Кіріспе

Американдық математик және логик Реймонд Меррилл Смуллиан (; 25 мамыр 1919 – 6 ақпан 2017) – американдық математик, әдемі әртіс, концерттік пианист, логик, даосизмді зерттеуші және философ. Нью-Йорк штатының Фар Рокавей қаласында дүниеге келген, алғашқы кәсібі сахналық әдемі өнер болды. 1955 жылы Чикаго университетін бітіріп, бакалавр дәрежесін алды, ал 1959 жылы Принстон университетінде докторлық диссертациясын қорғады. Ол Алонзо Черчпен оқыған көптеген логиктердің қатарында.

Өмір

Ол 1919 жылы 25 мамырда Нью-Йорк штатының Куинс ауданындағы Фар Рокквей қаласында ашкенази еврей отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Исидор Смульян, Ресейде туған бизнесмен, жас кезінде Бельгияға көшіп, Антверпен университетін бітірген, ана тілі француз тілі болған. Оның анасы Розина Смуллиан (туған есімі Фриман) – Лондонда туып өскен суретші және актриса. Екеуі де музыкаға бейім болған. Ол үш баланың ең кішісі еді. Үлкен ағасы Эмиль Бенуа Смульян кейіннен Эмиль Бенуа деген атпен экономист болды. Әпкесі Глэдис Смуллиан, кейін Глэдис Гвинн атанды. Туысы – философ Артур Фрэнсис Смуллиан (1912–1998). Фар Рокквейде ол Ричард Фейнманмен бірге оқыды. Смуллиан жас кезінен музыкалық дарынымен көзге түсті, скрипка мен фортепианода ойнады. Нью-Йоркте пианист Грейс Хофхаймерден сабақ алды. Оның абсолютті тыңдауы болған. 1931 жылы 12 жасында Нью-Йорк музыка аптасы қауымдастығының фортепиано сайысында алтын медаль жеңіп алды (алдыңғы жылы күміс медальді ұтып алған еді). Кейін Чикаго университетіне ауысып, математика мамандығын таңдады. Нью-Йоркте сиқыршы болып жұмыс істеп, алғашқы әйелімен танысқаннан кейін Чикаго университетіне қайта оралды, онда түнгі уақытта сиқыршылықпен айналысып, Рузвельт университетінде фортепианодан сабақ берді. Чикагода философ Рудольф Карнаппен үш курста оқыды, соның нәтижесінде үш курстық жұмыс жазды. Карнап оған бірінші семестрлік жұмысын Уиллард Ван Орман Куинге жіберуге кеңес берді, ол да солай істеді. Куин кванттық теорияның қалай жұмыс істейтіні туралы ойларын жетілдіруге шақырды. Қалған екі курстық жұмыстың бірі – «Өзін-өзі сілтемелеуге болатын тілдер» (Карнап Курт Гёделге көрсеткен), 1957 жылы жарияланды. Екіншісі 1961 жылы «Формальды жүйелер теориясы» кітабында жарық көрді. Чикаго университетінде студент кезінде Карнаптың ұсынысымен Джон Г. Кемени, Дартмут колледжінің математика кафедрасының меңгерушісі, жұмысқа алды. Ол Дартмутте екі жыл сабақ берді. Осы кезеңде ол алғашқы әйелінен ажырасып, кейін ажырасып кетті. Кэмбриджде (Массачусетс штаты) Глория мен Марвин Минскиге (Глория Мински оның туысы) жиі баратын. 1959 жылы Принстон университетінен математика ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. Алонзо Черчтың жетекшілігімен «Формальды жүйелер теориясы» атты докторлық диссертациясын аяқтады, ол 1961 жылы жарияланды. Принстон университетінде аспирант кезінде Бельгияда туған, пианист және мұғалім Бланшпен танысты. Олар 48 жыл бірге өмір сүрді, ол 2006 жылы қайтыс болды. Докторлық диссертациясын оқып жүрген кезінде Карнапқа арналған «Өзін-өзі сілтемелеуге болатын тілдер» атты курстық жұмысы 1957 жылы «Символикалық логика» журналында жарияланды, бұл Гёдельдің толық еместігі Курт Гёдельдің 1931 жылғы маңызды еңбегіне қарағанда формальды жүйелер үшін едәуір қарапайым екенін көрсетті. Гёдель теоремасының қазіргі түсінігі осы мақаладан бастау алады. Смуллиан кейіннен Гёдель теоремасына деген қызығушылықтың көп бөлігін Тарски теоремасына аудару қажеттігін дәлелдеді, оны дәлелдеу оңай және философиялық тұрғыдан да маңызды. Принстон университетінен докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін, онда екі жыл оқытушы болып жұмыс істеді. Содан кейін Нью-Йорк университетінде, Нью-Йорк штатының Нью-Пальцтегі мемлекеттік университетінде, Смит колледжінде және Ешива университетінің Белфер ғылымдар аспирантурасында математика және компьютерлік ғылымдардан сабақ берді. 1968 жылдан 1984 жылға дейін Бронкстағы Леман колледжінде математика және компьютерлік ғылымдар профессоры болды, онда бакалавр студенттеріне сабақ берді. Сонымен қатар, 1976 жылдан 1984 жылға дейін CUNY Graduate Center философиясының профессоры болды, онда магистратура студенттеріне сабақ берді. Кейін Индиана университетінде философия профессоры болып жұмыс істеді, онда бакалавр және магистратура студенттеріне сабақ берді. Ол сондай-ақ әуесқой астроном болды, алты дюймдік рефлектор телескопының айнасын өзі өңдеді.

Философия

Смуллиан даосизм философиясы туралы бірнеше кітап жазды, ол бұл философияның көптеген немесе барлық дәстүрлі философиялық мәселелерді шешетініне және математика, логика мен философияны тұтас біртұтасқа айналдыратынына сенді. Смуллианның даосизм философиясын талқылауларының бірі, өлімдік адам мен Құдай арасындағы ойша әңгіме арқылы еріктік таңдау мәселесіне қатысты.

Мақалалар, бағандар және басқа да

Құдай даосы ма? Рэймонд Смуллиан, 1977. Күлкісіз планета Рэймонд Смуллиан, 1980. Эпистемологиялық қорқыныш Рэймонд Смуллиан, 1982.