Кіріспе
Италиялық спринтер және саясаткер (1952–2013)
Пьетро Паоло Меннеа (28 маусым 1952 – 21 наурыз 2013), «Оңтүстік жебесі» (la Freccia del Sud) деген лақап атымен танымал, итальяндық спринтер және саясаткер болған. Ол 200 метрлік жүгіруде ең үлкен жетістіктерге қол жеткізді, 1980 жылғы Мәскеу Олимпиадасында алтын медаль жеңіп алды және 1979 жылдың қыркүйегінде 19,72 секундтық әлемдік рекордты көрсетті. Бұл рекорд шамамен 17 жыл бойы бұзылмады – бұл осы жарыс тарихындағы ең ұзақ мерзім – және әлі күнге дейін Еуропа рекорды болып табылады. Ол 1972 жылдан 1984 жылға дейін қатарынан төрт Олимпиада ойынының 200 метрлік финалдық жарысына іліккен жалғыз ер адам спринтері.
Ерте өмір
Италияның Апулия аймағындағы Барлеттада туған Меннеа өзінің ұзақ халықаралық спорттық мансабын 1968 жылы Термолидегі жасөспірімдер жарысына қатысқаннан кейін бастады және ол AVIS Barletta клубында тіркелді; 1971 жылы ол 100 және 200 метрлік қашықтықта өзінің 14 итальяндық ашық эстрада титулының біріншісін жеңіп алды. Ол 60 метр және 400 метрлік қашықтықта екі жабық эстрада титулын жеңіп алды, сонымен қатар 100 метр және 200 метрлік қашықтықта бес Жерорта теңізі ойындарының алтын медалін жеңіп алды. Ол Еуропа чемпионатында 4 × 100 метрлік эстафетада үшінші орынды иеленді. Ол өзінің Олимпиадалық тұңғышын 1972 жылы Мюнхенде өткен жазғы Олимпиада ойындарында жасады, онда ол өзінің ең күшті қашықтығы – 200 метрлік жарысқа финалға өтті. Ол Валерий Борзов пен Ларри Блэктің артында үшінші орынға ие болды. Оның мансабында осы жарыста ең ұзақ сақталған рекордты орнатып, үш рет тікелей 200 метрлік Олимпиада финалына қатысты. 1974 жылғы Еуропа чемпионатында Меннеа 200 метрлік қашықтықта алтын медальді Римдегі жергілікті жанкүйерлердің алдында жеңіп алды, сонымен қатар 100 метрлік және 4 × 100 метрлік эстафетада Борзовтан кейін екінші орын алды. 1976 жылғы Олимпиада маусымында нашар өнер көрсеткеннен кейін Меннеа Олимпиададан бас тартуға шешім қабылдады, бірақ итальяндық қоғамның наразылығынан кейін Монреальға барды. Ол 200 метрлік қашықтықта төртінші, ал 4 × 100 метрлік эстафетада алтыншы орын алды. 1977 жылы әлем кубогінде 200 метрлік қашықтықта екінші орынды иеленді, онда фотофиниш оны АҚШ-тың Клэнси Эдвардстан ажыратты. Ол 1978 жылы 200 метрлік қашықтықтағы Еуропа чемпионатының титулын сәтті қорғады, бірақ Прагада 100 метрлік қашықтықты жеңіп, өзінің мүмкіндіктерін көрсетті.
200 метрлік әлем рекорды
1979 жылы Меннеа 100 метрлік жүгіруде бірінші орын алды, ал 200 метрлік жүгіруде Ұлыбританиялық Аллан Уэллстен кейін екінші орынға ие болды. Сол жылы, 27 жасында, ол Мексика қаласының биік таулық стадионында өткен Әлемдік студенттер ойындарына қатысты. 1979 жылдың 12 қыркүйегінде ол 200 метрді 19.72 секундтық нәтижемен жеңіп алды. Оның көрсеткен уақыты жаңа әлемдік рекордты орнатып, Томми Смиттың 1968 жылғы жазғы Олимпиадада осы стадионда 19.83 секундқа орнатып қойған рекордын жаңартты.
