Кіріспе

FIFA — EA Vancouver және EA Romania әзірлеген және EA Sports баспасынан жарық көрген футбол ойыны франшизасы. 2011 жылға қарай, FIFA франшизасы 18 тілге аударылып, 51 елде қолжетімді болды. Гиннестің рекордтар кітабында әлемдегі ең көп сатылған спорттық видео ойын франшизасы деп тіркелген FIFA сериясы 2021 жылға дейін 325 миллионнан астам дана сатылған. 2022 жылдың 10 мамырында EA мен FIFA-ның 30 жылдық серіктестігі олардың лицензиялық келісімінің тоқтатылуымен аяқталады, бұл FIFA 23-ті FIFA атауымен франшизаға соңғы енгізілім етеді. FIFA сериясының жалғасы ретінде EA, EA Sports FC франшизасын іске қосты, EA Sports FC 24 жаңа атаумен алғашқы бөлім болды. Tehkan World Cup, Sensible Soccer, Kick Off және Match Day сияқты футбол видео ойындары 1980-ші жылдардың соңында дамыды және EA Sports футбол ойынын EA Sports лейбліне қосымша ретінде жариялаған кезде ойын нарығында бәсекеге қабілетті болды. 1993 жылдың соңында Sega Mega Drive-да FIFA International Soccer сериясы басталғанда, ол футболдың әлемдік басқарушы органы FIFA-дан ресми лицензия алған алғашқы болып танылды. Негізгі серияны FIFA Әлем чемпионаты, УЕФА Чемпиондар лигасы, УЕФА Еуропа лигасы және УЕФА Еуропа футбол чемпионаты сияқты ірі турнирлерге негізделген қосымша бөлімдер, сондай-ақ футбол менеджментінің бірқатар ойындары толықтырды. 1990 жылдан бері франшизаның басты бәсекелесі Konami-дің eFootball сериясы (бұрын Pro Evolution Soccer немесе PES деп аталатын). Соңғы нұсқада Килиан Мбаппе, FIFA 21 және FIFA 23 арасындағы үш жыл қатарынан серияның мұқабасында франшизаның бет-бейнесі ретінде пайда болды. "Челси" әйелдер құрамасының шабуылшысы Сэм Керр Мбаппемен бірге соңғы нұсқада пайда болып, франшиза тарихындағы алғашқы әйел футболшы болды. EA Sports FC 24 – EA Sports FC франшизасының алғашқы бөлімінде Эрлинг Холанд стандартты және түпкі нұсқалардың мұқабасында пайда болады. Бұрынғы мұқаба жұлдыздарының ішінде FIFA 20-ның бет-бейнесі болған Эден Азар, сондай-ақ FIFA 18 және FIFA 19-дың мұқаба жұлдызы Кристиано Роналду бар. Лионель Месси FIFA 13-тен FIFA 16-ға дейін төрт рет мұқабада пайда болды. Уэйн Руни серияның жеті мұқабасында: FIFA 06-дан FIFA 12-ге дейінгі барлық ойындарда ойнады. Роналдиньо Рунимен бірге осылардың төртеуінде (FIFA 06-дан FIFA 09-ға дейін) көрсетті, сондай-ақ ол FIFA Football 2004, FIFA Street және FIFA Street 3 мұқабасында пайда болды. FIFA Mobile 2016 жылы шыққаннан бері жартылай қорғаушы Кевин де Брюйне және шабуылшы Марко Реус (олар да FIFA 17 мұқабасында пайда болды), Азар, Роналду, Неймар, Пауло Дибала, Мбаппе және Винисиус Жуниор мұқабада пайда болды. FIFA 12 "барлық уақыттағы ең жылдам сатылатын спорттық ойын" рекордын иеленді, 3,2 миллионнан астам ойын сатылып, алғашқы аптасында бөлшек саудада 186 миллион доллардан астам табыс әкелді. Франшизаның соңғы нұсқасы FIFA 23 2022 жылдың 27 қыркүйегінде бүкіл әлем бойынша шығарылды. Ол PlayStation 4, Xbox One, Nintendo Switch, PC, PlayStation 5, Xbox Series X және Series S, және Stadia сияқты бірнеше ойын жүйелері үшін қолжетімді.

