Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістан саясаткері (1909–1998)
Indian politician (1909–1998)
Эламкулам Манаккаль Шанкаран Намбодирипад (13 маусым 1909 – 19 наурыз 1998), көбінесе "Е. М. С." әріптерімен танымал, – үнді коммунистік саясаткер және теоретик, 1957–1959 және 1967–1969 жылдары Кераланың тұңғыш бас министрі болған. Үндістан Коммунистік партиясының (ҮКП) мүшесі ретінде ол Үндістан республикасындағы Конгресс емес, алғашқы бас министр атанды. 1964 жылы ол ҮКП-нің бір тобын басқарып, Үндістан Коммунистік партиясы (Марксистік) (ҮКП(М)) құрды. Бас министр ретінде EMS Кераладағы жер және білім беру реформаларын бастап, оның әлеуметтік көрсеткіштер бойынша ел көшбасшысы болуына ықпал етті. Оның 14 жыл бойы Политбюро мүшесі және бас хатшысы болған ҮКП(М)-ның саяси күш ретінде өсуі және Үндістанның жаңа коалициялық саясатындағы маңызды рөлі көбінесе оның ұстанымдары мен міндеттемелерінің нәтижесі болып табылады.
Elamkulam Manakkal Sankaran Namboodiripad (13 June 1909 – 19 March 1998), popularly known by his initials 'E. M. S.' was an Indian communist politician and theorist, who served as the first Chief Minister of Kerala in 1957–1959 and then again in 1967–1969. As a member of the Communist Party of India (CPI), he became the first non Congress Chief Minister in the Indian republic. In 1964, he led a faction of the CPI that broke away to form the Communist Party of India (Marxist) (CPI(M)). As chief minister, EMS pioneered radical land and educational reforms in Kerala, which helped it become the country's leader in social indicators. It is largely due to his commitment and guidance that the CPI(M), of which he was Politburo member and general secretary for 14 years, has become such a domineering political force, playing a vital role in India's new era of coalition politics.
Ерте өмір
Еламкулам Манаккаль Санкаран Намбудирипад 1909 жылдың 13 маусымында Парамешваран Намбудирипад пен Вишнудатта Антарджанамның төртінші ұлы ретінде, қазіргі Малаппурам ауданының Перинталманна талуында, Тутапужа өзенінің жағасында орналасқан Еламкуламда, танымал малаяли Намбудири брахман отбасында дүниеге келді. Оның екі үлкен ағасы туылмас бұрын қайтыс болды, ал үшінші інісі зияны жетпейтін. Ол бес жасында әкесінен айырылды. 1921 жылғы Малабар көтерілісі кезінде ол үйіне шабуыл жасалғандықтан Иринджалакудаға көшті. Жастық шағында ол П.М. Мэтьюдің жақын досы болды. В.Т. Бхаттатирипад, М.Р. Бхаттатирипад және тағы басқалармен бірге Намбутири қауымындағы касталық және консерватизмге қарсы күреске қатысты. Ол прогрессивті Намбутири жастарының ұйымы – Валлуванаду Йогакшема Сабханың басшыларының бірі болды. Намбудирипад Триссур қаласындағы Сент-Томас колледжін бітірді. Оқу кезінде ол Үндістан Ұлттық Конгресі мен Үндістанның тәуелсіздік қозғалысына белсенді қатысты. Кочиннің белгілі саяси қайраткері В.Дж. Матхайдың сөзін тыңдау үшін 5-8 шақырым қашықтықты жүріп өтер еді. Намбудирипад сөйлегенде кекектеп қалатынымен танымал болды. Ол үнемі кекектеп сөйлейтінін сұрағанда: "Жоқ, тек сөйлегенде ғана", - деп жауап беретін.
Elamkulam Manakkal Sankaran Namboodiripad was born on 13 June 1909, as the fourth son of Parameswaran Namboodiripad and Vishnudatha Antharjanam, at Elamkulam, situated on the banks of Thuthapuzha River, in Perinthalmanna taluk of the present Malappuram district into a prominent Malayali Nambudiri Brahmin family. His two elder brothers died before he was born, and the third brother was intellectually disabled. He lost his father when he was five. During 1921 Malabar rebellion he moved to Irinjalakuda as the belligerent attacked his house. In his early years, he was a close friend of Sr. P. M. Mathew. He was associated with V. T. Bhattathiripad, M. R. Bhattathiripad and many others in the fight against the casteism and conservatism that existed in the Namboothiri community. He became one of the office bearers of Valluvanadu Yogaskshema Sabha, an organization of progressive Namboothiri youth. Namboodiripad graduated from St. Thomas College, Thrissur. During his college days, he was deeply associated with the Indian National Congress and the Indian independence movement. It is said he would walk 5–8 km to hear the firebrand Cochin politician V. J Mathai speak. Namboodiripad was well known for his stammer. When asked if he always stammered, he would reply, "No, only when I speak."
