Кіріспе

Кераланың бұрынғы бас министрі Эрамбала Кришнан Наянар (9 желтоқсан 1919 – 19 мамыр 2004) – Үндістан саясаткері, 1980 жылдан 1981 жылға дейін, 1987 жылдан 1991 жылға дейін және 1996 жылдан 2001 жылға дейін Кераланың 9-шы бас министрі қызметін атқарған. Ол осы лауазымда барлығы 10 жыл, 11 ай және 22 күн қызмет етті, осылайша Кераланың ең ұзақ қызмет еткен бас министрі атанды. Ол Үндістан Коммунистік партиясының (Марксистік) аға басшысы болды.

Ерте өмір

Наянар 1919 жылдың 9 желтоқсанында Каннур ауданындағы Каллиассериде аристократиялық Наир отбасында Говиндан Намбиар мен Нараяни Амманың екінші ұлы ретінде дүниеге келді. Әкесі Говиндан Намбиар феодализмді қолдағанмен, Наянар өте ерте жасындағы ұлттық қозғалысқа, кузені К. П. Р. Гопаланның ықпалымен қосылды. К. П. Р. Гопалан басшылығымен жергілікті мектепке далит қызының қабылдануы Наянарға үлкен әсер етті. Наянар Баласангам құрамында Малабар айманындағы студенттік қозғалыстарға қатысып, нәтижесінде мектепті тастады. Ол сондай-ақ әкесінен қатты қарсылыққа тап болды. П. Кришна Пиллай сияқты көшбасшылардың жетекшілігімен социалистік идеологияға бейімделді. Наянар кітапхана ашуға көмектесіп, оған ұлттық қозғалысқа қатысқандық үшін Каннур түрмесінде азапталып өлген Харшан есімді қанағаттандырылмаған кастадан шыққан адамның құрметіне Шри Харшан кітапханасы деп ат қойды.

Тәуелсіздікке дейінгі кезең

Наянар Х.Н. сол кезде Индия Ұлттық конгресінің мүшесі болған. 1939 жылы 20 жасында ол Үндістан Коммунистік партиясына қосылды. Жастар лидері ретінде Наянар бірнеше қозғалысты ұйымдастырды. 1940 жылы ол Аарон фабрикасы басшылығының отыз жұмысшыны жұмыстан босатуына қарсы қырық алты күндік жұмысшылар наразылығын басқарды. Осының салдарынан ол алты айға түрмеге қамалды. Наянар 1940 жылдың 15 қыркүйегінде бағаның өсуіне қарсы Моразха митингін ұйымдастырушылардың бірі болды. Митингте екі полицей қаза тапты, ал Наянар өзін айыптаулылардың бірі емес екенін білмей, алты жыл бойы жасырын өмір сүрді. Ол сондай-ақ Қайюрде шаруалар көтерілісін ұйымдастырды. Қайюрде наразылық білдірушілер бір полицейді таспен ұрып өлтірді. Оқиғадан кейін коммунистік лидерлерді полиция белсенді түрде іздестіріп, Наянарды Элеридегі орманды аймақтарда жасырынуға мәжбүр етті. Кейіннен, бас министр ретінде, ол 1981 жылы осы аймақта мемлекеттік колледж ашты. Колледж Е.К. Наянар атындағы мемлекеттік колледж деп қайта аталды. Траванкорда жасырынған кезде ол "Керала Каумуди" газетінде журналист болып жұмыс істеді.

Тәуелсіздік алғаннан кейінгі кезең

Тәуелсіздік алғаннан кейін Наянарға қатысты қылмыстық істер тоқтатылды. Ол Үндістан Коммунистік партиясында белсенді жұмыс істеуін жалғастырды. 1948 жылы Каннур ауданының хатшысы болып сайланды. "Калькутта тезисі" жарияланғаннан кейін, Үндістанда Коммунистік партияға тыйым салуға себеп болғандықтан, ол қайтадан жасырынуға мәжбүр болды. Қытай-Үнді соғысы кезінде Наянар Қытайды қолдайтындығы айыпталды және 1964 жылы алдын алу шаралары бойынша қамауға алынды. 1956 жылдан 1964 жылға дейін біріккен ҮКП-нің Кожикод аудандық комитетінің хатшысы болды. Наянар 1980 жылдың 26 наурызында алғаш рет Керала штатының бас министрі болып тағайындалды. Ол А.К. Антони басшылығындағы Конгресс (А) партиясы мен К.М. Мани басшылығындағы Керала Конгресінің қолдауымен үкімет құрды. Бірақ екі партия да Біріккен Демократиялық Фронт (БДФ) коалициясына өтті және үкімет 1981 жылдың 20 қазанында таратылды. Ол 1981 жылдан 1987 жылға дейін оппозиция жетекшісі қызметін атқарды.

