Кіріспе
Еуропалық өнеркәсіптік конгломерат, бұрынғы бас компания.
the former parent company
Шкода Works () – 1859 жылы Пльзеньде, сол кезде Богемия Корольдігінде, Австрия империясында чех инженері Эмиль Шкода құрған 20 ғасырдың ең ірі еуропалық өнеркәсіптік конгломераттарының бірі. Бүгінгі Škoda Auto, Doosan Škoda Power және Škoda Transportation компанияларының ізашары.
18591899: Škoda компаниясының құрылуы
Асыл Вальдштейн отбасы 1859 жылы Пльзен қаласында компанияны құрды, ал Эмиль Шкода оны 1869 жылы сатып алды. Көп ұзамай ол Аустрия-Мажарстанның әскери-теңіз флоты үшін ауыр қарулар, тау қарулары немесе минометтер шығаратын, сондай-ақ Шкода М1909 пулеметі сияқты танымал өнімдері бар жетекші қару өндірушісі ретінде танылды. Аустрия-Мажарстан армиясы үшін қару-жарақ өндіруден басқа, Шкода содан бері локомотивтер, ұшақтар, кемелер, станоктар, бу турбиналары және энергетикалық жабдықтарды да өндіріп келеді. 1859 жылы граф Валленштейн Вартенберг Пльзен қаласында құю және инженерлік жұмыстарының филиалын ашты. 100-ден астам жұмысшыны жұмыспен қамтитын зауыт қант фабрикалары, сыра зауыттары, шахталар, бу машиналары, қазандықтар, темір көпірлер және теміржол құрылыстары үшін машиналар мен жабдықтар шығарды. 1869 жылы зауытты еңбекқор инженер және белсенді кәсіпкер Эмиль Шкода иеленді. Шкода компанияны кеңейтті, ал 1880 жылдары ондаған тонна салмақтағы құймаларды шығаратын заманауи болат зауытын құрды. Болат құймалары және кейіннен ірі жолаушылар кемелері мен әскери кемелерге арналған металл бұйымдары қант фабрикаларымен бірге Шкода зауытының экспорттық басым салаларына жатты.
19451989: Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін
1945 жылы Чехословакияда ұлттандыру шаралары басталған жылы Škoda ұлттандырылды, және компанияның көптеген бөлімдері бөлінді. Млада-Болеславтағы автомобиль зауыты Автомобильдік зауыттар, ұлттық кәсіпорын, AZNP, қазіргі Škoda Auto атанды, ал Прагадағы ұшақ зауыты мен жүк көлігі зауыты Либерецте орналасқан тоғыз жүк көлігі өндірушісінің конгломератына, LIAZ (Liberecké automobilové závody) енді, бірақ жүк көліктері әлі де Škoda деп сатылатын. Словакиядағы бірнеше зауыттар да бөлінді, ал басқа зауыттар тамақ өнеркәсібіне арналған жабдықтар өндірді. 1953 жылы компания Závody Vladimíra Iljiče Lenina (Владимир Ильич Ленин зауыты) деп аталды, бірақ жаңа атау шетелде сатудың төмендеуіне себеп болғандықтан, 1965 жылы атау қайтадан Škoda деп өзгертілді. Зауыт өзінің назарын КСРО және Шығыс блогының нарықтарына шоғырландырды. Компания ядролық реакторлар және локомотивтер сияқты ауыр машиналардың кең ауқымын өндірді. Өнім дизайны мен инфрақұрылымын жаңартудың жоқтығы компанияның бәсекеге қабілеттілігін және брендін айтарлықтай әлсіретті. 1962 жылдан кейін Škoda, өзінің ең сәтті үлгілерінің бірі – Škoda 9 Tr троллейбусын экспорттауды бастағаннан кейін, КСРО және басқа елдерде троллейбус өндірушісі ретінде кеңінен танылды. 1982-1997 жылдар аралығында өндірілген Škoda 14 Tr, мысалы, посткеңестік мемлекеттерде әлі де жиі қолданылады. 1978 жылы компания мемлекеттік компаниялар тобына ("koncern") Škoda ретінде қайта құрылды. Ол Пльзень қаласында орналасқан және мына компаниялардан тұрады: První brněnská strojírna (Брноның бірінші машина жасау зауыты), ČKD Blansko, Прагадағы ČKD Dukla Praha Karlín, Тлмачедегі Slovenské energetické strojárne S. M. Kirova (Словакияның С. М. Киров атындағы энергетикалық машина жасау зауыты) және Брнодағы Výzkumný ústav energetických zařízení (Энергетикалық объектілерді зерттеу институты).
