Кіріспе

Кояпалли Келаппан (24 тамыз 1889 – 7 қазан 1971) – үнді саясаткері, реформатор және тәуелсіздік күрескері. Үндістанның тәуелсіздік қозғалысы кезінде ол Кераладағы Үндістан Ұлттық Конгресінің жетекші тұлғасы болды және халық арасында «Керала Гандиі» деп белгілі болды. Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін Гандилік ұйымдарда түрлі лауазымдарда қызмет етті. Ол Наир Сервис қоғамын құрған және оның алғашқы президенті болды, сондай-ақ Керала Кшетра Самракшана Самити (Храмдарды қорғау қозғалысы) құрылтайшысы еді.

Ерте өмір

Келаппан Керала штатының Каликут қаласындағы Койландидегі Мучукунну деген шағын ауылда дүниеге келген. Әкесінің аты Қанаран Наир, анасының аты Кунжамма Амма. Ол Каликут пен Мадраста оқып, Мадрас университетін бітірген соң Чанганессеридегі Санкт-Берчманс орта мектебінде мұғалім болып жұмыс істеді. Келаппан Наир қызмет қоғамын құрған президент болды, кейіннен ол қоғам басқаратын мектептің директоры болды. К. Кумармен бірге ол Кераладағы бірінші болып өзінің атына касталық статусты білдіретін қосымшаны жойды. Оны «Керала Гандиі» деп атады. Келаппан халықтың барлық топтарының теңдігі үшін талмай еңбек етті. Вайком сатьяграха қозғалысына зор ықпал етті, ал 1932 жылы Гурувайур сатьяграхасын жетекшілік етті. Гандидің Траванкорға сапасы барысында ол Гандидің басшылығына деген сенімін білдіріп, әлеуметтік теңдікке жету үшін жасалатын қадамдарды қайта қарастыру туралы ұсыныс жасады. Бұл ұсынысты Траванкордың көрнекті реформаторы, кейін халық пен тарихшылар есінен шығарған Вайком сатьяграхасының жетекшісі К. Кумар жасады.

Тәуелсіздік алғаннан кейінгі рөл

Тәуелсіздік алғаннан кейін ол Конгресс партиясынан шығып кетті. Ол "Қысан Маздур Пража" партиясына қосылып, 1952 жылы Поннани сайлау округінен парламентке сайланды. Өкілеттік мерзімі аяқталған соң, ол белсенді саясаттан қол үзді және "Сарводая" қозғалысының мүшесі болды, сондай-ақ Кераладағы "Бхудан" қозғалысына белсенді түрде қатысты. Келаппан "Матрубхуми" газетін құруға көмектесіп, бірнеше жыл бойы оның редакторы болды. Ол Кераланың жаңа тілдік штат ретінде бірігуіне жұмыс істеді. Ол сонымен қатар Кераладағы көптеген Ганди ұйымдарының президенті болды, оның ішінде Керала Сарводая Сангх, Керала Ганди Смарак Нидхи, Керала Сарводая Мандал және Каликут қаласындағы Ганди Бейбітшілік Қоры. Келаппан Кералада мұсылмандар көпшілікті құрайтын Малаппурам ауданының құрылуына қарсы болды, бұл "кішкентай Пәкістанды" құруға алып келеді деп есептеді. Ол Малаппурамдағы Ангадипурамдағы мешіттің жанындағы ғибадатхананы қайта жаңғыртуға бағытталған Тали ғибадатхана қозғалысына қатысты, бұл кейбір діни шиеленістерге себеп болды. Келаппан Тали ғибадатхана қозғалысының бастамашысы болды. Бірақ оның аяқталуына дейін, Келаппан 1971 жылдың 7 қазанында қайтыс болды. Оның қолдауымен салынған ғибадатхана мешітпен қатар тұр, бұл түрлі қауымдар арасындағы үйлесімділік символы болып табылады.

Марапаттар мен мойындау

1990 жылы оның құрметіне India Post мерекелік пошта маркасын шығарды.