Кіріспе

Додома (гого тілінде), ресми атауы Додома қаласы (суахили тілінде Джиджи Куу ла Додома) – Танзанияның астанасы және Додома қалалық кеңесі мен бүкіл Додома аймағының әкімшілік орталығы. 1967 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін үкімет Project Planning Associates Ltd канадалық фирмасын ел астанасы Дар-эс-Саламның жедел қалалануы мен халық санының өсуіне байланысты басқару және ұйымдастыруға көмектесетін бас жоспар әзірлеуге шақырды. 1972 жылы жоспар, қаламен байланысты тарихи және әлеуметтік мәселелерді тиімді шеше алмағандықтан тоқтатылды. Құрылыс құны 186 миллион фунт стерлингке бағаланып, 10 жылға созылуы жоспарланған. Додома аймағы 1915 жылы Германияның отаршылдық билігі, 1932 жылы Ұлттар Лигасының мандаты ретінде Ұлыбритания, сондай-ақ 1961 және 1966 жылдары тәуелсіздік алғаннан кейін Ұлттық Ассамблеяда жаңа астана ретінде қарастырылды. Додома аймағы маңызды жолдар торабында орналасқан қала болғандықтан, қолайлы климатқа ие болды, дамуға кең мүмкіндіктер бар еді және елдің географиялық орталығында орналасқан. Ауылдық жерде орналасқандығы ujamaa идеологиясының орталығы ретінде қарастырылды, сондықтан ujamaa астанасы көршілес ауылдардан үйреніп, жермен тығыз байланыста бола алады. Жаңа астана Дар-эс-Саламды қайта ұйымдастыру және жаңартуға қарағанда экономикалық тұрғыдан тиімді балама ретінде қарастырылды және дамуды бір жағалау қаласында шоғырландырудан ауыстырудың жолы ретінде идеалдандырылды, бұл үкіметтің социалистік бірлік және даму мақсатына қайшы келеді деп есептелді. Оның негізгі принциптері – тұрғын және өнеркәсіптік аймақтарды бөлетін жасыл белдеулермен қоршалған бақтардың арасында орналасқан қаланың «бақ қала» моделіне сәйкес келеді. Үкіметтің көшуінің бір бөлігі ретінде Капитолий кешені жоспарланды, ал халықаралық командалардың жобалары Капитолий кешенінің орналасуы мен құрылымының әртүрлі көзқарастарын ұсынды. Бұл бәсекелестік ұсыныстардың кейбіреулері шетелдік үкіметтер тарапынан көмек ретінде, ал қалғандары қатысқан фирмалар төледі және 1978 жылы ұсынылды.

21 ғасыр

Алайда, 2006 жылы ғана Қытай үкіметі Додома қаласында парламент ғимаратын аяқтап тапсырды. Парламенттің соңғы орналасқан жері бас жоспарда көзделген бастапқы орнынан өзгеше, ал қазір бұл жерде университет салу жоспарлануда. Додома – үкіметтік әкімшілік орталық болғандықтан, онда түрлі этникалық топтар қоныстанған, бірақ бұл аймақтың түпкілікті халқы – гого, ранги және сандаве тайпалары. Бұдан өзге, шағын үнді халқы да бар. 2022 жылғы мәліметтер бойынша Додома облысының халқы 3,085,625 адамды құрады, ал облыстың аумағы 41,311 км²-ды мекендейді. Додома қаласының халқы 2012 жылы 410,956 адамды құраса, 2022 жылы 765,179 адамға жетті, қаланың аумағы 2,607 км²-ды алып жатыр, яғни соңғы он жылда халқының өсім қарқыны жылына 6,4% болды.

Климат

Додомада жартылай құрғақ климат орналасқан, жыл бойы температура жылыдан ыстыққа дейін өзгереді. Орташа ең жоғары температура жыл бойы шамалы ғана өзгереді, бірақ шілде айында орташа ең төменгі температура төмендейді. Додомада жылдық жауын-шашын мөлшері шамасында, оның көп бөлігі желтоқсан мен сәуір аралығындағы жаңбырлы маусымда жауады. Жылдың қалған уақыты қаланың құрғақ мезгілінен тұрады.

