Жаңа Зеландияның бұрынғы премьер-министрінің орынбасары Брайан Талбойс

Кіріспе

Жаңа Зеландияның вице-премьер-министрі (1975–1981)

Сэр Брайан Эдвард Талбойс (7 маусым 1921 – 3 маусым 2012) – Жаңа Зеландия саяхатшысы, Роберт Малдунның премьер-министрлік қызметінің алғашқы екі мерзімінде Жаңа Зеландияның жетінші вице-премьер-министрі болған. Егер Малдунға қарсы болған "полковниктер төңкерісі" сәтті аяқталғанда, Талбойс өзі премьер-министр болар еді.

Ерте өмір

Талбойс 1921 жылдың 7 маусымында Вангуи қаласында дүниеге келген. Ол Вангуидегі бастауыш мектепті және Вангуи колледжін бітірді, бірақ кейін Канадаға сапар шегіп, Манитоба университетінде оқыды. Соңынан Жаңа Зеландияға оралып, Веллингтон қаласындағы Виктория университетінде білім алып, бакалавр дәрежесін алды. Келесі бірнеше жыл бойы ол мал және шаруашылық агенттігінің компаниясында жұмыс істеді, одан кейін шаруашылық газетінің редакторының көмекшісі лауазымын иеленді. Екінші дүниежүзілік соғыста Талбойс Жаңа Зеландия Корольдік әуе күштері қатарында қызмет етті. Соғыстан кейін Талбойс Оңтүстік өңіріне қоныс аударды және фермерлікпен айналысты.

Алғашқы саяси мансап

1957 жылғы сайлауда Талбойс Уоллес сайлау округінен Ұлттық партияның үміткері ретінде бақ сынасты. Ол жеңіске жетті. 1975 жылы Ұлттық партия сайлауда жеңіске жеткенде Талбойс премьер-министрдің орынбасары болды. Ол сонымен қатар Сыртқы істер министрі, Сыртқы сауда министрі және Ұлттық даму министрі қызметтерін атқарды. Үшінші Ұлттық үкімет кезінде ол Ұлыбритания Еуропалық экономикалық қауымдастыққа қосылғанда, Жаңа Зеландия өнімдеріне қатысты қолданыстағы келісімдерді сақтап қалу бойынша келіссөздер жүргізді. Бұған қоса, ол Тасман теңізі арқылы сауда ынтымақтастығын жақсарту мақсатында Австралиямен жақын экономикалық байланыс туралы келісім жасауға қатысты. Азиядағы дамып келе жатқан экономикалардың маңыздылығын ескере отырып, ол Жаңа Зеландия өндірушілері үшін олардың нарықтарын ашуға ұмтылды.

Полковниктер төңкерісі

1980 жылы Ұлттық партияда Роберт Малдунның басшылық стиліне наразылық күшейді, ол өте конфронтациялық және диктаторлық болып көрінді. Бұл наразылық «полковниктер төңкерісі» деп аталды – партияның белгілі бір мүшелері Малдунды қызметтен шеттетуге және оның орнына Талбойсты көшбасшы етіп тағайындауға жасаған әрекет. Осы қарсылықты Малдунның жас министрлерінің ең белгілілері – Джим Маклей, Джим Болгер және Дерек Куигли басқарды. Джордж Гейр және үш «полковник» сияқты бірнеше адам ықтимал ізбасарлар ретінде қарастырылды, бірақ ақырында Талбойс ғана лайықты қарсылас екені шешілді, ал қалғандары партияның кем дегенде бір фракциясы үшін қабылдаусыз деп есептелді. Талбойс Малдун шетелде болған кезде Премьер-министр міндетін атқарушы ретінде жақсы өзіндік көрсетіп, (Малдуннан өзгеше) жағымды және дипломаттық қасиеттерімен көзге түсті. Төңкерілшілердің ең үлкен мәселесі – Талбойстың өзінің тартыншақтығы болды. Талбойс Малдунның басшылық стилін толық қолдамаса да, партия басшысына қарсы белсенді науқан жүргізуден бас тартты және партияның көпшілігі оны қолдайтыны алдын ала дәлелденсе ғана қимылға көшер еді. Талбойс әріптестері қажет деп тапса, басшылықты ауыстыруға дайын болғанмен, Малдунды қызметтен шеттетуге өзі ұмтылған жоқ. Талбойстың тартыншақтығына қарамастан, оның жақтастары партиялық фракцияда басшылықты ауыстыруға қолдау көрсеткен аз ғана көпшілікті қамтамасыз етті. Бірақ Малдун Жаңа Зеландияға оралған соң, ол тез қарсы шабуылға өтіп, партияның пікірін қайта өз жағына бұра алды. Басшылыққа дауыс беру мүмкіндігі туғанда, Талбойс ашық пікір қақтығысы партияға зор зиян келтіреді деп санап, дауыс беруден бас тартты. Дауыс беру өткізілмеді, Малдун көшбасшылығын сақтап қалды, ал Талбойс орынбасары қалды. Бұрынғы Ұлттық партияның көшбасшысы Джек Маршалл, Малдунның басшылық стилін сынаған болатын, Талбойс «арқасында мықтылық болғанда» жақсы Премьер-министр болар еді деп ойлады.

