Кіріспе
Екі немесе одан көп затты механикалық түрде біріктіретін немесе бекітетін аппараттық құрылғы. Бекіткіш (АҚШ ағылшынша) немесе бекіту (Ұлыбритания ағылшынша) – екі немесе одан көп затты механикалық түрде біріктіретін немесе бекітетін аппараттық құрылғы. Жалпы, бекіткіштер уақытша буындар жасау үшін қолданылады, яғни буындарды біріктірілген компоненттерге зақым келтірмей алып тастауға немесе бөлшектеуге болады. Болат бекіткіштер көбінесе тот баспайтын болаттан, көміртекті болаттан немесе қорытпа болаттан жасалады. Материалдарды біріктірудің басқа әдістері, олардың кейбіреулері тұрақты буындар жасауға мүмкіндік береді, мыналарды қамтиды: қысыммен бекіту, дәнекерлеу, лездеу, желімдеу, таспамен жабыстыру, цемент немесе басқа да жабысқыш материалдарды пайдалану. Күшті де қолдануға болады, мысалы, магниттер, вакуум (сору төсемдері сияқты) немесе тіпті үйкеліс (жабысқақ төсемдер сияқты). Кейбір ағаш өңдеу буындары бөлек ішкі нығайтқыштарды пайдаланады, мысалы, тікшелер немесе печеньелер, оларды буындар жүйесінің аясында бекіткіштер деп санауға болады, бірақ олар өздері жалпы мақсаттағы бекіткіштер емес. Жиналмалы жиһаз көбінесе камералы құлыптармен бекітілген камералы тікшелерді пайдаланады, олар конформатты бекіткіштер деп те белгілі. Бекіткіштер сондай-ақ қап, қорап немесе конверт сияқты контейнерді жабу үшін де қолданылуы мүмкін; немесе иілгіш материалдың ашылуының жиектерін біріктіріп ұстап тұру, контейнерге қақпақты бекіту және т.б. үшін де қолданылуы мүмкін. Арнайы жабылатын құрылғылар да бар, мысалы, нан қысқышы. Арқан, жіп, сым, кабель, тізбек немесе пластик қаптама сияқты заттарды механикалық түрде біріктіруге пайдалануға болады, бірақ олар көбінесе бекіткіштер ретінде жіктелмейді, өйткені олардың басқа да кең таралған қолданыстары бар. Сол сияқты, ілмектер мен серіппелер де заттарды біріктіре алады, бірақ олар әдетте бекіткіштер деп есептелмейді, өйткені олардың негізгі мақсаты қатаң бекіту емес, икемделуге мүмкіндік беру.
A fastener (US English) or fastening (UK English) is a hardware device that mechanically joins or affixes two or more objects together. In general, fasteners are used to create non permanent joints; that is, joints that can be removed or dismantled without damaging the joining components. Steel fasteners are usually made of stainless steel, carbon steel, or alloy steel. Other methods of joining materials, some of which may create permanent joints, include: crimping, welding, soldering, brazing, taping, gluing, cement, or the use of other adhesives. Force may also be used, such as with magnets, vacuum (like suction cups), or even friction (like sticky pads). Some types of woodworking joints make use of separate internal reinforcements, such as dowels or biscuits, which in a sense can be considered fasteners within the scope of the joint system, although on their own they are not general purpose fasteners. Furniture supplied in flat pack form often uses cam dowels locked by cam locks, also known as conformat fasteners. Fasteners can also be used to close a container such as a bag, a box, or an envelope; or they may involve keeping together the sides of an opening of flexible material, attaching a lid to a container, etc. There are also special purpose closing devices, e. g., a bread clip. Items like a rope, string, wire, cable, chain, or plastic wrap may be used to mechanically join objects; but are not generally categorized as fasteners because they have additional common uses. Likewise, hinges and springs may join objects together, but are ordinarily not considered fasteners because their primary purpose is to allow articulation rather than rigid affixment.
Өнеркәсіп
2005 жылы АҚШ-та бекіту құралдары өндірісінде 350 өндіріс орны жұмыс істеп, 40 000 жұмысшы жұмыс істейтіні бағаланды. Бұл өнеркәсіп автомобильдер, ұшақтар, тұрмыстық техника, ауыл шаруашылығы машиналары, коммерциялық құрылыс және инфрақұрылым өндірісімен тығыз байланысты. АҚШ-та жыл сайын 200 миллиардтан астам бекіту элементтері қолданылады, оның 26 миллиардын автомобиль өнеркәсібі пайдаланады. Солтүстік Америкадағы бекіту құралдарының ең ірі дистрибьюторы – Fastenal Company.
