Кіріспе
Шаун Камерон Райт Филлипс (1981 жылғы 25 қазан күні туған) – ағылшын футболшысы, бұрынғы кәсіби ойыншы, қанат шегінде ойнаған. Ол «Манчестер Сити», «Челси» және «Куинз Парк Рейнджерс» клубтары үшін Премьер-лигада және Футбол лигасында, «Нью-Йорк Ред Буллз» үшін MLS лигасында, «Нью-Йорк Ред Буллз II» және «Феникс Райзинг ФК» үшін Біріккен футбол лигасынде, сондай-ақ Англия құрамасы үшін жоғары деңгейде ойнады. «Ноттингем Форест» клубының жасөспірімдер мектебінің тәрбиесі, ол «Манчестер Сити», «Челси» және «Куинз Парк Рейнджерс» клубтарында ойнаған 13 маусым бойы Премьер-лигада өнер көрсетті. 2015 жылы ол ағасы Брэдлимен бірге MLS лигасының «Нью-Йорк Ред Буллз» клубына қосылды. Райт Филлипс 2017 жылы «Феникс Райзинг ФК» клубына өтті. Англия құрамасы сапында 36 ойында 6 гол соқты, соның ішінде 2010 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында ойнады.
Shaun Cameron Wright Phillips (born 25 October 1981) is an English former professional footballer who played as a winger. He played in the Premier League and Football League for Manchester City, Chelsea and Queens Park Rangers, in Major League Soccer for the New York Red Bulls, in the United Soccer League for the New York Red Bulls II and Phoenix Rising FC, and at senior international level for the England national team. A Nottingham Forest youth product, he spent 13 seasons playing in the Premier League during spells with Manchester City, Chelsea and Queens Park Rangers. In 2015, he joined Major League Soccer club New York Red Bulls alongside his brother, Bradley. Wright Phillips joined Phoenix Rising FC in 2017. The England international scored six goals in 36 appearances for the national team, which included selection for the 2010 FIFA World Cup.
Ерте өмір
Шон Камерон Райт Филлипс 1981 жылғы 25 қазанда дүниеге келді. Ол Англияның бұрынғы құрама командасының ойыншысы Иэн Райттың ұлы, ол оны үш жасында асырап алған. Оның кіші інісі Брэдли Райт Филлипс та кәсіби футболшы, және «Нью-Йорк Ред Буллз» клубының барлық уақыттағы ең көп гол соққан ойыншысы. Райт Филлипс Броклиде өсті және Нью-Кросс-Гейттегі Хабердашерлердің Асктың Хатчем колледжінде оқыды. Райт Филлипс Тринидад және Гренада тегінен шыққан.
Манчестер Сити
Райт Филлипс 17 жасында «Ноттингем Форест» клубынан босатылды, ал «Манчестер Сити» оны «Мэн Роудқа» алды. Бірінші командадағы дебютін ол «Бёрнлиге» қарсы Лига кубогының екінші матчында, Терри Куктің орнына қосымша ойыншы ретінде жасады. Лигадағы дебюті екі айдан кейін «Порт Вейлде» өтті. Ол командаға 1–0 есебінен кейін 2–1 есебімен жеңіске көмектесті. Оның соққысы «Манчестер Ситидің» бірінші голына әкелді, оны Райт Филлипс өзіне жатқызуға тырысты, бірақ соңынан гол өздігінен соғылған гол деп есептелді. Содан кейін ол жарақат алған Пол Диковтың орнына келесі екі матчты бастады. Диков жазылғаннан кейін Райт Филлипс резервке қайта оралды және сол маусымда бірінші командада тек бір рет көрінді. «Сити» Бірінші дивизионда екінші орынды алып, 2000–01 маусымда Премьер-лигаға жолдама алды. Райт Филлипс бұрынғы маусымға қарағанда жиірек пайда болды, бірақ әлі де бірінші командада толыққанды бекітілмеді, 12 рет негізгі құрамда және жеті рет қосымша ойыншы ретінде әртүрлі шабуыл позицияларында ойнады. «Манчестер Ситидің» Премьер-лигадағы тұруы қысқа болды; маусым соңында команда бірінші лигадан төмендеді. Киганның басшылығымен Райт Филлипс бірінші командада шабуылшы емес, қанатты қорғаушы ретінде нық орнықты. Киган шабуылдық футбол ойнаумен танымал болды және Райт Филлипстің жылдамдығы мен допты жүргізу қабілеттерін ескере отырып, дәстүрлі қорғаныс позициясында пайдалануға шешім қабылдады. Ол Стив Кинсидің үш рет жасаған рекордын арттырды. 