In 1980, unhappiness was growing in the National Party about the leadership style of Robert Muldoon, who was seen as increasingly confrontational and dictatorial. This dissatisfaction culminated in the so called "Colonels' Coup", an attempt by certain members of the party to depose Muldoon and install Talboys as leader instead. The dissidents were led by the three most prominent of Muldoon's younger ministers: Jim McLay, Jim Bolger, and Derek Quigley. A number of people were considered as possible replacements, including George Gair and the three "colonels" themselves, but it was eventually decided that Talboys was the only credible challenger, each of the others having been deemed unacceptable by at least one faction of the party. Talboys had been performing well as Acting Prime Minister during Muldoon's absence overseas, and was seen (unlike Muldoon) to be likable and diplomatic. The largest problem for the plotters was the hesitance of Talboys himself. Talboys, while not particularly supportive of Muldoon's leadership style, refused to actively campaign against his party's leader, and would only make a move if it could be shown beforehand that a majority of the party supported it. While Talboys was willing to accept a leadership change if his colleagues deemed it necessary, he was not willing to actually seek Muldoon's removal himself. Despite Talboys's reluctance, his backers managed to gain a slim majority in caucus in favour of a leadership change. When Muldoon returned to New Zealand, however, he quickly launched a counter attack, and managed to tip the balance of caucus opinion back towards himself. When the possibility for a leadership vote arrived, Talboys refused to challenge, believing that an open dispute would do huge damage to the party as a whole. No vote was taken, Muldoon remained leader and Talboys remained deputy leader. Former National leader Jack Marshall, who was also critical of Muldoon's leadership style, thought Talboys would have been a good Prime Minister if he "had a little more steel in his backbone."

Кейінгі өмірі

Талбойс 1981 жылғы сайлауда, сәтсіз аяқталған көшбасшылыққа таластың бір жыл өткен соң парламенттен зейнеткерлікке шықты. Одан кейін ол бизнес саласында бірнеше лауазымдарды атқарды және 1984-1985 жылдары Тынық мұхитының Демократиялық одағының алғашқы төрағасы болды. Ол 2012 жылы 90 жасында Инверкаргилдегі демалыс үйінде, 91 жасқа толуына бірнеше күн жетпей қайтыс болды. Патрисия, леди Талбойс 2019 жылы дүние салды.

Құрметтер мен марапаттар

1977 жылы Талбойзге Елизавета II күміс мерейтойлық медалі, ал 1990 жылы Жаңа Зеландияның 1990 жылды еске алу медалі табысталды. 1981 жылы вице-премьер қызметінен қанағаттанғаннан кейін ол Құрмет серіктері орденінің мүшесі етіп тағайындалды, ал 1991 жылы Королеваның туған күніне орай қоғамдық қызметтері үшін Бат орденінің кавалер-командоры атанды.