 жылы бұл жұмыс "Spinoza іздеуі: Қуаныш, Қайғы және Сезімді Ми" басылымын күтті. Онда Дамасио философ Барух Спинозаның ойлауы биология мен нейроғылымның ми-дене проблемасына қатысты жаңалықтарды болжады және Спинозаның протобиолог болғанын айтты. Дамасионың кітабы "Өзі санаға келеді: Саналы ми құрылымы". Онда Дамасио өзіндік сананың кілті екенін және сезімдердің, оның белгілеген алғашқы сезімдерінен бастап белгілі эмоциялық сезімдерге дейін, протоөзіндік және негізгі өзіндік құрылымдардың құрылысындағы негізгі элементтер екенін ұсынады. Кітап Corinne International Book Prize сыйлығын жеңіп алды. Дамасио Американ өнер академиясының, Ұлттық медицина академиясының, Еуропа ғылым және өнер академиясының мүшесі. Ол Grawemeyer сыйлығы, Honda сыйлығы, ғылым және технология саласындағы Астурия князі сыйлығы және Американ медицина қауымдастығынан Beaumont медалі сияқты бірнеше сыйлықтардың иегері, сондай-ақ соңғы кезде Сорбонна (Université Paris Descartes) университетінен құрметті доктор дәрежесін алды, оны әйелі Ханна Дамасиомен бөлісті. Ол сондай-ақ Ахен, Копенгаген, Лейден, Барселона, Коимбра, Лёвен және басқа да көптеген университеттерден докторлық диссертация қорғады. 2013 жылы Лиссабондағы António Damásio орта мектебі оның құрметіне аталды. Ол "ғылыми білім адамдардың төзімділігіне және жеңіске жетуіне көмектесетін тірек болуы мүмкін" деген сеніммен жазатынын айтады. Ол Ханна Дамасиоға үйленген, ол көрнекті нейроғалым және жиі серіктес және бірлескен автор, Оңтүстік Калифорния университетіндегі нейроғылым профессоры және Dornsife Neuroimaging орталығының директоры. 2017 жылы ол Португалия Мемлекеттік кеңесінің мүшесі болып тағайындалды, БҰҰ-ның 9-шы Бас хатшысы Антониу Гутеррестің орнына келді. Дамасио сонымен қатар Berggruen институты директорлар кеңесіне кіреді және философия саласындағы Berggruen сыйлығының қазылар алқасына кіреді.

During the 1960s, "Damasio studied medicine at the University of Lisbon Medical School, where he also did his neurological residency and completed his doctorate in 1974." a theory about how emotions and their biological underpinnings are involved in decision making (both positively and negatively, and often non consciously). Emotions provide the scaffolding for the construction of social cognition and are required for the self processes which undergird consciousness. "Damasio provides a contemporary scientific validation of the linkage between feelings and the body by highlighting the connection between mind and nerve cells this personalized embodiment of mind." The somatic marker hypothesis has inspired many neuroscience experiments carried out in laboratories in the U. S. and Europe, and has had a major impact in contemporary science and philosophy. Damasio has been named by the Institute for Scientific Information as one of the most highly cited researchers in the past decade. Current work on the biology of moral decisions, neuro economics, social communication, and drug addiction, has been strongly influenced by Damasio's hypothesis. An article published in the Archives of Scientific Psychology in 2014 named Damasio one of the 100 most eminent psychologist of the modern era. (Diener et al. Archives of Scientific Psychology, 2014, 2, 20–32). The June–July issue of Sciences Humaines included Damasio in its list of 50 key thinkers in the human sciences of the past two centuries. Damasio also proposed that emotions are part of homeostatic regulation and are rooted in reward/punishment mechanisms. He recovered William James' perspective on feelings as a read out of body states, but expanded it with an "as if body loop" device which allows for the substrate of feelings to be simulated rather than actual (foreshadowing the simulation process later uncovered by mirror neurons). He demonstrated experimentally that the insular cortex is a critical platform for feelings, a finding that has been widely replicated, and he uncovered cortical and subcortical induction sites for human emotions, e. g. in ventromedial prefrontal cortex and amygdala. He also demonstrated that while the insular cortex plays a major role in feelings, it is not necessary for feelings to occur, suggesting that brain stem structures play a basic role in the feeling process. He has continued to investigate the neural basis of feelings and demonstrated that although the insular cortex is a major substrate for this process it is not exclusive, suggesting that brain stem nuclei are critical platforms as well. He regards feelings as the necessary foundation of sentience. In