1989-2011 жж.: коммунизм құлағаннан кейін
1989 жылдың соңында Коммунистік партия билікті жоғалтқаннан кейін компания басқаруға жекешелендірілді. Дұрыс басқарудың болмауы мен активтерді жою салдарынан құлдырауға ұшырады. Компания қайта құрылды және бірнеше зауыттар жабылды. Škoda және Škoda Auto деп аталатын шағын компанияларды қоспағанда, 1990-шы жылдардың хаостық кезеңінен кейін Чехияның Škoda компаниялары 2000 жылы Škoda Holding a. s. холдингінің құрамына қайта топтастырылды. 2010 жылы холдинг компаниясы өз атын Škoda Investment, a. s деп өзгертті. 1989 жылғы саяси жағдайдың өзгеруінен кейін Škoda жекешелендіру жолына түсті және осы уақыт ішінде оңтайлы өндіріс бағдарламасын жасауға, жаңа бизнес байланыстарын орнатуға және бұрынғы басым нарықтары болған коммунистік елдерден өзге нарықтарды іздеуге мүмкіндік алды. 1991 жылы Чехия үкіметі Škoda Auto a. s. жолаушылар вагондары зауыты үшін шетелдік серіктес іздеді. Volkswagen таңдалды, ал неміс фирмасы бастапқыда 30% үлесін алды, кейін 1999 жылға қарай 100% меншікке ие болды. Škoda Auto қазір Škoda деген атпен тағы басқа компаниялардан толық тәуелсіз. 1992 жылы компания «Чехия әдісімен» жекешелендірілді. Өндірістік қызметін кеңейте бастады, «Татра» және «ЛИАЗ» көлік зауыттарын сатып алды және алюминийден жасалған сусындарға арналған банкаларды шығаратын зауыт құрды. Бұл компанияның қаржылық тұрақтылығына қауіп төндірді. 1999 жылы кредитор банктермен келісім жасалды және Škoda тобының барлық капиталы қайта құрылды. Нәтижесінде компанияның құқықтық және қаржылық тұрақтылығы қамтамасыз етілді. Қазіргі уақытта топтағы өндіріс компанияларының салалық қайта құруы жүріп жатыр. 2000 жылдың сәуір айында Škoda Holding a. s. басқаруды өз қолына алып, он тоғыз негізгі еншілес компанияны және өнімнің көп бөлігін бақылады. 2003 жылы Чехия үкіметі өзінің 49% үлесін Appian Group-қа 350 миллион CZK-ға сатты (2020 жылы 14,78 миллион АҚШ долларына тең). Кейіннен сол жылы Appian Group бұрынғы иесінің таратылуы кезінде қалған үлесін сатып алды. Appian Group – Нидерландыда тіркелген холдинг компаниясы және қаптамалық компаниялар арқылы басқарылады. Нақты иесі немесе иелері әлі белгісіз, тіпті Чехия полициясының тергеуіне қарамастан. 2010 жылдың қыркүйегінде Škoda немесе Appian компанияларының төрт қазіргі немесе бұрынғы басшысы Škoda-ны Appian-ден белгісіз бағаға сатып алатынын мәлімдеді. Чех БАҚ-тары сатып алу тек формальдылық болған деп болжады, себебі басшылар, мүмкін, Appian бас компаниясының иелері болған. Škoda енді тек көлік саласына бағытталды. Басқа бөлімшелер сатылды, олардың көп бөлігі ресейлік OMZ компаниясына сатылды (бағасы жарияланбады, шамамен 1 миллиард CZK). Ganz компаниясының венгрлік бөлігі, VÚKV (Велим теміржол сынақ орталығының иесі) және бұрынғы ČKD-нің көлік саласына қатысты активтері, қазір Škoda Vagonka деп аталатын бірнеше шағын көлік компаниялары сатып алынды. 2009 жылы Škoda холдингі Оңтүстік Кореяның Doosan конгломераты өзінің электр бөлімін 11,5 миллиард CZK (656 миллион АҚШ доллары) үшін сатып алатынын жариялады. Соңында, 2011 жылдың наурызында Škoda өзінің Škoda Transportation еншілес компаниясын Кипрде тіркелген Škoda Industry (Europe) Ltd компаниясына сатты, кейіннен ол CEIL (Central Europe Industries) Ltd деп аталды. 2012 жылдан бастап Škoda Investment әлі де Škoda брендіне және кейбір жылжымайтын мүлікке ие, бірақ ешқандай өндірістік қызмет атқармайды. 2007-2012 жылдар аралығында компания Appian-ға 32 миллиард CZK (1,18 миллиард евро немесе 1,6 миллиард АҚШ доллары) сомасында дивидендтер төледі.
