Бежам: Британдық тоңдырылған азық-түлік желісінің тарихы

Кіріспе

Британдық, құрылмай қалған мұздатылған азық-түлік супермаркеттерінің желісі

Bejam – 1968 жылы Джон Апторп құрған, Лондондағы Стэнмор қаласында орналасқан британдық мұздатылған азық-түлік супермаркеттерінің желісі. Кәсіпорын Британиядағы ең ірі мұздатылған азық-түлік сатушысы және мұздатқыштар мен микротолқынды пештердің ең көп сатушы компаниясына айналды. 1989 жылы бұл кәсіпорын қарсы алым жасау арқылы кішірек бәсекелес, Iceland компаниясымен сатып алынды.

Тарих

1968 жылы тек қана мұздатылған тағамдарды сату концепциясы жаңалық болды. Джон Адторп, 1968 жылы Росс тобы сатып алған картоп сатушыларының отбасылық фирмасы Э.А.Д. Апторп үшін жұмыс істеді. Адторп үлкен ұйымда жұмыс істегенді ұнатпады, сондықтан 1968 жылы Эдгвареде мұздатылған азық-түлік сататын Bejam Bulk Buying дүкенін ашты. Bejam атауы Брайан, Эрик, Джон және Милли мен Марион есімдерінің аббревиатурасы болды, олар Апторп отбасының мүшелері еді. 1973 жылға қарай Bejam 72 дүкенге дейін кеңейді, мұздатылған тағамдарды ғана емес, сонымен қатар мұздатқыштарды да сатты, бұл нарықтағы алғашқы қадам болды, ал сол жылы Лондон қор биржасында тіркелді. Компанияның көптеген еншілес фирмалары болды, олар бизнеске мұздатылған тағамдарды, соның ішінде бірлескен Meatpak Hampshire фирмасын жеткізді. Bejam сонымен қатар 1973 жылы Нидерландыдағы мұздатылған азық-түліктердің көтерме сауда дистрибьюторы Smeets Diepvries, B. V. фирмасының 50% үлесін сатып алды, соңынан Нидерландыда үш Bejam дүкенін ашты. 1974 жылы компания Милтон-Кейнсте Ұлттық жүк тасымалдау корпорациясымен бірлесіп жаңа суық қойма ашты. Компания 1970-ші жылдарда өте тез өсті, ал 1978 жылы олар 147 дүкенге дейін өсті, сату алаңы 44,23 миллион фунт стерлинг айналымнан 2,34 миллион фунт стерлинг пайда тапты. 1976 жылы құралдар бөлімі Barclays Bank-пен бірігіп, клиенттерге дүкенде сатылатын тоңазытқыштар мен мұздатқыштарға несие ұсынды. Bejam өсуін жалғастырды және 1979 жылы рекордтық пайданы 6,04 миллион фунт стерлинг деп жариялады, ал 1980 жылғы аралық пайда есебінде 4,1 миллион фунт стерлингке дейін өсті, компания акциясы 59 пенске бағаланды. Компания 1979 жылы 38 мейрамхананы EMI-ден 4,78 миллион фунтқа сатып алып, диверсификацияланды, олардың көпшілігі Wimpy және Tennessee Pancake таңбаларымен жұмыс істеді, сондай-ақ алғашқы филиалы Ромфордта ашылатын Trumps деп аталатын тез тағамдар желісін ашу жоспарларын жариялады. Алайда, тез тағам эксперименті сәтсіз аяқталды, 1980 жылы 22 филиал сатылды. Мұздатқыш дүкендері саласында Bejam 1980 жылы BAT-тен жеті супермаркет алаңын 1,37 миллион фунтқа сатып алды және Fine Fare фирмасына тиесілі 16 мұздатқыш орталығын сатып алды. 1982 жылы компанияның тағам сатудан түскен айналымы 208 миллион фунтқа дейін өсті. 1984 жылы компания 200-ші дүкенін Беркширдің Вудли қаласында Анна, ханшайым және оның күйеуі Марк Филлипс қатысуымен ашылды. 1985 жылы фирма Orchard Foods мұздатылған тағамдар желісінің он екі дүкенін сатып алу үшін Исландиямен бәсекелесті, бірақ бәсекелес желінің 910 000 фунт стерлингтік ұсынысынан жеңіліп қалды, бұл Исландияға Bejam аумағындағы алғашқы дүкендерін иеленуге мүмкіндік берді. 1986 жылға қарай бұл көрсеткіш 226 мұздатқыш орталығына дейін өсті, ал 1986 жылы Tesco-дан 45 Victor Value дүкенін сатып алу арқылы одан әрі артты. Джон Адторп 1986 жылы Исландияның Малкольм Уокерімен бизнес сатып алу туралы байланысқа түсті, ол әлі де 30% акцияларын ұстады, бірақ бастапқы әңгімеден кейін ештеңе болмады. Компания акциялары 158 пенстен 210 пенске дейін өсті, себебі Исландия мен Hazelwood Foods екеуі де ұсыныс жасайды деген қауесет тарады, сондай-ақ Джон Адторп бизнестің күнделікті басқаруын Тимоти Хоуға тапсырғаны жарияланды. Исландиямен байланыс шындыққа жақын болды, Адторп пен Уокер бір акция үшін 230 пенс бағасына келісті, алайда Bejam кеңесі келісімге келе алмады және Адторп жоғары баға алса, өзінің акцияларын Исландияға сататынына кепілдік бере алмады. Исландия содан кейін ұсынысын 187 пенске дейін төмендетіп, ақша мен акциядан тұратын ұсыныс жасады, бірақ нарық Bejam акцияларының бағасы 170 пенске дейін төмендеуіне көңіл бөлмеді, ал Адторп ол ұсынысты қабылдамайтынын мәлімдеді. 30 желтоқсанда акцияларды тіркеген Lloyd's Bank компаниясы Bejam акционерлерінің 50,09%-ы ұсынысты қабылдағанын мәлімдеді.