Университеттер

Додомада бірнеше университет бар, олардың ішінде Танзанияның бірнеше қаласында кампустары бар Танзания Ашық университеті, Танзания Англикан шіркеуіне тиесілі Танзанияның Санкт-Джонс университеті және шамамен 35 000 студенті бар Додома университеті бар. Екі университет те 2007 жылы ашылды. Бұған қоса, Мипанго университеті мен CBE (Бізнес мектебі) бар. Англикан шіркеуі Додомадағы жалғыз халықаралық мектепті, Canon Andrea Mwaka School ("CAMS") басқарады. 1950 жылы құрылған CAMS балабақшадан 4-сыныпқа дейінгі балаларға білім береді. Білім беру ағылшын ұлттық оқу бағдарламасына негізделген және мектеп студенттерге IGCSE емтихандарын тапсыру мүмкіндігін ұсынады. Мектепте шамамен 280 оқушы оқып жатыр.

Әуежай

Қала орталығының солтүстігінде Додома әуежайы Танзания азаматтық авиация басқармасымен басқарылады. Қазіргі уақытта рейстер Precision Air, Air Tanzania, Auric Air және Flightlink компанияларының коммерциялық түрде пайдаланатын шағын ұшақтарымен шектеледі. Дегенмен, 2019 жылдың желтоқсанында қала сыртында, ұшып-қону жолағының ұзындығы мен жүк көтергіш қабілеті артырылған, жаңа, әлдеқайда ірі әуежай салуға бағытталған 272 миллион АҚШ доллары көлеміндегі қарыз жоспары жарияланды.

Теміржол

Қала Додома теміржол станциясы арқылы қызмет көрсетеді, ол Кикую даңғылының жанында орналасқан. Одан Орталық теміржол желісі өтеді, ол Додоманы шығыстағы Дар-эс-Саламмен байланыстырады. 2019 жылы Танзания темір жолдары Додома қалалық теміржол желісін зерттеуді тапсырды.

Қоғамдық көлік

Додома қаласының оңтүстік-батысында, B129 тас жолында "Даладала" станциясы орналасқан.

Жол байланысы

Каир – Кейптаун тас жолы Додома қаласынан өтеді. Додоманы Дар-эс-Саламмен байланыстыратын маңызды тас жол Морогоро арқылы салады. Батысқа қарай Сингида және Табора арқылы Мванза мен Кигомаға дейін жолдар бар. Ұлы Солтүстік жолы қаланы солтүстікте Бабати және Арушамен, ал оңтүстікте Мтера арқылы Кондоа, Иринга, Нжомбе, Сонгеа, Мбея және Вуавамен байланыстырады.

Үкімет

Танзания Парламенті Додома қаласында орналасқан. Танзания Президентінің кеңсесі және Танзания Үкіметі министрлерінің бас кеңсесі 2019 жылдың қазан айында қаланың Мтумба аймағына көшірілді.

Спорт

Қала Танзания премьер-лигасында "Додома ФК" футбол клубы (бұрын "Полиси Додома" деп аталған) және "CDA", "Waziri Mkuu", "Kurugenzi", "Mji Mpwapwa" және "Dundee" сияқты тағы бірнеше ескі клубтармен өкілдік етіледі.

Футбол

Додомадағы балалар мен жасөспірімдердің көпшілігі футболды жақсы көреді. Футбол - Додомадағы көптеген жас ұлдардың сүйікті хоббиі.

Басқа спорт түрлері

Басқа спорт түрлеріне, мысалы, волейбол, баскетбол және тіпті регбиге қызығушылық артып келеді.

Стадион

Қала Мектеп даңғылында "Жамхури" стадионына ие.

Ғибадат орындары

Қаладағы ғибадат орындары көбінесе христиан шіркеулері мен ғибадатханалары: Додоманың Рим-католик архиепископиясы (католик шіркеуі), Танзанияның Англикан шіркеуі (Англикан қауымдастығы), Танзаниядағы евангелистік-лютеран шіркеуі (Лютерандық әлемдік федерациясы), Танзанияның баптистер конвенциясы (Баптистердің әлемдік альянсы), Құдайдың жиналысы. Сондай-ақ, мұсылман мешіттері де кездеседі.

Діндер

Қалада Додома соборы, Англикан шіркеуі және Муаммар Каддафи мешіті бар.