Никарагуалық саяхатшы Эден Пастора: Өмір жолы мен күресі
Edén Pastora
Эден Пастора: Никарагуа саяхатшысы, Сомозаға қарсы күрескен саяси қайраткер. «Коммандир Ноль» лақабымен танымал, Сандинистер қозғалысының негізін қалаушы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Никарагуалық саясаткер (1937–2020)
Nicaraguan politician (1937–2020)
Эден Атанасио Пастора Гомес (15 қараша 1936 жыл) – 2006 жылғы жалпы сайлауда «Өзгеріс үшін балама» партиясынан президенттікке кандидат болған никарагуалық саясаткер және партизан. Сомоза режимі құлағанға дейінгі жылдары Пастора оңтүстік Никарагуадағы ең ірі жасақ – Оңтүстік майданның басшысы болды, солтүстіктегі FSLN (Сандинисттік Ұлттық Азаттық фронты) жасағынан кейін екінші орында тұрды. Пастораны «Командир нөл» (Comandante Cero) деп атады. Оның тобы өзін «Сандинисттер» деп атаған алғашқылардың бірі болды, сондай-ақ осы атаумен кеңінен танымал болған FSLN-мен одақтасқан алғашқылардың бірі болды. 1982 жылдың соңында, революциялық жеңіске жеткеннен кейін бірнеше жыл өткен соң, Пастора FSLN үкіметіне көңілі толып, «салт Сандинисттерге» қарсы саяси және әскери тұрғыдан күресу мақсатымен Демократиялық революциялық альянсын (ARDE) құрды. 2010 жылы ол FSLN-мен келісіп, Даниэль Ортега үкіметінде министрлік лауазымды иеленді. Коста-Рикамен шекаралық дауға қатысқандығы және осы елдің талап еткен аумағына экологиялық зиян келтіргені туралы айыптаулар Коста-Рика үкіметінің заңдық қудалауына әкелді.
Edén Atanacio Pastora Gómez (November 15, 1936) was a Nicaraguan politician and guerrilla who ran for president as the candidate of the Alternative for Change (AC) party in the 2006 general elections. In the years prior to the fall of the Somoza regime, Pastora was the leader of the Southern Front, the largest militia in southern Nicaragua, second only to the FSLN (Sandinista National Liberation Front) in the north. Pastora was nicknamed Comandante Cero ("Commander Zero"). His group was the first to call itself "Sandinistas", and was also the first to accept an alliance with the FSLN, the group that was to become more popularly identified by the name. At the end of 1982, a few years after the revolutionary victory, Pastora became disillusioned with the government of the FSLN, and formed the Democratic Revolutionary Alliance (ARDE) with the object of confronting the "pseudo Sandinistas" politically and militarily. As of 2010, he was reconciled with the FSLN and held a ministerial post in the government of Daniel Ortega. His role in a border dispute with Costa Rica and allegations of environmental damage to territory claimed by that country led to legal indictment by the government of Costa Rica.
Сандинисттер
Пастора Сиудад-Дариода дүниеге келген. Ол жеті жаста болғанда, Пастораның әкесі шекаралық кикіреу кезінде қаза тапты. Гранадада иезуиттермен орта мектепте оқығанда, ол алғаш рет Аугусто Сезар Сандино туралы панамалық тарих пәнінің мұғалімі арқылы естіді. Анастасио Сомоса Дебайль үкіметінің сыбайласқа толы екенін шешіп, бүлікшілдік жолын бастады және жергілікті шаруалардан (кампесино деп атайды) және дәстүрлі тіршілік салған аборигендерден құралған Оңтүстік Никарагуа ARDE ұйымын құрды. 1974 жылдың 27 желтоқсанында Пастора басқаратын FSLN коммандосы Орталық банк президенті Жозе Мария Кастильоның үйіне шабуыл жасап, оның қонақтарын (соның ішінде диктатор Сомосаның екі туысын) кепілге алды. Үш күннен кейін Манагуа архиепископының делдалы арқасында кепілге алынғандар босатылды, олардың орнына бір миллион доллар және бірнеше саяси тұтқындардың бостандығы берілді. Кастильо оқиғаның жалғыз құрбаны болды. Пастора 1960 жылдардың ортасында FSLN-мен одақтасты. Ол бүлікші партизанға айналып, 1978 жылдың тамызында Никарагуа Ұлттық сарайындағы қақтығыстың басты себепшісі болды. Ол және 19 FSLN коммандосы Сомосаның Ұлттық гвардиясының формасын киіп, сарайға шабуыл жасап, Никарагуа Ұлттық гвардиясының нағыз мүшелерін қарусыздандырды немесе өлтірді. Кепілге алынғандардың арасында Никарагуа конгресінің мүшелері және Сомосаның жартылай бауыры Хосе Сомоса болды. Коммандо мүшелері кодтық есімдер ретінде сандарды пайдаланды, Пастора – «нөл», Дора