2004 жылдың 17 қарашасында Мадридте Англия мен Испания арасындағы достық матчта испан жанкүйерлерінің бір бөлігінен расистік ұрандардың негізгі нысаны болды. Алайда, ол келесі «Манчестер Сити» матчында «Портсмутқа» қарсы көрсеткен өнемімен бұл жағдайды естен шығарды және матчтан кейін журналистерге: «Мен футболға сөйлеуге мүмкіндік бердім» деді. «Manchesteronline.co.uk» сайтына берген сұхбатында ол әкесі туралы да осындай пікір білдірді: «Баспасөз менің асырап алған әкемнің есімін көтерді. Олар оның есімімен байланысты, мен үшін бұл жақсы, ол есіммен бірге келеді, бірақ мен өзімнің жеке жолымды таңдаймын. Мен өзімнің жолымды жасап, өзімнің қадамдарымды бастадым». Оның ұлы да қазір «Ситидің» жастар академиясынан өтуде.
Челси
2005 жылдың 18 шілдесінде Райт Филлипс 21 миллион фунт стерлинг сомаға Премьер-лига чемпионы «Челси» клубына ауысып, туған Лондонына оралды. Ол жеке шарттарға келісіп, медициналық тексеруден өткеннен кейін бес жылдық келісімшартқа қол қойды. Бұған дейін ол «Манчестер Ситиден» кетпейтінін мәлімдеген еді. Оның алғашқы ойындары шектеулі болды, 2005–06 маусымында «Челси» сапында 15 рет негізгі құрамда шықты, бірақ гол соғу қиындықтарын бастан өткерді. «Челсидегі» алғашқы маусымы нәтижелі болмады, нәтижесінде ол 2006 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында Англия құрамасымен Германияға бару мүмкіндігінен айырылды. Негізгі құрамда аз ғана ойын өткізгеніне қарамастан, Райт Филлипс «Челсиде» бақытты екенін және негізгі құрамда орын үшін күресуге ниетті екенін айтты. Ол бас жаттықтырушы Жозе Моуриньюден қолдау алды, ол «Реал Бетис» клубының қанат шегі Хоакинге ұсыныс жасаудан бас тартып, қанат шегінен жеткілікті нұсқалары бар екенін мәлімдеді. Оның клуб сапындағы алғашқы голы 2006 жылдың 5 желтоқсанында Чемпиондар лигасы аясында «Левски София» клубына қарсы өткен ойындағы 2:0 есебімен жеңіске жеткен кезде соғылды. Бұл оның 52-ші матчы және трансферден кейін өткен 17 айдан астам уақыттан соң болды. 2006–07 маусымында Райт Филлипс формасын жақсартты және 18 сәуірде «Вест Хэм Юнайтед» клубына қарсы өткен ойында алғашқы лигалық голын соқты, содан кейін сол матчта екінші голын да енгізді. Одан кейін ол маусым соңында бірнеше матчта, соның ішінде «Челси» жеңіске жеткен 2007 жылғы Англия кубогының финалында ойнады. 2007–08 маусымының басында Райт Филлипс оң қанаттағы негізгі орнын сақтап қалды. Жозе Моуринью «Челсиді» тастап кеткеннен кейін де, жаңа бас жаттықтырушы Аврам Грантпен бірге ол өз орнын сақтады. Ол 2008 жылғы Лига кубогының финалында ойнауға шақырылды, бірақ «Челси» «Тоттенхэм Хотспер» клубына есе жіберді. Ол сол маусымда тағы алты матч өткізді және 2008 жылғы Чемпиондар лигасының финалына қатыса алмады. Клуб сапында 65 рет негізгі құрамда және тағы 60 рет қосалқы құрамда шыққан Райт Филлипс Грант пен Моуринью басшылығымен командада тұрақты орын алуға қол жеткізе алмады. Жаңа бас жаттықтырушы Луис Фелипе Сколаридің сенімін жоғалтқаннан кейін, оған клубты тастауға рұқсат берілді.
