Кіріспе

Хромит – негізінен темір(II) оксиді және хром(III) оксиді қосылыстарынан тұратын кристаллдық минерал. Оның химиялық формуласы FeCr2O4. Бұл спинель тобына жататын оксидтік минерал. Магний элементі айнымалы мөлшерде темірдің орнын баса алады, магнезиохромит (MgCr2O4) құрамында қатты ерітінді түзеді. Алюминий элементі де орны ауысып, герцинитке (FeAl2O4) айналуы мүмкін. Қазіргі кезде хромит, негізінен, феррохром (FeCr) – темір-хром қорытпасын өндіру арқылы тот баспайтын болат жасау үшін өндіріледі. Хромит түйірлері көбінесе Оңтүстік Африка мен Үндістандағы Бушвельд сияқты ірі магмалық интрузияларда кездеседі. Хромит қара түсті, металдық жылтыр, қоңыр жолақты және Мосс шкаласы бойынша қаттылығы 5,5-ке тең.

Қасиеттері

Хромит минералдары негізінен мафикалық және ультрамафикалық магмалық интрузияларда кездеседі, сондай-ақ кейде метаморфтық жыныстарда да табылады. Хромит минералдары жүздеген шақырымға созылып, бірнеше метр қалыңдығы бар қабатты құрылымдарда орналасады. Хромит темір метеориттерінде де көптеп кездеседі және силикаттармен, сондай-ақ троилит минералдарымен бірге түзіледі.

Кристалдық құрылым

Хромиттің химиялық құрамы FeCr2O4 түрінде бейнеленеді, онда темір +2 валенттілікте, ал хром +3 валенттілікте болады. Хромитте магний, еківалентті темір [Fe(II)], алюминий және аздаған мөлшерде титан кездеседі. Хромит кристалдану процесінің басында пайда болады. Бұл хромиттің метаморфтық сериядағы жоғары температура мен қысымның әсерінен өзгеруге төзімді болуына жағдай жасайды. Ол метаморфтық серияда өзгеріссіз қалады. Осы серияда серпентин, биотит және гранат сияқты төзімділігі төмен басқа минералдар өзгеріске ұшырайды.

Депозиттердің бөлінуі

Хромит Жердің мантиясындағы перидотитте ортокумулятивті линзалар түрінде табылады. Ол қабатты, ультрамафикалық интрузиялық жыныстарда да кездеседі. Сонымен қатар, кейбір серпентиниттер сияқты метаморфтық жыныстарда да кездеседі. Хромит кендері ерте магмалық дифференциация нәтижесінде қалыптасады. Ол әдетте оливин, магнетит, серпентин және корундпен қатар табылады. Оңтүстік Африканың үлкен Бұталы магмалық кешенінің кейбір қабаттары 90% хромиттен тұрады, бұл сирек кездесетін хромитит тау жынысын құрайды (хромит минералымен және хромиттен тұратын хромитит тау жынысымен салыстырыңыз). Монтанадағы Stillwater магмалық кешенінде де маңызды хромит кездеседі.