Мария Тельез – командир «екі» болды, осылайша Эденді Comandante Cero, ал Дора Марияны командир «екі» деп белгілі болды. Бұл операция Сомосаны ашуландырып, көтерілістің шешуші сәті саналды. Режимнің тұтқындаған FSLN мүшелерін босату мақсатымен ұйымдастырылған шабуылда Даниэль Ортега мен Томас Борге де тұтқында болды. Бұл рейд FSLN үшін сөзсіз жеңіс болды. Сомосамен және кардинал Мигель Обандамен 500 000 АҚШ долларына келісім жасасқаннан кейін Пастора, Ортега және басқа босатылған тұтқындар Кубаға кетті. Ол әйелдер мен зәулімдікпен қамтылған «тұтқын» болғанын айтты, бірақ Панаманың сол кездегі әкімшілігінің ұлы, Омар Торрихостың ұлы және Пастораның жеке досы Мартин Торрихос алаңдаушылығын білдіріп, оны жеке құтқару үшін Кубаға бармағанша елден шығуына рұқсат берілмеді. Пастора Коста-Рикадағы базалардан Ривас қаласына қарай FSLN-нің Оңтүстік фронтын басқарды. Пастораның кең таралған беделіне байланысты Сомоса оған қарсы ең жақсы әскерлерін жіберді, нәтижесінде Оңтүстік фронт ауыр шығындарға ұшырап, аз жетістіктерге жетті. Алайда Оңтүстік фронт 2000-нан астам жақсы жабдықталған Никарагуа Ұлттық гвардиясын байлап, сандинисттердің жеңісіне үлкен үлес қосты, өйткені Сомоса ірі қалалар бүлікшілердің қолына тигеніне қарамастан Пастораны тоқтатуға бейімді болды.
Pastora was born in Ciudad Darío. When he was seven, Pastora's father was killed in a boundary dispute. While in high school with the Jesuits in Granada, he first learned about Augusto César Sandino through his Panamanian history teacher. He began his rebel career when he decided that the government of Anastasio Somoza Debayle was corrupt and formed the southern Nicaraguan ARDE from local peasant farmers (called campesinos) and aboriginal tribes living according to more traditional ways. On December 27, 1974, an FSLN commando unit, headed by Pastora, burst into the house of Josè Maria Castillo, president of the Banco Central, and took his guests hostage (including two relatives of the dictator Somoza). Three days later, thanks to the Managua archbishop's intermediation, the hostages were released, in exchange for a million dollars and the freedom of some political prisoners. Castillo was the only victim of the action. Pastora allied himself with the FSLN in the mid 1960s. He became a rebel guerrilla and was the mastermind behind the August 1978 standoff in the Nicaraguan National Palace, in which he and 19 FSLN commandos disguised as members of Somoza's National Guard stormed the Palace, disarming or killing the real Nicaraguan National Guard members. Among the hostages taken were members of the Nicaraguan Congress, which was in session at the time of the attack, and Somoza's half brother, José Somoza. Members of the commando used numbers as codenames, with Pastora as Zero, and Dora María Téllez as Commander "two" leading to a lasting identification of Eden as Comandante Cero and Dora Maria as Commander "two." The operation infuriated Somoza and was considered one of the turning points in the insurgency. Originally organized to free FSLN members imprisoned by the regime — among the prisoners being Daniel Ortega and Tomás Borge — the raid marked an uncontested victory for the FSLN. After negotiating a USD$500,000 deal with Somoza and Cardinal Miguel Obando, Pastora, Ortega and other released prisoners left for Cuba, where he claimed to have been a "prisoner" lavished with women and luxury, but not allowed to leave the country until Martín Torrijos, the son of then Panamanian strongman Omar Torrijos and Pastora's personal friend, voiced his concern and went to Cuba to rescue him personally. Pastora was put in command of the FSLN's Southern Front, advancing on the town of Rivas from bases in Costa Rica. In reaction to Pastora's widely held reputation, Somoza sent his best troops against him and as a consequence the Southern Front made little headway while suffering heavy casualties. However, the Southern Front contributed to the Sandinista victory by tying down over 2,000 heavily equipped Nicaraguan National Guard forces, as Somoza remained fixated on stopping Pastora, even as major cities fell to the rebels.