Екінші мерзім (1987-1991)

1987 жылғы сайлауда Наянардың жетекшілігімен LDF Ассамблеяда 78 орын алып, шешуші көпшілікке қол жеткізді. UDF 61 орын жеңіп алды. Наянар 1987 жылы екінші рет бас министр болды. Бірақ ол бес жылдық мерзімін толықтыра алмады, себебі CPI(M) 1991 жылдың басында саяси жағдайдың қолайлы екенін есептеп, ерте сайлауға түсуге шешім қабылдады. Алайда солшылдар сайлауда жеңіліске ұшырады және Наянар қайтадан оппозиция жетекшісі болды. Бірақ ол келесі жылы CPI(M)-нің Керала штаты бойынша хатшысы болып сайланған соң, осы лауазымынан бас тартты. Оның орнына В. С. Ачутанандан оппозиция жетекшісі болды.

Үшінші мерзім (1996 - 2001)

1996 жылғы сайлауда LDF 80 орын алып, заң шығарушы жиналыста шешуші көпшілікке ие болды. Наянар бастапқыда 1996 жылғы заң шығарушы жиналыс сайлауына қатыспаған, бірақ бас министрліке үміткер ретінде ұсынылған В. С. Ачутанандан Марарикуламда жеңіліске ұшырады. Партияның бір тобы Сушеила Гопаланның бас министр болуын қалаған, бірақ мәселе штаб-пәтерде дауысқа салысса, Наянар басқарушы етіп тағайындалды. Ол Талассериде өткен қосымша сайлауда жеңіске жетті. 1998 жылы Наянар үкіметі әйелдерді күшейту мақсатында «Кутумбашри» қозғалысын бастады. Бүгінде Кудумбашри – Кераланың 941 панчаятқа тараған 43 миллион әйелдер қауымдастығы. Кудумбашри – Керала моделінің ең көбінесе назардан тыс қалған тірегі. 1989 жылы Е.К. Наянар толық сауаттылық науқанын бастады, нәтижесінде 1991 жылғы сәуірде Керала елдегі алғашқы толық сауатты штат деп жарияланды. 1996 жылы Наянар Кочин халықаралық әуежайы (CIAL) жобасының төрағасы болды. Осы кезеңде құрылыс қарқыны өсті, Наянар мемлекеттік үкіметтен әуежай жобасына ерекше назар аударылуын қамтамасыз етті және CIAL-ға толық қолдау көрсетті. 1997 жылға қарай келісім арқылы CIAL-дың иелігіне маңызды жерлер өтті. 1999 жылғы 25 мамырда сол кездегі Үндістан Президенті К.Р. Нараянның қатысуымен әуежай ашылды. Каннур халықаралық әуежайы жобасы 1996 жылы Наянар Кераланың бас министрі болған кезде ұсынылды. Наянар Каннур университетінің құрылуына зор үлес қосты. Университет 1996 жылғы 2 наурызда Наянар тарапынан ашылды. 1996 жылғы Каннур университеті заңының мақсаты – Касаргад және Каннур округтерінде, сондай-ақ Ваянад округінің Манантавади талуғында жоғары білім беруді дамыту үшін Керала штатында оқыту, тұрғын үй және филиалдық университет құру болып табылды. Наянар басқарған үкімет 1999 жылы Кочи метрополитені жобасын ұсынды. Сол кездегі LDF үкіметінің 1999 жылғы 21 шілдеде өткен кабинет отырысында Кочидегі метро жедел көлік жүйесінің мүмкіндігін зерттеуді Rail India Technological and Economic Services (RITES) компаниясына тапсырды. Кочидегі метро жедел транзит жүйесінің техникалық-экономикалық мүмкіндігін зерттеу 1999 жылы аяқталды, бұл жұмыс сол жылы Rail India Technological and Economic Services (RITES) компаниясымен басталды. Техникалық-экономикалық зерттеу есебі 1999 жылы мемлекеттік үкіметке ұсынылды.

Әдеби шығармалары

Наянар ағылшын және малаялам тілдерінде бірнеше туынды жазған. Ол сонымен қатар, кейде өлең де жазатын. Оның ең танымал туындылары:

Танымал мәдениетте

Наянар әзіл-қалжыңдарымен және сөздерімен кеңінен танылды.

Жеке өмір

Наянар 1958 жылы К. П. Р. Гопаланның қызы Сарада мұғалімге үйленді. Олардың екі ұлы және екі қызы болды.

Өлім

Наянар ұзақ жылдар бойы қант диабетінен зардап шеккендіктен, 26 сәуірде AIIMS-ке жоғары деңгейдегі ем алу үшін жатқызылды, бұрын Тируванантапурамдағы Медициналық колледж ауруханасында қысқа уақыт болғаннан кейін. 6 мамырда болған ауыр жүрек шабуылынан (оның үшіншісі) оның жағдайы нашарлап, өмірді сақтау құрылғысына қосылды. Ол 2004 жылғы 19 мамырда 85 жасында жүрек және бүйрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Оның мәйіті Каннурдағы Пайямбалам жағажайында толық мемлекеттік салтанатпен өртеуге берілді. Оның артында әйелі, балалары, күйеу балалары, келіндері және немерелері қалды.