Кіріспе

Стандартты жіп пішіні

Бірыңғай жіп стандарты (UTS) АҚШ және Канадада кеңінен қолданылатын бұрандалы жіптер үшін стандартты пішін мен серияны, сондай-ақ рұқсаттарды, толеранттарды және белгілеулерді анықтайды. Бұл стандарт осы елдерде қолданылатын бұрандалар, гайкалар және басқа да көптеген жіпті бекіткіштер үшін негізгі стандарт болып табылады. Ол ISO метрикалық бұрандалы жіп сияқты 60° профильге ие, бірақ әрбір UTS жібінің ерекше өлшемдері (сыртқы диаметрі және қадамы) миллиметрлік мән емес, дюймдік бөлшек ретінде таңдалған. Қазіргі уақытта АҚШ-та UTS ASME/ANSI бақылауында.

Тағайындау

UTS жіпінің стандартты белгісі – жіптің номиналды (негізгі) диаметрін, содан кейін бір дюймге жіптермен өлшенетін қадамы көрсетілген сан. Диаметрлері дюймнан кіші диаметр стандартта анықталған толық санмен көрсетіледі; қалған барлық диаметрлер үшін дюймдік сан беріледі. Бұл сан жұптары, егер диаметрлік қадам комбинациясы жалпы, ұсақ немесе өте ұсақ сериядан болса, UNC, UNF немесе UNEF (Бірыңғай) әріптерімен қосымша көрсетіледі және толеранттылық класымен де толықтырылуы мүмкін. Мысалы: #6 32 UNC 2B (негізгі диаметр: 0.1380 дюйм, қадам: 32 жіп/дюйм).

| | | |
|---------------|---------------|---------------|
| Жалпы (UNC) | Ұсақ (UNF) | Өте ұсақ (UNEF)|
| d (жіп/дюйм) | p (дюйм, мм) | d (жіп/дюйм) | p (дюйм, мм) | d (жіп/дюйм) | p (дюйм, мм) |
| #0 | 80 | | | | |
| #1 | 64 | 72 | | | |
| #2 | 56 | 64 | | | |
| #3 | 48 | 56 | | | |
| #4 | 40 | 48 | | | |
| #5 | 40 | 44 | | | |
| #6 | 32 | 40 | | | |
| #8 | 32 | 36 | | | |
| #10 | 24 | 32 | | | |
| #12 | 24 | 28 | 32 | | |
| #16 | | | | #16 | .177 |
| #14 | | | | #14 | .182 |
| | | | | | .188 |
| #20 | 28 | 32 | | #7 | .201 |
| #3 | | | | #3 | .213 |
| | | | | | .219 |
| #18 | 24 | 32 | | F | .257 |
| I | .272 | | | | |
| | | | | | .281 |
| #16 | 24 | 32 | | | |
| | | | | Q | .332 |
| | | | | | .344 |
| #14 | 20 | 28 | | U | .368 |
| | | | | | .391 |
| Y | .404 | | | | |
| #12 | 18 | 24 | | | .422 |
| | | | | | .453 |
| | | | | | .469 |
| #11 | 18 | 24 | | | |
| | | | | | .531 |
| | | | | | .563 |
| | | | | | .578 |
| #10 | 16 | 20 | | | |
| | | | | | .656 |
| | | | | | .688 |
| | | | | | .703 |
| #9 | 14 | 20 | | | |
| | | | | | .766 |
| | | | | | .797 |
| | | | | | .828 |
| 1" | 8 | 12 | 20 | | .875 |
| | | | | | .922 |
| | | | | | .953 |
| 1.1250 | 28.5750 | 7 | 0.142857 | 3.6286 | 12 |
| 1.2500 | 31.7500 | 7 | 0.142857 | 3.6286 | 12 |
| 1.3750 | 34.9250 | 6 | 0.166667 | 4.2333 | 12 |
| 1.5000 | 38.1000 | 6 | 0.166667 | 4.2333 | 12 |
| 1.7500 | 44.4500 | 5 | 0.200000 | 5.0800 | 2" |
| 2.0000 | 50.8000 | 0.222222 | 5.6444 | | |
| 2.2500 | 57.1500 | 0.222222 | 5.6444 | | |
| 2.5000 | 63.5000 | 4 | 0.250000 | 6.3500 | |
| 2.7500 | 69.8500 | 4 | 0.250000 | 6.3500 | |
| 3" | 76.2000 | 4 | 0.250000 | 6.3500 | |
| 3.2500 | 82.5500 | 4 | 0.250000 | 6.3500 | |
| 3.5000 | 88.9000 | 4 | 0.250000 | 6.3500 | |
| 3.7500 | 95.2500 | 4 | 0.250000 | 6.3500 | |
| 4" | 101.6000 | 4 | 0.250000 | 6.3500 | |