Манчестер Ситиге қайта оралу
2008 жылдың 28 тамызында ол бұрынғы клубы «Манчестер Ситиге» төрт жылдық келісімшарт бойынша, шамамен 8,5 миллион фунт стерлингке қайта қосылды. Екінші ойынында Райт Филлипс Премьер-лигада «Сандерлендке» қарсы өткен 3:0 есебімен жеңіске шығып, екі гол соқты. «Сити» сапындағы үшінші голын 2008 жылдың 21 қыркүйегінде «Портсмутқа» қарсы 6:0 есебімен жеңілген матчта енгізді. Райт Филлипс «Ситиге» оралғаннан кейін бір айдан астам уақыт өткен соң «Челсиде» көрсеткен гол соғу рекордын қайталады. 2 қазанда «Омония» (Никосия) клубына қарсы екінші таймда оң аяғымен соққан доп «Ситидің» УЕФА кубогының топтық кезеңіне алғаш рет жолдама алуына көмектесті. 29 қазанда «Манчестер Сити» 2:0 есебімен жеңілген матчта Райт Филлипс бұрынғы «Миддлсбро» клубының бас жаттықтырушысы Гарет Саутгейтке сөз айтты. Бұл Саутгейттің Райт Филлипстің қарсылас ойыншының қимылынан кейін тым оңай құлағаны туралы шағымынан кейін болды. Футбол қауымдастығы Райт Филлипсті болашақтағы мінез-құлқына қатысты ескертті. 2009–2010 маусымы Райт Филлипс үшін жақсы басталды, ол «Блэкберн Роверске» қарсы өткен 2:0 есебімен жеңіске шыққан матчтың үшінші минутында Эммануэль Адебаёрдың «Ман Сити» сапындағы алғашқы голына нәтижелі пас берді. Ол бұған «Кристал Пэласқа» қарсы өткен Лига кубогы матчында гол соғу арқылы жауап берді. Үш аптадан кейін «Арсеналға» қарсы өткен матчта Адебаёр үшін гол жасап, өзі де бір гол соқты. Ол «Бёрнли» және «Халл Сити» клубтарына қарсы өткен екі үй матчында да гол соқты, сонымен қатар Карлос Тевес үшін «Ман Сити» сапындағы дебюттік голына нәтижелі пас берді. Келесі ойында «Арсеналға» қарсы өткен Лига кубогы матчында 3:0 есебімен жеңіске жетіп, «Ситидің» турнирдің жартылай финалына өтуіне көмектесті. Жаңа ойыншы Адам Джонсонның жақсы формасы Райт Филлипсті көптеген матчтарда, соның ішінде «Ситидің» бұрынғы клубы «Челсиге» қарсы «Стэмфорд Бридж» стадионындағы матчта қосалқы құрамда отыруға мәжбүр етті. Ол 60-шы минутта Джонсонды алмастырып, 4:2 есебімен жеңіске жеткен матчта Крейг Белламидің екінші голын соқты. Матчқа тигізген әсеріне қарамастан, Райт Филлипс командадағы орнын сақтай алмады. Ол «Сити» сапында 2009–2010 жылғы Премьер-лиганың соңғы матчында «Уэст Хэмге» қарсы «Уптон Паркте» ойнады, онда 1:1 есебімен тең түскен матчта теңестіру голын соқты. 2010–2011 маусымында Райт Филлипс лигада бар болғаны жеті матчқа қатысты, Дэвид Силва мен Яя Туренің қосылуынан кейін орын үшін бәсекелестік күшейді, нәтижесінде ол клубтың матчқа қатысатын құрамына сирек кірді. «Сити» 2010–2011 жылғы ФА кубогын жеңіп алды, финалдық матчқа қатыспағанына қарамастан, ол кубок турнирінің басында бірнеше матчқа қатысты.