Қарсы
Пастора революцияның бағыты өзгергенде, Сандинистер көшбасшыларының көпшілігі Манагуадағы сәнді үйлерге көшіп кеткенде, көңілі тоймады; ол басшылықтың өкілдік еткен шаруалар мен байырғы тайпаларға тиісінше көмектеспей, Ортеганың саяси билігін нығайтуға бағытталған идеологиялық тұрақтылықты насихаттаумен асыққан деп ойлады. Пастора Сандинисттік режимге қарсы шықты. Ол Никарагуаның оңтүстігінде қайтадан әскери операцияларды бастады, бұл операциялар жоғары жалақы алатын бұрынғы Ұлттық гвардия мүшелері мен бірқатар мискито үндістерінен құралған солтүстік күштермен шала байланысты болды, олардың барлығы «Контрас» деп аталды. Әскери тұрғысынан алғанда, Пастораның күш-жігері солтүстіктегі күштерге қарағанда әлдеқайда аз болды. Пастора АҚШ үкіметінен де аз қолдау алды; оның нәтижесі ме, әлде себебі ме, бұл мәселе талқылауға ашық. Әскери жетістіктерден басқа, бұрынғы ФСЛН революциялық батыры Пастораның «Контрас» қатарында болуы, «Контрас» имиджін жақсартты және көбінесе бұрынғы Ұлттық гвардиядан шыққан «Сомоцистер» жетекшілік еткен FDN фракциясының жаман беделіне қарсы қоғамдық қатынастар құралы болды. Бірақ Пастора көп ұзамай қарапайым никарагуалықтар арасындағы ықпалын жоғалтты, себебі ол солтүстік «Контрас» стратегиясын қабылдап, адам құқықтарын бұзып, Никарагуа армиясымен тікелей қақтығыстан қашып жүрді. 1984 жылы Пастора бас баспасөз мәслихатында төрт адамның қаза болуына себеп болған Ла Пенкадағы жарылыстың мақсаты болды. Ол ауыр жарақат алды. Пастора Никарагуадан көңілі тоймады және 1990 жылдары Коста-Рикаға қашып, онда азаматтыққа ие болды. Бірақ кейін Никарагуаға оралды.
Pastora became disenchanted with the turn of the revolution when most of the Sandinista leaders moved to the luxury residences of Managua; he felt the leadership was doing too little to benefit the campesinos and aboriginal tribes he represented and was overly concerned with propagating ideological consistency in a poorly concealed bid to consolidate Ortega's political power. Pastora turned against the Sandinista regime. He once again began military operations in southern Nicaragua, loosely federated with northern forces which, composed mostly of highly paid former National Guard members and some Miskito Indians, were collectively referred to as the Contras. From a military standpoint, Pastora's efforts contributed much less than did forces in the north. Pastora also received less support from the US government; whether his performance was a result or cause of this disparity is subject to debate. Military achievements aside, the presence of Pastora, a former FSLN revolutionary hero, among the Contras, helped the public image of the Contras abroad and provided a sort of public relations counterweight to the bad reputation accorded to the FDN faction (mostly led by ex National Guard "Somocistas"). However, Pastora soon lost whatever popularity he might have had among common Nicaraguans as he adopted the strategy of the northern Contras, committing human rights abuses while mostly avoiding direct encounters with the Nicaraguan military. In 1984, Pastora was apparently the intended target of the La Penca bombing, which killed four people at a press conference he was holding. He was seriously wounded. Pastora became disillusioned with Nicaragua and became a refugee in Costa Rica during the 1990s, where he became a citizen. Later, however, he returned to Nicaragua.
