Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Циркон – бұл Ұлыбританияның радио және басқа да сигналдарды КСРО, Еуропа және басқа да аймақтардан ұстап алуға арналған сигналдар барлау спутнигінің кодтық атауы. Ол 1988 жылы NASA ғарыш кемесімен орбитаға шығарылуы жоспарланған. Алайда, жоба 1987 жылы жоғары құнына байланысты тоқтатылды. Жобаның құны туралы құпиялылық, британдық парламенттен жасырылғандығы, «Циркон ісі» дегенге әкеп соқты.
Zircon was the codename for a British signals intelligence satellite, designed to intercept radio and other signals from the USSR, Europe and other areas. It was intended to be launched in 1988 on a NASA space shuttle. However, the project was cancelled in 1987 because of its cost. Secrecy about the project's cost, hidden from the British Parliament, resulted in the Zircon affair.
Тарих
Салқын соғыс кезінде Ұлыбританияның GCHQ жиі ғарыштан байланыс ақпаратын ұрлау үшін АҚШ Ұлттық қауіпсіздік агенттігін (NSA) пайдаланды. 1982 жылғы Фолкленд соғысы кезінде алаңдаушылық күшейді. GCHQ Аргентинаның байланыстарын бақылауға көмектесу үшін американдық сигналдық барлау спутниктеріне қол жеткізуді сұрады, бірақ екі ел арасындағы ерекше қарым-қатынасқа қарамастан, NSA-мен қажетті уақытты алу үшін күресті. АҚШ спутниктері Оңтүстік Америкадағы басқа да аймақтарда Эль-Сальвадорға қатысты SIGINT трафигін бақылаумен айналысты. Сондықтан GCHQ Ұлыбританияда жобаланып, салынған сигналдық барлау спутнигін жасауға шешім қабылдады, оған Zircon деген кодтық ат берілді, ол цирконий силикатынан алынған, алмастың аналогы. Оның қызметі – КСРО, Еуропа және басқа да аймақтардан радио және басқа да сигналдарды ұрлау. Спутник Портсмут әуежайындағы Marconi Space and Defence Systems компаниясында салынуы тиіс еді, онда жаңа жоғары қауіпсіздік ғимараты салынды. Ол "Skynet IV" деген атпен NASA ғарыш кемесінде ұшырылуы тиіс еді, бұл британдық "Skynet" әскери байланыс спутниктерінің бірі. Ғарыш кемесіне ұшу британдық азаматқа жүк маманы ретінде ұшуға мүмкіндік беретін еді, және әскери ұшқыштар тобы баспасөзге "Британияның ғарышқа алғашқы адамы" атануға үміткер ретінде ұсынылды. 1987 жылы канцлер Найджел Лоусон Zircon жобасын оның құнына байланысты тоқтатты. Алайда, "New Statesman" журналында жұмыс істейтін тергеуші журналист Дункан Кэмпбелл жоба туралы BBC телеарнасында бағдарлама жасауды жоспарлады, ол "Құпия қоғам" атты алты бөлімдік серияның бір бөлігі болуы тиіс еді. Кэмпбеллдің пікірінше, спутниктің құны британдық парламенттен, әсіресе Мемлекеттік есеп комитетінен жасырылған.
During the Cold War, Britain's GCHQ often used the United States National Security Agency (NSA) for communications interception from space. Concern heightened at the time of the 1982 Falklands War. GCHQ requested access to American signals intelligence satellites to assist in monitoring Argentine communications, but reportedly struggled with the NSA to gain appropriate tasking time, despite the special relationship between the two countries. The United States satellites were engaged in monitoring SIGINT traffic elsewhere in South America related to El Salvador. GCHQ therefore decided to produce a UK designed and built signals intelligence satellite, to be called Zircon, a code name derived from zirconium silicate, a diamond substitute. Its function was to intercept radio and other signals from the USSR, Europe and other areas. The satellite was to be built at Marconi Space and Defence Systems at Portsmouth Airport, at which a new high security building had been built. It was to be launched on a NASA Space Shuttle under the guise of "Skynet IV" one of the British Skynet military communications satellites. Launch on the Shuttle would have entitled a British national to fly as a payload specialist and a group of military pilots were presented to the press as candidates for 'Britain's first man in space'. Zircon was cancelled by Chancellor Nigel Lawson on grounds of its cost in 1987. However, Duncan Campbell, an investigative journalist working for New Statesman magazine, planned to make a BBC television programme about the project, part of a six part series called Secret Society. Campbell's thesis was that the cost of the satellite had been hidden from the British Parliament, in particular the Public Accounts Committee.
Циркон ісі
Телевизиялық сұхбаттардың нәтижесінде, әсіресе Қорғаныс министрлігінің басты ғылыми кеңесшісі сэр Рональд Мейсонмен тілдескен ресми тұлғалармен, үкімет Кемпбеллдің жоба туралы хабардар екенін білді. Бағдарлама эфирге түсуге аз уақыт қалғанда, 1987 жылдың қаңтар айында "New Statesman" журналы "Циркон" жобасы туралы мақала жариялады. Бұл Глазгодағы BBC кеңсесіне, "New Statesman" журналының редакциясына, сондай-ақ Кемпбелл мен оның зерттеушілері Джолион Дженкинс пен Патрик Форбстың үйлеріне арнайы полиция бөлімінің шабуылдауына әкеп соқты. BBC-ден бас жазбалар алынып, үкімет бағдарламаның эфирге таралуын тоқтатуға бұйрық берді, ал BBC бүкіл серияның көрсетілуін кейінге шегерді. 1987 жылдың сәуір және мамыр айларында төрт бөлім көрсетілді, ал "Циркон" бағдарламасы 1988 жылдың қыркүйегінде жеке эфирге шықты. "Кабинет" деп аталған алтыншы бөлім мерзімі шексіз кешіктірілді, соңында қайта түсіріліп, 1991 жылдың сәуірінде Channel 4 телеарнасында көрсетілді.
As a result of TV interviews filmed with officials, particularly Sir Ronald Mason, the government's chief scientific adviser to the MoD, the government became aware that Campbell knew about the project. Shortly before the programme was due to be transmitted, in January 1987 the New Statesman published an account of Zircon. This triggered Special Branch police raids on the BBC offices in Glasgow, the offices of the New Statesman, and the homes of Campbell and his researchers, Jolyon Jenkins and Patrick Forbes. Master tapes were removed from the BBC, the government obtained an injunction preventing transmission of the programme, and the BBC postponed the transmission of the entire series. Four episodes were transmitted in April and May 1987, and the Zircon programme was transmitted separately in September 1988. The sixth episode, titled Cabinet, was held back indefinitely, and eventually remade and broadcast by Channel 4 in April 1991.