Квинс Парк Рейнджерлері
2011 жылдың 31 тамызында, трансферлік терезенің соңғы күні, Райт Филлипс Куинс Парк Рейнджерс (QPR) клубымен үш жылдық келісімшартқа қол қойды, трансфер сомасы жарияланбады. 2011 жылдың 12 қыркүйегінде "Ньюкасл Юнайтедке" қарсы ойында тұңғыш рет негізгі құрамда алаңға шығып, жанкүйерлердің дауысымен ойынның үздік ойыншысы атанды. Ол келесі маусымда 2012 жылдың 28 тамызында Лига кубогында "Уолсоллға" қарсы гол соққанға дейін шамамен бір жыл бойы гол соға алмады. Премьер-лигада QPR сапындағы жалғыз голын 2013 жылдың 2 қаңтарында бұрынғы клубы "Челсиге" қарсы өткен дербиде соқты, бұл ойын 1:0 есебімен аяқталды. Дегенмен, маусым соңында QPR Чемпиондық лигаға түсіп кетті. QPR плей-офф финалында "Дерби Каунтиді" жеңіп, бірінші әрекетте Премьер-лигаға оралды, бірақ Райт Филлипстің маусым бойындағы рөлі азайып, көбінесе қосалқы құрамда немесе резервтік командада алаңға шықты. 2014–2015 жылдары оның алаңдағы уақыты одан да азайды, содан кейін QPR Райт Филлипстің, сондай-ақ бұрынғы Англия құрамасының ойыншылары Рио Фердинанд пен Джои Бартонды қамтитын бірнеше ойыншыны босататынын хабарлады.
Нью-Йорк Ред Буллз
2015 жылдың маусым айында Райт Филлипс «QPR» клубынан кеткеннен кейін физикалық формасын жақсарту үшін «Нью-Йорк Ред Буллз» клубымен жаттығулар бастады. Бас жаттықтырушы Джесси Маршті әсерлі қалдырып, ол 30 маусымдағы келісімшартының мерзімі біткеннен кейін клубқа қосылатынын мәлімдеді. 27 шілдеде ол ағасы Брэдли Райт Филлипстің қатарына қосылып, «Нью-Йорк Ред Буллз» клубына өтті. Ол 1 тамыздағы дебюттік ойынында пенальти жеңіп алып, ағасына «Филадельфия Юнион» клубына қарсы өткен 3:1 есебімен жеңіске көмектесті. Бұл ойынынан кейін Райт Филлипс MLS аптасының үздік құрамына енді. Райт Филлипс 2015 жылғы «Жоғары лига» маусымы аяқталғаннан кейін «Ред Буллз» клубынан босатылды, бірақ 2016 жылдың 25 қаңтарында қайтадан келісімшарт жасасты.
Феникс Райзинг ФК
2017 жылдың 23 ақпанында Райт Филлипс «Феникс Райзинг ФК» футбол клубымен келісімшарт жасасты. 2017 жылдың 26 наурызында «Торонто ФК II» командасына қарсы өткен ойында 0:1 есебімен жеңіліспен тұңғыш рет алаңға шықты. Райт Филлипс 2019 жылдың 24 тамызында 37 жасында карьерасын аяқтағанын хабарлады.