Тарих

FIFA 95 клубтық командалармен ойнау мүмкіндігінен басқа көп қоспаса, FIFA 96 шекараны кеңейтті. FIFPro лицензиясын алған арқасында ойыншылардың нақты есімдері алғаш рет пайда болды, PlayStation, PC, 32X және Sega Saturn нұсқалары EA-ның "Virtual Stadium" қозғалтқышын қолданды, онда 2D-ге келген ойыншылар 3D стадионда нақты уақытта қозғалды. FIFA 97 ойынды көпбұрышты модельдермен жақсартты және жабық футбол режимін қосты, бірақ FIFA: Road to World Cup 98 шыңына жетті. Бұл нұсқада графика жақсартылды, барлық ұлттық командалармен квалификациялық кезеңдері бар толық Әлем чемпионатына мүмкіндік болды және ойын жақсартылды. Бірнеше айдан кейін World Cup 98 EA-ның алғашқы ресми лицензияланған турнирлік ойыны болды. Джон Мотсон FIFA сериясының алғашқы комментаторы болды және Олли МакКоист, Энди Грей, Дес Линэм, Марк Лоренсон және Крис Уэддлмен бірге жұмыс істеді. Мотсон алғаш рет FIFA 96-ға қосылды; ол және МакКоист FIFA 06 үшін Грей мен Клайв Тайлдслимен ауыстырылды, бірақ кейін FIFA Manager 08 үшін оралды. Мартин Тайлер 2006 жылдан 2020 жылға дейін FIFA сериясының стандартты комментаторы болды, 2006 жылдан 2010 жылға дейін Энди Греймен және 2011 жылдан 2020 жылға дейін Алан Смитпен бірге. Дерек Рей мен Ли Диксон FIFA 19-да УЕФА жарыстарында комментаторлар ретінде пайда болды және FIFA 20-дағы барлық жарыстарда Тайлер мен Смитпен алмасты. Рей мен Диксон Тайлер мен Смит орнына FIFA 21-де ағылшын тіліндегі жалғыз комментаторлар болды. FIFA 22 және FIFA 23-де Стюарт Робсон Дерек Рейдің коментаторы болды, Диксонның орнына. Гай Моубрей мен Сью Смит EA Sports FC 24-те жаңа комментатор жұбы ретінде ұсынылды, олар Дерек Рей мен Стюарт Робсонмен ауысып отырады. FIFA ойындарына шағын сын да келді, мысалы, әр ойынның алдыңғы ойыннан жақсаруы. Консоль нарығы кеңейген сайын, FIFA-ға Konami-дің Pro Evolution Soccer (PES) сериясы сияқты басқа ойындар да тікелей қарсы шықты. FIFA және Pro Evolution Soccer-дің көп жанкүйерлері бар, бірақ 2010 жылдардың басында FIFA сатуы жылына 23 пайызға дейін өсті. 2010 жылы FIFA сериясы 100 миллионнан астам дана сатылды, бұл әлемдегі ең көп сатылған спорттық видео ойыны және ең табысты EA Sports ойыны болды. 2015 жылдың 25 қыркүйегінде шыққан FIFA 16 әйелдер құрамаларын қамтыды. 2018 жылы The Guardian басылымының Стив Боксер FIFA 18-ді "ең жылтыратылған, ең жақсы және ең танымал футбол ойыны" және "футбол [видео] ойындарының Премьер Лигасымен теңдестірілетін нұсқасы" деп атады. Ол ойынның FIFA Ultimate Team-ін мақтады, ол "арман командасын құру үшін Panini стикерлері сияқты ойыншы жинақтарын сатып алуға шақырады", сондай-ақ серияда "керемет саяхат режимі бар, ол сізге жас кәсіпқорды басқаруға және оны халықаралық жұлдызға айналдыруға мүмкіндік береді, ал Карьера режимі сізге сүйікті командаңызды алаңда және одан тыс басқаруға мүмкіндік береді". 2021 жылға қарай FIFA сериясы 325 миллионнан астам дана сатылды. Сериядағы алғашқы ойын 1993 жылғы Рождествоға дейін Sega Mega Drive үшін шығарылды. Бұл футбол ойыны дәстүрлі 16 биттік кезең ойындарынан өзгеше болып, изометриялық көріністі ұсынды, бұл әдеттегі жоғарыдан төменге (Kick Off), бүйірден (European Club Soccer) немесе құстың көзінен (Tehkan World Cup және Sensible Soccer) қараудан ерекшеленді. Онда тек ұлттық командалар ғана бар, ал нақты ойыншылардың есімдері қолданылмады. Белгілі бір қате ойыншыға қақпашының алдында тұрып, доп одан секіріп торға түсуіне мүмкіндік берді. Ойын Ұлыбритания хит-парадтарында бірінші орынға ие болды, Street Fighter II Special Champion Edition-ды ығыстырып, алты ай бойы сол орында қалды. Mega ойынын барлық уақыттың ең жақсы 50 Mega Drive ойынының тізімінде 11-орынға қойды. Sega Mega CD нұсқасы "FIFA International Soccer Championship Edition" деген атпен шығарылды, ол келесі нұсқада қолданылған кейбір мүмкіндіктерді қамтиды және түпнұсқаның жақсартылған нұсқасы болды. Бұл нұсқа Mega тізіміндегі ең жақсы 10 Mega CD ойынының тізімінде 7-орынды иеленді. Сондай-ақ, ойынды FIFA 06 PlayStation 2 нұсқасында ойнауға болады. Ол 1994 жылы АҚШ-та өткен ФИФА Әлем чемпионатын мерекелеу үшін жасалды, бұл Super NES нұсқасында ерекше байқалады, ол Genesis нұсқасына қарағанда командалардың таңдауы аз болғанымен, нақты турнирге қатысқан үш команданы қамтыды: Боливия, Сауд Арабиясы және Оңтүстік Корея. Ойын International Soccer деп аталды, себебі EA ойынды Еуропаға сәтті сату үшін американдықтардың қызығушылығы болмайды деп есептеді.