Социализм
1934 жылы ол Үндістан Ұлттық Конгресінің социалистік қанаты – Конгресс социалистік партиясының негізін қалаушылардың бірі болды және 1934 жылдан 1940 жылға дейін партияның Бүкіл Үндістан бірлескен хатшысы болып сайланды. Ол Кераладағы Конгресс социалистік партиясының органы болған "Прабхаттам" атты малаялам тіліндегі газеттің редакторы болды. Осы кезеңде ол Мадрас заң шығару жиналысына сайланды (1939). Ол социалистік идеалдарға адал болды және жұмысшы табына деген қайырымдылығы оны коммунистік қозғалысқа қосылуға жетеледі. Үндістан үкіметі оны Кераладағы Үндістан Коммунистік партиясының (ХКП) негізін қалаушылардың бірі деп есептеді, осыдан оны жасырынуға мәжбүр етті. 1962 жылғы Қытай-Үнді соғысы кезінде ол шекара мәселесі бойынша Қытайдың пікірін білдірген көшбасшылардың бірі болды. 1964 жылы ХКП жарылғанда, ЭМС Үндістан Коммунистік партиясымен (Марксистік) (ХКПМ) бірге болды. Ол ХКПМ-нің Керала штаты комитетінің жетекшісі болды. 1998 жылы қайтыс болғанға дейін ХКПМ-нің Орталық Комитеті мен Политбюросының мүшесі болды. ЭМС 1977 жылы бас хатшы болып сайланды және 1992 жылға дейін осы қызметте болды. Марксистік ғалым ретінде ол Кераланың дамуына зор ықпал етіп, оның тұңғыш бас министрі атанды.
In 1934, he was one of the founders of Congress Socialist Party, a socialist wing within the Indian National Congress, and elected as its All India Joint Secretary from 1934 to 1940. He edited the Malayalam newspaper Prabhatham which was the organ of the Congress Socialist Party in Kerala. During this period, he was also elected to the Madras Legislative Assembly (1939). He remained committed to socialist ideals, and his compassion towards the working class led him to join the Communist movement. The Indian government considered him to be one of the founders of the Communist Party of India (CPI) in Kerala, forcing him to go into hiding. During the 1962 Sino Indian war, he was among leaders who aired China's view on the border issue. When the CPI split in 1964, EMS stood with the Communist Party of India (Marxist) (CPI(M)). He was the leader of the Kerala state committee of CPI(M). He served as a member of the Central Committee and the Politburo of the CPI(M) until his death in 1998. EMS became general secretary in 1977, a designation he held until 1992. A Marxist scholar, he influenced the development of Kerala, of which he was the first chief minister.
Керала мемлекеттік Ассамблеясының министрліктерінің басшысы ретінде
Е.М.С. Керала штатында 2 министрлікке жетекшілік етті. Э.М.С. Намбудирипад басқарған министрліктер туралы мәліметтер:
E. M. S. has led 2 ministries in Kerala. +Details of the Ministries led by E. M. S. NamboodiripadSl no. MinistryDate formedDate dissolvedRemarks1First E. M. S. Namboodiripad ministry5 April 195731 July 1959Dismissed under Article 356 in the aftermath of the so called Liberation Struggle 2Second E. M. S. Namboodiripad ministry6 March 19671 November 1969Tendered resignation as a result of internal dissensions and subsequent loss of majority.
| № | Министрлік | Құрылған күні | Таратылған күні | Ескертулер |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Бірінші Э.М.С. Намбудирипад министрлігі | 5 сәуір 1957 | 31 шілде 1959 | Соқырған «Азаттық күресі» салдарынан 356-бап бойынша қызметтен алынған. |
| 2 | Екінші Э.М.С. Намбудирипад министрлігі | 6 наурыз 1967 | 1 қараша 1969 | Ішкі дау-дамайлар мен одан кейін көпшілік дауысқа қолдауын жоғалту нәтижесінде отставкаға кетті. |
E. M. S. has led 2 ministries in Kerala. +Details of the Ministries led by E. M. S. NamboodiripadSl no. MinistryDate formedDate dissolvedRemarks1First E. M. S. Namboodiripad ministry5 April 195731 July 1959Dismissed under Article 356 in the aftermath of the so called Liberation Struggle 2Second E. M. S. Namboodiripad ministry6 March 19671 November 1969Tendered resignation as a result of internal dissensions and subsequent loss of majority.