Халықаралық мансап
Райт Филлипс 2004 жылғы 18 тамызда Украинаға қарсы матчта Ники Баттты алмастырып, Англия құрамасы сапында дебют жасады. Ол Англияның 3:0 есебімен жеңіске жеткен матчтағы соңғы голды соқты, ал BBC Sport оны «тамаша тәмамдалған жекелеген әрекетімен көзге түсті» деп сипаттады. 2006 жылғы ФИФА әлем чемпионатына іріктеу турнирінде Англия құрамасының тұрақты ойыншысы болды және Уэльске қарсы өткен матчта 1:0 есебімен жеңіске жетіп, бәсекелестік аренадағы алғашқы ойынын өткізді. Алайда, формасының төмендеуіне, әсіресе Солтүстік Ирландиядағы нашар ойынына және «Челсиге» ауысқаннан кейін матчтардың азаюына байланысты әлем чемпионатына қатыса алмады. 2007-08 маусымын жақсы бастағаннан кейін Райт Филлипс Германияға қарсы жаңа Уэмбли стадионында өткен жолдас сайысқа Англия құрамасына қайта шақырылды. Матчта Англия 2:1 есебімен ұтылғанда, Райт Филлипс екінші таймда алаңға түсті және тамаша ойыны үшін Англияның демеушісі тағайындалды. 2007 жылғы 8 қыркүйекте Райт Филлипс УЕФА Еуро-2008 іріктеу турнирінде Израильге қарсы негізгі құрамда ойнады, 3:0 есебімен жеңіске жетіп, алғашқы голды соқты және өзінің тамаша ойынымен Англияның демеушісі тағайындалды. Содан кейін Англия құрамасы Эстонияға қарсы матчта да Райт Филлипсті негізгі құрамда ойнатты, ол Уэмблидегі үшінші рет 3:0 есебімен жеңіске жеткен Англия үшін үшінші голды соқты. Ол Англияның Еуро-2008 іріктеу турниріндегі Хорватияға қарсы маңызды матчына да шақырылды, Англия 0:2 есебімен ұтылып тұрғанда, бірінші таймда Дэвид Бекхэммен ауыстырылды, нәтижесінде Англия 2:3 есебімен жеңіліп, Еуро-2008 турниріне қатыса алмады. 2009 жылғы 14 қазанда Англия 2010 жылғы әлем чемпионатына іріктеуден өткеннен кейін, Райт Филлипс Вембли стадионында Беларусьқа қарсы матчта Англияның негізгі құрамына енді. Бұл матчта (жарақат алған Уэйн Рунисіз) Тоттенхэм Хотспурдың Аарон Ленноны да командаға қосылды, соның арқасында Англия екі қанатты шабуылшысымен ойнады. Екінші таймның ортасында Райт Филлипс пенальти алаңының шетінен соққы берді, бұл Беларусь қақпашысының күшін басып өтті. 2010 жылғы 3 наурызда Мысырға қарсы матчта екінші таймда алаңға түсіп, Англияның екінші голын соқты және Питер Краучқа үшінші голды соқтыруға көмектесті, осылайша Англия 3:1 есебімен жеңіске жетті. 2010 жылғы 1 маусымда Райт Филлипс Оңтүстік Африкада өткен 2010 жылғы ФИФА әлем чемпионатына қатысатын Англияның 23 ойыншыдан тұратын құрамына енді. Ол Англияның АҚШ және Алжирге қарсы топтық кезеңдегі матчтарында резервтік ойыншы ретінде алаңға шықты.
Жеке өмір
Райт Филлипстің Д'Марджио Райт Филлипс есімді ұлы бар, ол "Сток Сити" клубында ойнайды. Сондай-ақ ол Англияның U16 жастағы құрама командасына шақырылған.