another development, Damasio proposed that the cortical architecture on which learning and recall depend involves multiple, hierarchically organized loops of axonal projections that converge on certain nodes out of which projections diverge to the points of origin of convergence (the convergence divergence zones). This architecture is applicable to the understanding of memory processes and of aspects of consciousness related to the access of mental contents. In The Feeling of What Happens, Damasio laid the foundations of the "enchainment of precedences": "the nonconscious neural signaling of an individual organism begets the protoself which permits core self and core consciousness, which allow for an autobiographical self, which permits extended consciousness. At the end of the chain, extended consciousness permits conscience. According to the University of Iowa's Department of Neurology's website, "Damasio's research depended significantly on establishing the modern human lesion method, an enterprise made possible by Hanna Damasio's structural neuroimaging/neuroanatomy work complemented by experimental neuroanatomy (with Gary Van Hoesen and Josef Parvizi), experimental neuropsychology (with Antoine Bechara, Ralph Adolphs, and Dan Tranel) and functional neuroimaging (with Kaspar Meyer, Jonas Kaplan, and Mary Helen Immordino Yang)." The experimental neuroanatomy work with Van Hoesen and Bradley Hyman led to the discovery of the disconnection of the hippocampus caused by neurofibrillary tangles in the entorhinal cortex of patients with Alzheimer's disease. As a clinician, he and his collaborators have studied and treated disorders of behaviour and cognition, and movement disorders. Damasio's books deal with the relationship between emotions and their brain substrates. His 1994 book, Descartes' Error: Emotion, Reason and the Human Brain, won the Science et Vie prize, was a finalist for the Los Angeles Times Book Award, and is translated in over 30 languages. It is regarded as one of the most influential books of the past two decades. His second book, The Feeling of What Happens: Body and Emotion in the Making of Consciousness, was named as one of the ten best books of 2001 by the New York Times Book Review, a Publishers Weekly Best Book of the Year, a Library Journal Best Book of the Year, and has over 30 foreign editions. On the basis of a single case experiment, Damasio suggested emotions belong to the automatic vital processes of the body and thus can be recognized by a person without any form of memory. In 2003, this work was followed by the publication of Looking for Spinoza: Joy, Sorrow, and the Feeling Brain. In it, Damasio suggested that the philosopher Baruch Spinoza's thinking foreshadowed discoveries in biology and neuroscience views on the mind body problem and that Spinoza was a protobiologist. Damasio's book is Self Comes to Mind: Constructing the Conscious Brain. In it Damasio suggests that the self is the key to conscious minds and that feelings, from the kind he designates as primordial to the well known feelings of emotion, are the basic elements in the construction of the protoself and core self. The book received the Corinne International Book Prize. Damasio is a member of the American Academy of Arts and Sciences, the National Academy of Medicine, the European Academy of Sciences and Arts. He is the recipient of several prizes, amongst them the Grawemeyer Award, the Honda Prize, the Prince of Asturias Award in Science and Technology and the Beaumont Medal from the American Medical Association, as well as honorary degrees from, most recently, the Sorbonne (Université Paris Descartes), shared with his wife Hanna Damasio. He has also received doctorates from the Universities of Aachen, Copenhagen, Leiden, Barcelona, Coimbra, Leuven and numerous others. In 2013, the Escola Secundária António Damásio was dedicated in Lisbon. He says he writes in the belief that "scientific knowledge can be a pillar to help humans endure and prevail." He is married to Hanna Damasio, a prominent neuroscientist and frequent collaborator and co author, who is a professor of neuroscience at the University of Southern California and the director of the Dornsife Neuroimaging Center. In 2017 he was designated member of the Council of State of Portugal, replacing Antonio Guterres, the 9th Secretary General of the United Nations. Damasio additionally serves on the board of directors of the Berggruen Institute, and sits on the jury for the Berggruen Prize for Philosophy.