Жан Отман: Француз дипломаты және Англиядағы өмірі
Jean Hotman, Marquis de Villers-St-Paul
Жан Отман де Вилье Сен-Поль (1552-1636) – француз дипломаты, кальвинистік отбасынан шыққан. Генрих IV байланыстары арқылы мүлігін қайтарған. Әкесі – белгілі заңгер Франсуа Отман.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жан Хотман, Вильер Сент-Пол маркизі (1552 – 1636) – француз дипломаты. Ол француз дін соғыстары кезінде қуғынға ұшыраған кальвинист отбасынан шыққан болғанымен, Генрих IV-пен қарым-қатынас орнатып, нәтижесінде мұрасының бір бөлігін қайта алды.
Jean Hotman, Marquis de Villiers St Paul (1552 – 1636) was a French diplomat. Although he came from a Calvinist family, who had been exiled during the French Wars of Religion, Jean, through cultivating connections with Henry IV eventually was restored to a portion of his patrimony.
Ерте өмір
Хотман атақты заңгер және жазушы Франсуа Хотманның үлкен ұлы болды. Ол Лозаннада дүниеге келді, себебі оның отбасы Франциядағы дін соғыстары кезінде жер аударылған еді. Оның әкесі, мүлікке ие болса да, протестантизмге адал болғандықтан, туысқандарынан алшақтағандықтан маркиз атағын қабылдамады. Діни қақтығыстардың салдарынан отбасы жиі көшіп-қонып тұрды. 1555-1563 жылдары олар Страсбургте, 1563-1566 жылдары Валенсияда, 1566-1572 жылдары Буржеде, 1572-1578 жылдары Женевада болды. 1578 жылы олар соңғы рет Базельге көшіп келді, онда Жанның әкесі Франциск 1590 жылы қайтыс болды. Жан Валенсияда заң оқыды және 1568 жылға дейін бітірді. Кейін ол 1578 жылы Парижге барып, әкесінің ықпалымен Париждегі ағылшын елшісі сэр Амиас Паулеттің үйінде ұстаз болып тағайындалды. Ол Амиас Паулеттің екі ұлы, Антони мен Джорджты оқытты. Амиас 1579 жылдың қараша айында Англияға шақырылғанда, Жан онымен бірге барып, ұлдарына сабақ беруді жалғастырды. Сэр Фрэнсис Бэкон да 1577-78 жылдары Амиас Паулетпен бірге саяхаттаған, сондықтан олар таныс болған болуы мүмкін.
Hotman was the eldest son of the famous jurist and author François Hotman. He was born in Lausanne because his family was in exile during the Wars of Religion in France. His father, although heir to an estate, did not take the title of Marquis because his adherence to Protestantism distanced him from his extended family. Due in part to the religious conflicts, the family moved often. From 1555 to 1563, they were in Strasbourg, from 1563 to 1566 in Valence, from 1566 to 1572, in Bourges, from 1572 to 1578 in Geneva. In 1578, they moved for the last time to Basel where Jean's father Francis would die in 1590. Jean studied law at Valence, graduating before 1568. He later went to Paris in 1578, and through his father's influence, was named a tutor in the household of the English Ambassador to Paris, Sir Amias Paulet (ambassador 1576–1579). He tutored Amias' two sons, Anthony and George. When Amias was recalled to England in November 1579, Jean followed him there to continue tutoring his sons. Sir Francis Bacon also traveled with Sir Amias during this time 1577–78, and it is possible they knew each other.
Орта өмір
1580 жылы наурыз айында Жан, Энтони және Джордж Оксфордта қоныстанды, онда ол көптеген қазіргі немесе жақын арада танымал болатын адамдармен танысты. Жан 1581 жылы Оксфорд университетінің заң докторы дәрежесін алды. Кейін Энтони Паулет М. А. алды және ақырында әкесінің орнына Джерси губернаторы болды ((DNB, XV, pg 527 қараңыз). Оның үш жасқа кіші інісі Джордж жақсы неке арқылы өзге жол таңдады (DNB, XV, pg 528 қараңыз). Оксфордта оқыған кезінде Жан Ричард Хаклюйт, Генри Куфф (1563–1601) және сэр Филип Сидни сияқты достар тобымен араласты. Филипп Сидни мен Амиас Паулет арқылы Хотман Филипптің ағасы Роберт Дадлидің, Лестер графының, университет канцлерінің назарына ілікті, ол шамамен 1582 жылдың мамыр-қазан айларында оны өз хатшыларының бірі ретінде жұмысқа алды. Осының арқасында Хотман Елизавета патшайымның сарайына келді. Дегенмен ол континентке қайта оралды. 1584 жылы ол Кан қаласында болды, онда ол «prieur du college des droits» лауазымына тағайындалды, бірақ оған жалақы төлемегендіктен кетіп қалды. 1584 немесе 1585 жылдары ол, шамасы Францияда, Рене де Сент-Мартинге, Пенелопа Деверэның бұрынғы күйеу баласы Леди Ричтің күйеуіне үйленді. 1585 жылдың 14 қаңтарында Генрих IV болашақ Генрих IV-тің кеңесшісі және өтініштер жөніндегі шебері болып тағайындалды. Ол Англияға оралды, ол 1585 жылдың мамыр айында Лестермен бірге Төмен елдерге сапар шекті. Лестер Англияға оралғанда, ол Хотманды өзінің өкілі ретінде қалдырды, оған Утрехттегі тәртіпсіздіктерді басуға арнайы тапсырма берілді. Ол бұл жұмысты жақсы атқарды және Лестерге хат жазды, бірақ тікелей Елизавета патшайымға хат жазуға батылдық танытты, бұл үшін Лестер оны кінәлады. Бұл тұрақты араздыққа әкелмеді, себебі «Лестер Голландияда екінші рет болғаннан кейін Англияға оралғанда (1587 ж.), Хотман оның сүйемелдеушілерінің бірі болды» (Posthumus, pg 40).
