Тайландтық снукер шебері Джеймс Ваттананың өмірі мен мансабы

Кіріспе

Тайдың бұрынғы кәсіби снукер ойыншысы Джеймс Ваттана (เจมส์ วัฒนา; 1970 жылдың 17 қаңтарында Вัฒนา ภู่โอบอ้อม Wattana Pu Ob Orm болып дүниеге келген, кейін 2003 жылы รัชพล ภู่โอบอ้อม Ratchapol Pu Ob Orm деп қайта аталды) – тайдың бұрынғы кәсіби снукер ойыншысы. 1989 жылдан 2008 жылға дейін және 2009 жылдан 2020 жылға дейін кәсіби спортшы болған Ваттана 1994–1995 жылғы маусымда ең жоғары рейтингілік позициясына – әлемдік үшінші орынға жетті. Ол үш рейтингтік турнирде жеңіске жетті: 1992 жылғы Strachan Open, 1994 және 1995 жылдарғы Thailand Open. Сонымен қатар, ол тағы бес рейтингтік турнирде екінші орынды иеленді. Ваттана 1993 және 1997 жылдары снукерден әлем чемпионатының жартылай финалына екі рет жетті. 1993 жылы жартылай финалда Джимми Уайттан жеңілгенде, Ваттана Крусибл театрындағы финалдық теледидар сахнасында екінші рет өнер көрсетті, алғашқысы өткен жылы екінші раундта болашақ жеңімпаз Стивен Хендриге есе жіберген кезде болды. 2014, 2016 және 2018 жылдары екі жылдық шақыру тур карталарын алғаннан кейін, Ваттана 2019/2020 маусымының соңында негізгі турдан шықты.

Мансап

Ваттана өзінің алғашқы маңызды турнирі – Тайланд Мастерс турнирін 1986 жылы, бар болғаны 16 жасында жеңіп алды. Әуесқой ретінде ол Азия снукер чемпионатында екі рет жеңіске жетті және Гонконгтағы 1988 жылғы Кент Челленджінде жеңгені үшін 6000 фунт стерлинг сомасындағы бірінші жүлдеге ие болды. 1988 жылғы Әлемдік әуесқойлар чемпионатында жеңіске жеткеннен кейін 1989 жылы кәсіпқойға айналды. Оның мансабы 1990-жылдардың ортасында гүлденді, ол екі рет Тайланд Оупен турнирінде жеңіске жетіп, әлемдік рейтингте үшінші орынға көтерілді. Ваттана кәсіби спортқа қадам басқанға дейін снукерде британдық (және шамалы дәрежеде ирландтық, канадалық және австралиялық) ойыншылар басымдық танытқан. Ол 1 миллион фунт стерлингтен астам сыйлық ақшасы тапқан сегізінші кәсіпқой ойыншы болды, ал үш максималды брейк жасағандықтан, жарыста екі максималдыдан астам ұпай жинаған он сегіз ойыншының бірі. Ол алғашқысын 1991 жылы Дүниежүзілік Мастерс турнирінде, ал екіншісін Британ Оупен турнирінде жасады, ол сол кезде жеті минут 9 секундтық ең жылдам нәтиже болды. Йоркшир бизнес магнаты Эд Кларк басқаратын PR командасының көмегімен Ваттананың жетістіктері тайлық қоғамның қиялын баурап алды және ол өз еліндегі ең танымал спортшыға айналды. Ол Азияда ойынның беделін арттыруға көмектесті, сондай-ақ Тайланд, Гонконг және Қытайдан көптеген ойыншылар осы спортқа келіп қосылды, ең табыстылары Марко Фу және Дин Цзюньхуэй болды. Ол Тайланд Королінің Ең асыл орденінің үшінші классының командирі, елдегі ең беделді азаматтық наградаға ие болған екінші спортшы. 1993 және 1997 жылдары Әлемдік Снукер Чемпионатының жартылай финалына жетті, бірақ соңғысында Стивен Хендриге шамалы есебімен жеңіліп қалды. 2004-2005 жылғы маусымда жақсы өнер көрсеткеннен кейін ол әлемдік рейтингтегі алдыңғы 32-ге қайта оралды, бірақ 1992 жылдан бері Әлемдік Чемпионатта 0-10 есебімен жеңіліп, 2005 жылғы турнирдің соңғы кезеңінде Али Картерге қарсы жеңілген алғашқы ойыншы болды. 2007 жылы нашар формасы салдарынан 2008 жылы негізгі турдан шығып қалды. Алайда ол ойынды жалғастырды және 2008 жылы Австрияның Вельс қаласында өткен Әлемдік әуесқойлар чемпионатында қатысып, соңғы 16 ойында жеңімпаз Тепчайя Ун Нухқа есе жіберді. 2009 жылы Қытайдың Таншань қаласында өткен Азия чемпионатында Мей Сивэнды 7-3 есебімен жеңіп, жеңіске жетті. Оның ағымдағы уақытша рейтингтегі орны Қытай Оупен турнирінің кезеңіне жеткеніне байланысты үлкен серпіліс алды, бұл оның қатарынан төрт іріктеу жеңісінің нәтижесі болды. 2011/12 жылғы маусым салыстырмалы түрде сәтті болды, ол 8 рейтингтік турнирдің 2-сіне іліккен, Шанхай Мастерсте Ронни О'Салливанға 1-5 есебімен жеңілді, ал Германия Мастерсте Стивен Хендриді 5-1 есебімен жеңіп, бірақ бірінші турда Грэм Доттқа есе жіберді. Маусым соңында ол 64 үздікке кіре отырып, 63-орынды иеленді. 2014 жылы ол 2013/2014 жылғы маусымның соңында ресми әлемдік рейтингтер тізімінде 64-тен төмен орын алғандықтан, кәсіби снукер тізбегіндегі орнын жоғалтты. Алайда ол келесі маусымға шақыру картасын алған үш ойыншының бірі болды – Хендри мен Стив Дэвистің қатарында, содан бері ол әуесқой ретінде турнирлерде тұрақты түрде өнер көрсетіп келеді. 2015 жылы ол Әлемдік Чемпионатқа іріктеудің бірінші турында Джимми Уайтқа 3-10 есебімен жеңілді. 2016 жылы ол Әлемдік Чемпионатқа іріктеудің бірінші турында Питер Эбдонға 6-10 есебімен жеңілді.