Кейінгі жылдар
Содан бері Пастора Сан-Хуан өзенінің бойында, Коста-Рикамен шекаралас аймақта акула аулау бизнесін ашты. Ол 2000 жылдың 5 қарашасында өткен муниципалитет сайлауларында жеңімпаздарды анықтаудың кешігуіне байланысты Сандинистердің демонстрациясында көзге түсті. Альваро Пардо 2006 жылы Пастора туралы «Эден Пастора – Команданте Cеро» деген деректі фильм түсірді. Фильмде Пастораның Никарагуа саяси аренасына оралуы көрсетілген, ол Манагуа қаласының мэріне үміткер ретінде тіркелді. Пастора 2006 жылғы жалпы сайлауда президенттікке кандидат болды. Ол дауыстардың 0,29 пайызын алып, бесінші орынға ие болды. 2008 жылы Пастора қазіргі ФСЛН-мен келісімге келгенін және Даниэль Ортега үкіметін қолдайтынын мәлімдеді. Оның сөзінше, «Бұл үкімет революция жасап жатыр, кемтар болса да, революция». 2010 жылға дейін Рио-Сан-Хуан бассейнінің даму министрі қызметін атқарды. 2010 жылдың қараша айында Коста-Риканың соңғы жылдары жариялаған ең танымал іздестіру ордерінің бірінде, Кариб теңізінің солтүстігіндегі Покоси кантонының прокурорлары 73 жастағы Пастораны Никарагуа Республикасы өз территориясының бөлігі деп санайтын шығыс Лимон провинциясында ауыр экологиялық зиян келтіргені үшін айыптады. Пастора және оның әскері Сан-Хуан өзенін Атлант мұхитымен байланыстыратын канал құру үшін Калерос аралына басып кірді. Коста-Рика үкіметі, Никарагуамен аралға иелік ету құқығы үшін дауласып, бұл қайта орнатуға келмейтін экологиялық қиратуға әкелді деп санайды. 2015 жылдың сәуір айында түсірілген суреттерде 78 жастағы Пастора халықаралық жанжалға себеп болған каналдың құммен толтырылуын қадағалап отыр. Ол ағаштарға бекітілген баспалдақтан жоғары тұрып, бақылау жасап жатыр.
Pastora since opened a shark fishing business in San Juan del Norte on the San Juan River along the border with Costa Rica. He was seen at a Sandinista demonstration over the slow certification of winners in the November 5, 2000 municipal elections. Álvaro Pardo made a documentary about Pastora in 2006 called Edén Pastora Comandante Cero. It portrays Pastora's return to the political arena of Nicaragua when he was nominated as a candidate for the mayor of Managua. Pastora ran for president in the general election of 2006. He finished in fifth place, with 0.29% of the vote. In 2008, Pastora announced that he had become reconciled with the current FSLN and pledged support for the government of Daniel Ortega. He is quoted as saying, "this government is making a revolution, one eyed or lame, but it is a revolution." As of 2010, he held the title of Minister of Development of the Rio San Juan Basin. In November 2010, in perhaps the most publicized Costa Rican arrest warrant issued in years, prosecutors in northern Caribbean canton of Pococí announced that Pastora, now 73 years old, had been indicted for severe environmental damage caused in the eastern Limón Province near the Río San Juan that the Republic of Nicaragua claims to be a part of their territory. Pastora and his soldiers invaded the Caleros Island in order to create a channel connecting the San Juan River with the Atlantic Ocean. The government of Costa Rica, which disputes ownership of the island with Nicaragua, holds that this has caused irreparable ecological destruction. In April 2015 photos show the now 78 year old Pastora watching as the canal that provoked the international incident was filled with sand. He is well above the ground watching from a ladder lashed to trees.
Жеке өмір және өлім
Пастора үш рет үйленді және үш рет ажырасты. Революционерлердің өмірінде туындайтын қарым-қатынастағы шиеленістерге қатысты өкініш білдіре отырып, Пастора былай деді: "Біз революционерлер ең бірінші әйелдерімізді жоғалтамыз. Соңғы жоғалтатынымыз – өміріміз. Әйелдеріміз бен өміріміздің арасында біз бостандығымыздан, бақытымыздан, күнкөрісімізден айырыламыз". Пастора 2020 жылғы 16 маусымда 83 жасында Манагуадағы әскери госпитальде қайтыс болды. Өлімнің себебі респираторлық жеткіліксіздік немесе жүрек талмасы деп хабарланды. Ауруханада жатқанда Пастораға COVID-19 симптомдарымен де ем жасалды, бірақ оның немересі оған коронавирус тесті жасалмағанын айтты.
Pastora had three failed marriages. Lamenting about the interpersonal strains that occur in the life of a revolutionary, Pastora said: "The first thing we revolutionaries lose is our wives. The last thing we lose is our lives. In between our women and our lives, we lose our freedom, our happiness, our means of living." Pastora died at a military hospital in Managua on June 16, 2020, at the age of 83. The cause of death was reported variously as either respiratory failure or a heart attack. While hospitalized, Pastora was also treated for symptoms of COVID 19, although his grandson said he was not tested for the coronavirus.