Following the change in the political climate in 1989, Škoda started along a path of privatisation and used the time to come up with an optimal production programme, make new business contacts and look for markets other than those that had so far been its priority markets, communist countries. In 1991, a foreign partner for the passenger car works Škoda Auto a. s. was sought by the Czech government. Volkswagen was chosen, and the German firm initially took a 30% stake, rising to 100% ownership by 1999. Škoda Auto is now a completely independent entity from other companies bearing the Škoda name. In 1992, the company was privatised by the so called Czech method. It began expanding its production activities, acquiring the Tatra and LIAZ vehicle works and constructing a plant to produce aluminum soft drink cans. The expansion put the company's financial stability in jeopardy. In 1999, it concluded an agreement with creditor banks, and the restructuring of the entire capital structure of the Škoda group was undertaken. The result was the legal and financial stability at the company. Currently, a sectoral restructuring of production companies in the group is under way. In April 2000, Škoda Holding a. s. took over the helm, controlling nineteen primary subsidiaries and most product lines. In 2003, the Czech government sold its 49% stake to the Appian Group for 350 million CZK;(in 2020, equivalent to 14,78 million USD) later that year the Appian Group acquired the rest of its stake in a liquidation of the previous owner. The Appian Group is a holding company incorporated in the Netherlands and controlled through a screen of shell companies. The real owner or owners are unknown, despite investigations by the Czech police. In September 2010, a group of four current or former Škoda or Appian managers announced that it would acquire Škoda from Appian for an undisclosed price. The Czech media speculated that the acquisition was only a formality, as the managers probably owned the parent company Appian. Škoda was then focused solely on the transport sector. Other divisions have been sold, a large part of them to the Russian company OMZ (the price was not published, estimated at 1 billion CZK). Some smaller transport companies were acquired, such as part of the Hungarian company Ganz, VÚKV (owner of the Velim railway test circuit) and some transport related assets of the former ČKD, now called Škoda Vagonka. In 2009, Škoda holding announced that the South Korean conglomerate Doosan would acquire its power section for 11,5 billion CZK (US$656 million). Finally, in March 2011, Škoda sold its Škoda Transportation subsidiary to Cyprus based company Škoda Industry (Europe) Ltd, later renamed CEIL (Central Europe Industries) Ltd.
As of 2012, Škoda Investment still owns the Škoda brand and some real estate but does not perform any industrial activity. Between 2007 and 2012, the company paid dividends to Appian, a sum of 32 billion CZK (1.18 billion euro or US$1.6 billion).
Škoda өнімдері
Škoda Transportation троллейбустардың, трамвайлардың, локомотивтердің және жылдам транзит пойыз жүйелерінің түрлі-түрлерін өндіреді. Қосымша ақпарат алу үшін: Škoda Transportation өнімдерінің тізімі.