Материалдар
Өнеркәсіпте қолданылатын үш негізгі болат бекіткіштер бар: тот баспайтын болат, көміртекті болат және қорытпа болат. Тот баспайтын болат бекіткіштерінде қолданылатын негізгі санаттар: 200 сериясы, 300 сериясы және 400 сериясы. Титан, алюминий және түрлі қорытпалар да металл бекіткіштерді жасау үшін жиі қолданылады. Көп жағдайда металл бекіткіштердің жұмыс қасиеттерін жақсарту үшін, мысалы, коррозияға төзімділігін арттыру мақсатында, арнайы жабындар немесе қаптамалар қолданылуы мүмкін. Көбінесе қолданылатын жабындар/қаптамалар: мырыш, хром және ыстыққа батырып мырышпен қаптау.
Стандарттар мен ізденуге қабілеттілік
Бекіткіштерге қатысты бірнеше стандарттау ұйымдары бар, олардың ішінде АҚШ Өнеркәсіптік бекіту институты және Еуропалық өнеркәсіптік бекіту институты бар.
Белгілі бір бекіту элементтеріне арналған ASME B18 стандарттары
Америка механикалық инженерлер қоғамы (ASME) бекіту бұйымдары бойынша бірнеше стандарт жариялайды. Олардың кейбіреулері:
B18.3 Сокет қақпақтары, иықты бұрандалар, орнату бұрандалары және алтыгранды кілттер (Инч сериясы)
B18.6.1 Ағаш бұрандалары (Инч сериясы)
B18.6.2 Қалқанды бас қақпақ бұрандалары, төртбұрышты бас орнату бұрандалары және қалқансыз бас орнату бұрандалары (Инч сериясы)
B18.6.3 Машина бұрандалары, өздігінен бұралатын бұрандалар және металл дискілі бұрандалар (Инч сериясы)
B18.18 Бекіту бұйымдарының сапасын қамтамасыз ету
B18.24 Бөлшек идентификациялық нөмірі (PIN) кодтау жүйесі – B18 бекіту бұйымдары үшін стандарт.
B18.6.1 Wood Screws (Inch Series)
B18.6.2 Slotted Head Cap Screws, Square Head Set Screws, And Slotted Headless Set Screws (Inch Series)
B18.6.3 Machine Screws, Tapping Screws, and Metallic Drive Screws (Inch Series)
B18.18 Quality Assurance For Fasteners
B18.24 Part Identifying Number (PIN) Code System Standard for B18 Fastener Products
Әскери техника үшін
Американдық бұрандалар, болттар және гайкалар тарихи түрде британдық аналогтарымен толықтай алмастырылмайтын, демек британдық жабдыққа дұрыс орнатылмайтын. Бұл, ішінара, АҚШ әскери стандарттары мен әскери немесе қорғаныс мақсатында қолданылатын жабдықтардың кез келген бөлігін, соның ішінде бекіткіш бұйымдарды өндіруге арналған талаптарды әзірлеуге ықпал етті. Екінші дүниежүзілік соғыс осы өзгерістің маңызды факторы болды. Әскери стандарттардың басты құралы – іздестіру мүмкіндігі. Түсіндіре келсек, аппаратты өндірушілер өз материалдарын бастапқы көзіне дейін анықтап, жеткізу тізбегіне баратын бөлшектерінің іздестіруін қамтамасыз етуі керек, әдетте штрихкодтар немесе осыған ұқсас тәсілдер арқылы. Бұл іздестіру мүмкіндігі өндіріс процесінің әр кезеңінде дұрыс бөлшектердің қолданылуын және сапа стандарттарының орындалуын қамтамасыз етуге бағытталған; сондай-ақ, талапқа сай келмейтін бөлшектерді олардың бастапқы көзіне дейін табуға болады.
Тарих
1988 жылы АҚШ Өкілдер палатасының Энергетика жөніндегі бақылау және тергеу тармақ комитеті жалған, қате таңбаланған, талапқа сай келмейтін бекіткіш бұйымдарды зерттеді және олардың маңызды азаматтық және әскери инфрақұрылымда кеңінен қолданылып жатыр екенін анықтады. Осының нәтижесінде, 1988 жылғы Бекіткіш бұйымдар сапасын қамтамасыз ету туралы заң (HR5051) ұсынылды, ол сатудан бұрын маңызды қолданыстағы бекіткіш бұйымдардың зертханада тексеруден өтуін міндеттейді.