Соңғы жылдар
1983 жылы Кассинода 150 метрлік қашықтықты 14.8 секундта өтті, бұл ол 2009 жылы Манчестерде Усайн Болт бұрынғысын басып өткенге дейін әлемдік рекорд болды. Италияда «Оңтүстік жебесі» (la Freccia del Sud) деп танымал болған Меннеа, содан кейін зейнетке шығуын жариялады, бұл оған оқуға көбірек уақыт бөлуге мүмкіндік берді. Алайда, ол көп ұзамай зейнеттен қайтып, Хельсинкиде өткен тұңғыш әлем чемпионаттарында 200 метрлік қашықтықта қола жүлдеге ие болды. Бір жыл өткен соң, ол 200 метрлік қашықтықта төртінші рет Олимпиада финалына қатысып, мұндай жетістікке қол жеткізген алғашқы спортшы болды. Ол қорғаудағы чемпион ретінде жетінші орынды иеленді және екінші рет жеңіл атлетиканы қырауға тастады. Меннеа тағы да қайта оралып, Сеулде өткен бесінші Олимпиадасына қатысты, онда ол елдің туын алып жүрді: ол 200 метрлік қашықтықтағы ширек финалға іліккенімен, жарыстан бас тартуға шешім қабылдады және келесі кезеңге қатыспады. Меннеа мансабының соңғы жылы бір рет адам өсу гормонын қолданғанын мойындады. 1987 жылы итальян газетіне берген сұхбатында ол 1984 жылы Лос-Анджелесте өткен жазғы Олимпиада кезінде американдық физиотерапевтің оған допингпен емдеуді ұсынғанын айтты. Италияға оралған соң, ол екі рет адам өсу гормонының инъекциясын жасады, бірақ осыдан кейін туған ар-ұжданының күйреуі соншалықты зор болды, ол оны мансабын аяқтауға итермеледі: «Мен өмірімде бәрін іздедім, бірақ оны емес екенін түсіндім». Бұл заттың қазіргі замандағы жарыстарда қолдануына тыйым салынғанмен, сол кезде IAAF оны тыйымдамаған еді.
Жеңіл атлетикадан кейін
Спорттық мансабынан кейін Меннеа заңгер және спорт агенті болып жұмыс істеді.
Өлім
Меннеа 2013 жылғы 21 наурызда Римдегі ауруханада қуық безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды. Ол алпыс жасқа толыпты.
Жетістіктер
ЖылЖарысЖеріПозицияЕрегіУақытЕскертпелер1971Еуропа чемпионаты Хельсинки6200 метр20.883-ші4 × 100 м эстафета39.781972Олимпиада ойындары Мюнхен3200 метр20.308-ші4 × 100 м эстафета39.141974Еуропа чемпионаты Рим2100 метр10.341-ші200 метр20.602-ші4 × 100 м эстафета38.881976Олимпиада ойындары Монреаль4200 метр20.546-шы4 × 100 м эстафета39.081978Еуропа чемпионаты (ішкі) Милан1400 метр46.51Еуропа чемпионаты Прага1100 метр10.271-ші200 метр20.165-ші4 × 100 м эстафета39.117-ші4 × 400 м эстафета3:06.711980Олимпиада ойындары Мәскеу14 (жартылай финал)100 метр10.581-ші200 метр20.193-ші4 × 400 м эстафета3:04.541982Еуропа чемпионаты Афина64 × 400 м эстафета3:03.211983Әлем чемпионаты Хельсинки3200 метр20.512-ші4 × 100 м эстафета38.371984Олимпиада ойындары Лос-Анджелес7200 метр20.554-ші4 × 100 м эстафета38.875-ші4 × 400 м эстафета3:01.441988Олимпиада ойындары Сеул40 (ісілдіру кезеңі)200 метрСтартқа шықпады
Құрмет пен марапаттар
2012 жылдың 24 мамырында Дүррес қаласының әкімі Ванджуш Дако Меннеаға Дүррес қаласының құрметті азаматы атағын берді. Сонымен қатар, Албания президенті Бамир Топи Пьетро Меннеаға "Алғыс медалін" табыс етті, медальдің қасында былай деп жазылды: "Атлетикада бұрынғы әлемдік рекорд иесі және спорт пен ғылыми зерттеулерге көмектесу мақсатында құрылған "Пьетро Меннеа" қорының маңызды тұлғасы ретіндегі құндылығы мен үлесі үшін". 2016 жылғы "Sport Movies & TV Milano International FICTS Fest" фестивалі оның естелігіне арналды. Ол сондай-ақ FICTS "Даңқ залында" бар. 73891 Pietromennea астероиді оның құрметіне аталды.