Қытай-Үндістан соғысы және Коммунистік партияның бөлінуі
1962 жылғы Қытай-Индия соғысы кезінде, екі ел де коммунистік болғандықтан, басқа тараптар солшыл партияларды Қытайды қолдайтын ретінде көрсетті. Нәмбудирипад солшылдардың шекаралық дауды келіссөздер арқылы шешуге ұмтылғанын мәлімдеді.
During the 1962 Sino Indian war, other parties portrayed left wing parties as pro China, since both were Communist. Namboodiripad stated that the left was focused on solving the border dispute through talks.
Өнер және әдебиеттер үшін прогрессивті қозғалысқа қосылу
Нәмбудирипад, Кесари Балакришна Пиллай, Джозеф Мандассери, М. П. Пол және К. Дамодаран "Жeeвал Сахитья Прастанамның" негізін қалаушылары болды, кейіннен ол Пурагамана Сахитья Прастанам (Прогрессивті өнер және әдебиет қауымдастығы) деп аталды. Партия Кесариді Кераладағы өнер және әдебиет жөніндегі прогрессивті қозғалыстың көреген тұлғаларының бірі деп есептесе де, толық уақытты Коммунистік партия белсенділері мен Кесари және Мундассери сияқты басқа да тұлғалар арасында күрделі пікір келіспеушіліктер туды. Осы орайда, Нәмбудирипад Кесариді "шағын буржуазиялық зиялы" деп сынады, бірақ кейін бұл айыптамасынан бас тартты. Нәмбудирипад сонымен қатар Коммунистік партияның прогрессивті әдебиет және өнер қозғалысына қатысты алдыңғы қате түсініктерін мойындады. Бұл пікірсайыс "Рупа Бхадрата Вивадам" деп белгілі, ол қазіргі малаялам әдебиетінің дамуындағы маңызды кезең болып табылады.
Namboodiripad, Kesari Balakrishna Pillai, Joseph Mundassery, M. P. Paul and K. Damodaran were architects of "JeevalSahitya Prastanam", renamed Purogamana Sahitya Prastanam (Progressive Association for Arts and Letters). Though the party considered Kesari one of the visionaries of the Progressive Movement for Arts and Letters in Kerala, serious differences of opinion emerged between full time Communist Party activists and other personalities, namely Kesari and Mundassery. In this context, Namboodiripad famously accused Kesari of being a "petit bourgeois intellectual", an appellation he retracted. Namboodiripad also acknowledged some of the earlier misconceptions of the Communist Party with respect to the Progressive Literature and Arts Movement. This debate is known as "Rupa Bhadrata Vivadam", an important milestone in the growth of modern Malayalam literature.
Өлім
Қарты және денсаулығы нашарлағанына қарамастан, Нәмбодирипад саяси және әлеуметтік салаларда белсенді болды. 1998 жылғы жалпы сайлау кезінде ол үгіт-насихат жұмыстарын белсенді түрде жүргізді. Сайлау қорытындысы жарияланғаннан кейін көп ұзамай пневмонияға шалдығып, Тируваннатпурамдағы Космополитан ауруханасына түсті, онда 19 наурыз 1998 жылы сағат 15:40-та (IST) 88 жасында қайтыс болды. Осыған дейін ол «Дешабхимани» ХКИ(М) газеті үшін екі мақала жазып, бірнеше хатқа жауап берген болатын. Мемлекеттік үкімет жеті күндік аза тұруды жариялады. Оның денесі ХКП(М) туымен оралып, қаладағы АКГ орталығына әкелінді, онда оның отбасы мүшелері құрмет көрсетті. Содан кейін денесі Дурбар залына жеткізіліп, жұртшылық пен партия жетекшілері мен қатысушылары оған қош салды. Мыңдаған адамдар қабірге қошу процесіне қатысып, Тикуд электр крематорийінде толық мемлекеттік салтанатпен өртеді.
Despite his age and failing health, Namboodiripad was still active in political and social fields. He actively campaigned during the 1998 general election. Soon after the results were declared, he contracted pneumonia, and was admitted to the Cosmopolitan hospital in Thiruvananthapuram, where he died at 3:40 p. m. (IST) on 19 March 1998, aged 88. This was barely hours after he had dictated two articles for Deshabhimani, a CPI (M) daily, and replies to a few letters. The state government declared a seven day mourning. His body was draped in the CPI (M) flag and was taken to AKG Centre in the city where members of his family paid their respects, before it was taken to Durbar Hall and was kept for viewing, where members of the public, and party leaders and workers paid their respects. Thousands of people joined the funeral procession and he was cremated with full state honours in Thycaud electric crematorium in Thiruvananthapuram.
Танымал мәдениетте
2014 жылғы "Васантхаттинте Канал Важхикалил" фильмінде Судхиш Намбудирипад рөлін қайта ойнайды.
In the 2014 film Vasanthathinte Kanal Vazhikalil, Sudheesh reprises the role of Namboodiripad.