In March 1580, Jean, Anthony and George settled at Oxford where he became acquainted with many current or soon to be famous persons. Jean graduated from the University of Oxford in 1581, with a doctorate in law. Anthony Paulet would later receive an M. A. and eventually succeeded his father as Governor of Jersey(see DNB, XV, pg 527). His three years younger brother George took another route with a good marriage (see DNB, XV, pg 528). While at Oxford, Jean fell in with a group of fellows including Richard Hakluyt, Henry Cuffe (1563–1601) and Sir Philip Sidney. Through Philip Sidney and Amias Paulet, Hotman caught the attention of Philip's uncle Robert Dudley, Earl of Leicester, the Chancellor of the University, who around May/Oct 1582, engaged him as one of his secretaries. This brought Hotman to the court of Queen Elizabeth. Despite this, he moved back to the continent. He was at Caen in 1584, where he was nominated "prieur du college des droits", but he left when they would not pay him. About 1584 or 1585, he was married, probably in France, to Renee de St Martin, the former lady in waiting to Penelope Devereux, Lady Rich. And on 14 January 1585, he was appointed counsellor and master of requests by Henry of Navarre, the future Henry IV. He returned to England, where he followed Leicester to the Low Countries in May 1585, and when Leicester returned to England, he left Hotman behind as his agent, with the special commission to pacify the troubles in Utrecht. He performed this task well and wrote to Leicester but had the effrontery to write directly to Queen Elizabeth for which Leicester upbraided him. This did not lead to a permanent breach for "When Leicester after his second stay in the Netherlands, returned to England (Dec 1587), Hotman was one of his retinue." (Posthumus, pg 40)
1588 жылы ол 28 фунт кіріспен Ильфракомб пребендары болып тағайындалды, бірақ көбісі салықтар мен шығындарға жұмсалды. 1588 жылдың наурыз айында ол Грейс Иннге қабылданды, бірақ заңгерлік мансапқа кіріспеді.
In 1588, he was appointed Prebendary of Ilfracombe with an income of 28 pounds, although mostly eaten up by taxes and expenses. In March 1588, he was entered at Gray's Inn, but apparently did not embark on a legal career.
Шотландияда
1589 жылдың тамызында Хотман Шотландияға, Эдинбургке сапар шекті және содан кейін Фолкленд сарайында король Джеймс VI-мен кездесті. Джеймс VI оған жұлдыз түрінде орналасқан бриллиантты сақина және әшекей берді. Хотман Эдинбургтен кетіп, 1589 жылдың 20 тамызында Ричард Дугласпен бірге Уиттингейм мұнарасында болды. Ол ақын Генри Констеблмен бірге саяхаттаған болуы мүмкін.
In August 1589 Hotman travelled to Scotland, to Edinburgh and then met the king James VI at Falkland Palace. James VI gave him a jewel and a ring with a diamond set in a star. Hotman left Edinburgh and stayed at Whittingehame Tower on 20 August 1589 with Richard Douglas. He may have travelled in the company of the poet Henry Constable.
Кейінгі өмірі
1590 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол Францияға қайтып, мүлікті реттеді және үш үйленбеген әпкесінің қамқоршысы болды. Олардың бірі – Сюзаннаның 1594 жылы Парижде жасалған неке шарты бар. Ол, әлдебір себеппен, әпкелерінің ең танымал болғаны, Канада мен АҚШ-та оның шөберелері табылып, оны және әсіресе оның күйеуін бірнеше ғылыми мақалалардың тақырыбына айналдырды. 1603 жылы ағылшын тіліне «Елші» деп аударылған трактатында Джон Хотман дипломаттарды өздері тағайындалған елден қызметшілер жалдамауға ескертті, себебі олардың тыңшылық қызмет атқаруы мүмкін деп қорқады. Ол тіпті елшілерге үй шаруасын қадағалау үшін әйелдерін алып жүруді ұсынды, осылайша үйдің мүшелері құпия ақпаратты сыртқы адамдарға жеткізбеуіне көз жеткізеді. Бір кезде ол Францияда Comte (Граф) д’Отман атағын алған. 1619 жылға дейін ол Францияның Берг герцогтығында, Дюссельдорф қаласындағы елшісі болды.
Upon the death of his father in 1590, he returned to France to settle the estate and became the guardian of his three unmarried sisters. One of these, Suzanne has a marriage contract dated 1594 in Paris. She is perhaps the most well known of his sisters, having known modern descendants in Canada and the United States, which has made her and especially her husband, the subject of a few scholarly articles. In his treatise that was translated into English in 1603 as "The Ambassador", John Hotman warned diplomats against hiring servants from the country to which they were assigned for fear these hirelings would act as spies. He even recommended that ambassadors take their wives with them to supervise their households in order to prevent its members from revealing sensitive information to outsiders. At one point, he apparently received in France the title of Comte (Count) d'Hotman. Sometime before 1619, he was French ambassador to the Duchy of Berg at Düsseldorf.