Wattana won his first major tournament, the Thailand Masters, in 1986, aged only 16. As an amateur, he won the Asian Snooker Championship twice and the £6,000 first prize for winning the 1988 Kent Challenge in Hong Kong. He turned professional in 1989, after winning the 1988 World Amateur Championship. His career peaked in the mid 1990s, when he twice won the Thailand Open and rose to number three in the world rankings. Prior to Wattana becoming a professional, snooker had been dominated by British (and to a lesser extent Irish, Canadian and Australian) players. He was the eighth professional player to earn more than £1 million in prize money, and with three maximum breaks he is one of only eighteen players to have scored more than two maximums in competition. He scored his first one in 1991 at the World Masters and the second at the British Open, which was then, at seven minutes and nine seconds, the fastest ever made. With the help of his PR team fronted by Yorkshire business tycoon Ed Clark, Wattana's success caught the imagination of the Thai public, and he became the most admired sportsman in his home country. He helped raise the profile of the game in the Far East, and has been followed into the game by many players from Thailand, Hong Kong, and China, the most successful being Marco Fu and Ding Junhui. He is a Commander Third Class of the Most Noble Order of the Crown of Thailand, only the second sportsman to receive the country's most prestigious civilian honour. He reached the semi finals of the World Snooker Championship in 1993 and 1997, losing narrowly in the latter to Stephen Hendry. After a strong 2004–05 season, he returned to the top 32 of the world rankings, despite being the first player since 1992 to experience a whitewash at the World Championship when he lost 0–10 against Ali Carter in the final round of qualifying at the 2005 tournament. By 2007, his continued poor form meant that he dropped off the main tour in 2008. He continued to play, however, and in 2008 he entered the World Amateur Championships in Wels, Austria, where he lost to eventual champion Thepchaiya Un Nooh in the last 16. He won the 2009 Asian Championships in Tangshan, China, after beating Mei Xiwen 7–3 in the final. His position on the current provisional rankings received a huge boost with a run to the venue stage of the China Open thanks to four straight qualifying victories. The 2011/12 season proved to be relatively good, managing to qualify in 2 of the 8 ranking events, the Shanghai Masters losing to Ronnie O'Sullivan 1–5 and the German Masters, beating Stephen Hendry 5–1 in the qualifiers, but then losing to Graeme Dott in the first round. At the end of the season he finished ranked 63, just inside the top 64. In 2014, he lost his place on the professional snooker circuit, as he finished outside the top 64 on the official world rankings list at the end of the 2013/2014 season. However, he was one of three players awarded an invitational tour card for the next season – alongside Hendry and Steve Davis – and has since competed fairly regularly in tournaments as an amateur. In 2015, he lost in the first round of the qualifiers for the World Championship 3–10 to Jimmy White. In 2016, he lost in the first round of the qualifiers for the World Championship 6–10 to Peter Ebdon.

Рейтингтік финал: 8 (3 атақ)

Нәтижесі: №. ЖылЧемпионатФиналдағы қарсыласЕсепЖүлдегер 1. 1989 Азия Ашық чемпионаты 6–9Жүлдегер 2. 1992 Британ Ашық чемпионаты 7–10Жеңімпаз 1. 1992 Strachan Open 9–5Жүлдегер 3. 1993 Британ Ашық чемпионаты (2) 2–10Жүлдегер 4. 1994 Халықаралық Ашық чемпионаты 4–9Жеңімпаз 2. 1994 Таиланд Ашық чемпионаты 9–7Жүлдегер 5. 1994 Британ Ашық чемпионаты (3) 4–9Жеңімпаз 3. 1995 Таиланд Ашық чемпионаты (2) 9–6

Pro-am финалы: 3 (2 атақ)

Нәтижесі: №. ЖылЧемпионатФиналдағы қарсыласЕсепЖеңімпаз 1. 1990 Куедос турнирі 5–3Жүлдегер 1. 2007 Азия жабық ойындары 3–4Жеңімпаз 2. 2022 Оңтүстік-Шығыс Азия ойындары Лим Кок Леонг 4–2

Әуесқойлар финалы: 7 (5 атақ)

Нәтижесі: №. ЖылЧемпионатыФиналдағы қарсыласыЕсепҚұрамындағы ойыншы 1. 1986 жылғы 19 жасқа дейінгі британ чемпионаты 0–3Жеңімпаз 1. 1986 жылғы Азия снукер чемпионаты Гари Квок 8–1Жүгіруші 2. 1987 жылғы Азия снукер чемпионаты Удон Хаймук 6–8Жеңімпаз 2. 1988 жылғы Азия снукер чемпионаты (2) Кенни Квок 8–7Жеңімпаз 3. 1988 жылғы Әлемдік әуесқойлар чемпионаты 11–8Жеңімпаз 4. 2008 жылғы Тайланд әуесқойлар чемпионаты 5–1Жеңімпаз 5. 2009 жылғы Азия снукер чемпионаты (3) 7–3