The concept of selling only frozen foods was a novel idea in 1968. John Adthorp, worked for E. A. D. Apthorp, his family firm of potato merchants, who were bought out by the Ross Group in 1968. Adthorp did not like working within the larger organisation, so left and opened a single store in Edgware as Bejam Bulk Buying in 1968 selling frozen foods. The name, Bejam was an acronym for Brian, Eric, John and Milly and Marion, the names of the Apthorp family members. By 1973, Bejam had expanded to 72 stores, not just selling frozen food but also freezers themselves, a pioneer in the marketplace, while in the same year it became listed on the London Stock Exchange. The company had many subsidiaries supplying frozen food to the business, including the jointly owned Meatpak Hampshire. Bejam would also buy 50% of Smeets Diepvries, B. V., a Netherlands wholesale distributor of frozen foods in 1973, eventually opening three Bejam stores in the Netherlands. In 1974, the company opened a new jointly owned cold store in Milton Keynes with the National Freight Corporation. The company grew very quickly during the 1970s, and by 1978 they had grown to 147 stores with of sales space making £2.34 million of profit on £44.23 million turnover. The appliances division joined up with Barclays Bank in 1976 to offer customers credit on fridges and freezers sold in store. Bejam continued to grow, and in 1979 announced record profits of £6.04 million, and had continued to grow in the interim profits report of 1980 to £4.1 million, with the company's share price sitting at 59p. The company diversified in 1979 by purchasing 38 restaurants from EMI for £4.78 million, mostly operating under Wimpy and Tennessee Pancake fascias, and announced plans to open a fast food chain called Trumps, with the first branch opening in Romford. However, the fast food experiment failed, with 22 of the branches sold in 1980, On the freezer shop front, Bejam purchased seven supermarket sites from BAT for £1.37 million in 1980, and 16 freezer centres owned by Fine Fare. By 1982, the company turnover had on food sales alond had grown to £208 million. In 1984, the company opened its 200th store in Woodley, Berkshire with a ceremony with Anne, Princess Royal and her then husband Mark Phillips. The firm went head to head with Iceland in 1985, to purchase twelve of the failed freezer food chain Orchard Foods, but lost out to a £910,000 bid by the rival chain which saw Iceland gain its first stores in Bejam's territory. By 1986, this had grown to 226 freezer centres, and this was further enhanced by the purchase of
45 Victor Value stores from Tesco in 1986. John Adthorp had contacted Malcolm Walker of Iceland, in 1986 about purchasing the business, which he still held 30% of shares, but nothing further happened after initial conversations. The company's shares rose from 158p to 210p on rumours that both Iceland and Hazelwood Foods were lining up bids, and it was announced that John Adthorp had handed over day to day running of the business to Timothy How. The Iceland link was very true, with Adthorp and Walker agreeing a price of 230p per share, however the Bejam board could not agree on the deal and Adthorp would not guarantee to sell his shares to Iceland if he received a higher bid. Iceland then amended their offer to include part cash part share at 187p, but the market were failed to be impressed with Bejam's share price dropping to 170p, and Adthorp said he would not accept the offer. On the 30 December, Lloyd's Bank, the registrar for the share offer declared that 50.09% of the shareholders in Bejam had accepted the offer.