Кіріспе

Қозғалтқыштың жануын жеңілдету үшін қосылатын тұтанғыш заттар. Іске қосу сұйықтығы – ішкі жанатын қозғалтқыштарды, әсіресе суық ауа райында немесе стандартты іске қосу процедураларын қолдану қиын болған жағдайда іске қосуға көмектесетін, ұшпалы, тұтанғыш сұйықтық. Ол әдетте аэрозольді баллонда болады және кейде тікелей инъекцияланатын дизельді қозғалтқыштарды немесе спирт отынымен жұмыс істейтін, азайтылған жану режиміндегі бензин қозғалтқыштарды іске қосу үшін қолданылуы мүмкін. Кейбір қазіргі заманғы іске қосу сұйықтықтарының құрамында гептан (табиғи бензиннің негізгі құрауы), аздаған диэтил эфирі және көмірқышқыл газы (итеруші газ ретінде) сияқты ұшпалы көмірсутектер басым. Кейбір түрлерінде бутан немесе пропан итеруші газ және отын ретінде қолданылады. Тарихи тұрғыдан, диэтил эфирі, аздаған мөлшерде май, тұрақтандырғыш іздері және көмірсутекті итеруші газ ішкі жанатын қозғалтқыштарды іске қосуға көмектесу үшін қолданылған, себебі оның өздігінен тұтану температурасы төмен – 160 °C (320 °F). Диэтил эфирі мұнай эфирінен (негізінен пентан мен басқа алкандардан тұратын шикі мұнай дистилляты) ерекшеленеді, ол да қозғалтқыштарды іске қосу үшін пайдаланылған.

Төрт соққылы қозғалтқыштар

Қозғалтқышты қосу сұйықтығы қозғалтқышқа ауа сүзгісінің жанындағы сорғышқа, карбюратордың ішкі бөлігіне немесе тұтану шам тесігіне шашыратылады, бұл жану цилиндріне жанатын отынды жылдам жеткізу үшін жасалады. Қозғалтқышты жылдам қосу үшін қосу сұйықтығын пайдалану, әсіресе сирек қолданылатын машиналарда, стартердің тозуын және қолмен тартулы қозғалтқыштарды іске қосу кезіндегі шаршауды болдырмайды. Басқа қолданыстарға суық ауада іске қосу, отыны бітіп қалған және отын қысымын қалпына келтіру үшін қосымша уақыт қажет болатын көліктер, сондай-ақ кейде отынмен толып кеткен қозғалтқыштар жатады. Механиктер оны іске қосу мәселелерін диагностикалау үшін қолданады, қозғалтқыш пен тұтану жүйесінің жұмыс істейтінін анықтайды; егер тұтану жеткілікті болса, бірақ отын беру жүйесі жұмыс істемесе, қозғалтқыш қосу сұйықтығының булары бітіп қалғанша жұмыс істей береді. Бұл сұйықтық отын инжекциясы жүйесіне қарағанда карбюраторлы қозғалтқыштарда көбірек қолданылады. Дизельді қозғалтқыштарда қосу сұйықтығын пайдаланғанда сақ болу қажет, себебі ол алдын ала тұтанып, қозғалтқышқа зиян келтіруі мүмкін.

Екі штурмдық қозғалтқыштар

Бастау сұйықтығы кейбір екі такты қозғалтқыштарды үнемі пайдалану үшін ұсынылмайды, себебі ол өзінің құрамында майлау қасиеттерін қамтымайды. Екі такты қозғалтқыштардың майлануы қолданушы отынға қосып араластыратын немесе отынмен бірге автоматты түрде жіберілетін май арқылы қамтамасыз етіледі. Тек бастау сұйықтығымен жұмыс істейтін және алдын ала араластырылған отынды қажет ететін қозғалтқыштар картерге және цилиндр(лер)ге жеткілікті майлау алмайды. Жақында іске қосылмаған қозғалтқыштар май жетіспеуінен зақымдануға осал болады; бастау сұйықтығы, күшті еріткіш ретінде, кранктар мен цилиндр қабырғаларындағы қалдық майды кетіріп, отын жетіспеу кезеңінде майлауды одан әрі азайтады. WD-40 бұрын екі такты қозғалтқыштарда қолдануға ұсынылған, себебі ол майлау қасиеттеріне ие болған, бірақ пропанның орнына жанбайтын CO2 газымен жасалған жаңа формула енді бұрынғыдай жанғыш емес, сондықтан оны кез келген қозғалтқышты іске қосу үшін пайдалануға болмайды.

Зорлық-зомбылық

Диэтил эфирі ұзақ жылдар бойы медициналық анестетик ретінде қолданылып келді; бастапқы сұйықтық көбінесе эфир болған кезде, оны пайдалану арқылы соған ұқсас әсерге қол жеткізуге болады. Қазіргі уақытта ингалятор ретінде тікелей қолдану, диэтил эфиріне қарағанда ингалятор ретінде көбірек зиянды болатын мұнай майларының әсерін қамтиды. Кейде "жеңнен өткізу" деп аталатын, бастапқы сұйықтық матаға шашыратылып, дем алу үшін бетке ұсталады. Бұл әдет ғасыр басынан бері біртіндеп тарады, себебі "этеризация" және "этер көру" сияқты тіркестер кеңінен танымал болды. Дем алудың салдары әртүрлі болуы мүмкін, бірақ бас айналу, координацияны жоғалту, паранойя және кейде галлюцинациялар оның ішінде.