Негізгі диаметрін 0-ге тең немесе одан үлкен нөмірленген бұранданы есептеу үшін қолданылатын формула: Негізгі диаметр = Бұранда # × 0,013 дюйм + 0,060 дюйм. Мысалы, #10 бұранданың негізгі диаметрі 10 × 0,013 дюйм + 0,060 дюйм = 0,190 дюйм. "Аутт" өлшемді бұрандалардың негізгі диаметрін есептеу үшін қосымша нөлдердің санын санап, осы санды 0,013 дюймге көбейтіп, 0,060 дюймнан кемітіңіз. Мысалы, #0000 бұранданың негізгі диаметрі 0,060 дюйм - (3 × 0,013 дюйм) = 0,060 дюйм - 0,039 дюйм = 0,021 дюйм. Машиналық бұрандалардың нөмірлік сериясы #00 90 (0,047 дюйм = 0,060 дюйм - 0,013 дюйм) және #000 120 (0,034 дюйм = 0,060 дюйм - 2 × 0,013 дюйм) бұрандаларын қамтитын етіп кеңейтілді; алайда #0-дан кіші бұрандалар үшін негізгі стандарт ANSI/ASME стандарты B1.10 Бірыңғай шағын бұрандалық жіптер болып табылады. Бұл миллиметрлермен олардың негізгі диаметрлері бойынша аталған метрикалық бұрандалар сериясын анықтайды, 0,30 UNM-ден 1,40 UNM-ге дейін. Қажетті өлшемдер 0,3, 0,4, 0,5, 0,6, 0,8, 1,0 және 1,2 мм, олардың арасында қосымша анықталған өлшемдер бар. Көптеген UNS жіптері бір дюймге UNF немесе UNEF стандартына қарағанда көбірек жіптерге ие; сондықтан олар көбінесе ең мықты жіптер болып табылады. Осыған байланысты олар жиі жоғары кернеулерге ұшырайтын қолданбаларда қолданылады, мысалы, машина құралы шпинделі немесе автомобиль шпинделі.

Толеранттық сыныптар

Өңдеуді жеңілдету және жасалған бұрандалы бұйымдардың алмастырылуын қамтамасыз ету үшін жіптерді сыныптау жүйесі бар. Көптеген (бірақ әрине, барлығы емес) бұрандалы бұйымдар Бірыңғай Бұрандалы Жіп Стандарты (Unified Screw Thread Standard) деп аталатын сыныптау стандартына сәйкес жасалады. Бұл жүйе жиналған бөлшектердегі үйлесімділіктерге (fits) ұқсас. 1-сыныптағы жіптер бос келеді, оларды құрастыруды жеңілдету үшін немесе лас ортада пайдалануға арналған. 2-сыныптағы жіптер еркін келеді және ең көп таралғандары болып табылады. Олар әдеттегі машина жасау мүмкіндіктері мен тәжірибесін ескере отырып, максималды күштілікті қамтамасыз ету үшін жасалған. 3-сыныптағы жіптер орташа келеді, әлі де жиі қолданылады және жоғары сапалы жұмыстарда жоғары дәлдікке қол жеткізу үшін пайдаланылады. 4-сыныптағы жіптер бұрын одан да тығыз келу үшін арналған, бірақ бұл сынып қазір ескірген. 5-сыныптағы жіптер кедергілі жіптер болып табылады, оларды бұру үшін кілт (wrench) қолдану қажет. Мұндай жіптерді, мысалы, автомобильдегі серіппелі байлауларда (spring shackles) кездестіруге болады. "А" немесе "В" әрпі жіптің сыртқы немесе ішкі екенін көрсетеді. 1А, 2А, 3А сыныптары сыртқы жіптерге, ал 1В, 2В, 3В сыныптары ішкі жіптерге қолданылады. Жіп класы – нақты бір жіптің диаметрінің қабылданатын диапазоны. Диаметр жоғарыда көрсетілген суретте Dp арқылы белгіленеді. Диаметрді өлшеу үшін бірнеше әдіс бар. Өндірісте ең көп қолданылатын әдіс – "келеді/келмейді" (go/no-go) калибры арқылы өлшеу.

Қатысушы стандарттар

ASME/ANSI B1.1 – 2019 Бірыңғай дюймдік бұранда жіптері, UN, UNR және UNJ жіп пішіндері
ASME/ANSI B1.10M – 2004 Бірыңғай миниатюралық бұранда жіптері