Кіріспе

Графтар теориясында, математиканың бір саласы, тізімдік бояу – әрбір төбеге рұқсат етілген түстер тізімімен шектеу қойылатын график бояу түрі. Оны алғаш рет 1970 жылдары Визинг, сондай-ақ Эрдос, Рубин және Тейлор дербес зерттемелерінде қарастырған.

Анықтама

График G және әрбір төбе v үшін L(v) түстер жиыны (тізім деп аталады) берілгенде, тізімдік бояу – бұл әрбір төбе v-ні L(v) тізімінен түске бейімдейтін таңдау функциясы. Графты бояу сияқты, тізімдік бояу да әдетте дұрыс деп есептеледі, яғни екі жапсарлас төбелер бірдей түс алмайды. Егер графтың әрбір төбесіне k түстің тізімін қалай тағайындағанға қарамастан, дұрыс тізімдік бояу болса, онда граф k-таңдамалы (немесе k-тізімдік боялатын) болады. График G-нің таңдамалығы (немесе тізімдік боялатындығы немесе тізімдік хроматикалық саны) ch(G) – G-нің k-таңдамалы болуы үшін қажетті ең кішкентай k саны. Көбірек айтқанда, егер әрбір төбе v үшін f функциясы оң бүтін сан f(v)-ні тағайындаса, граф G f-таңдамалы (немесе f-тізімдік боялатын) болады, егер әрбір төбе v үшін f(v) түстің тізімін қалай тағайындағанға қарамастан, тізімдік бояуы болса. Атап айтқанда, егер барлық төбелер v үшін f(v) = k болса, f-таңдамалығы k-таңдамалығымен сәйкес келеді.

Мысалдар

G = K2,4 толық екі бөлікті графигін қарастырайық, оның алты төбесі A, B, W, X, Y, Z, мұнда A және B әрқайсысы W, X, Y және Z-ның бәрімен байланысты, ал басқа төбелердің арасында байланыс жоқ. Екі бөлікті график ретінде G-дің әдеттегі түстік саны 2-ге тең: A және B-ні бір түспен, ал W, X, Y, Z-ді басқа түспен бояуға болады, сонда екі іргелес төбелердің түсі бірдей болмайды. Екінші жағынан, G-дің тізімдік түстік саны 2-ден үлкен, бұл келесі құрылымнан көрінеді: A және B төбелеріне {қызыл, көк} және {жасыл, қара} тізімдерін беріңіз. Қалған төрт төбеге {қызыл, жасыл}, {қызыл, қара}, {көк, жасыл} және {көк, қара} тізімдерін тағайындаңыз. A тізімінен түс таңдағанда да, B тізімінен түс таңдағанда да, олардың екеуі де көрші төбелерін бояу үшін қолданылған түстердің арасында болады. Осылайша, G 2-ге таңдауға жарамды емес. Екінші жағынан, G-нің 3-ке таңдауға болатындығын көру оңай: A және B төбелеріне кездейсоқ түстерді таңдау қалған төбелердің әрқайсысы үшін кем дегенде бір қолжетімді түс қалдырады, ал осы түстерді кездейсоқ таңдауға болады. Жалпы алғанда, q – оң бүтін сан болсын, ал G – Kq,qq толық екі бөлікті графигі болсын. Қолжетімді түстерді q-лық радикстегі q2 әртүрлі екі таңбалы санмен бейнелейік. Екі бөліктің бір жағындағы q төбелеріне {i0, i1, i2, …} түстер жиынтығын беріңіз, мұнда бірінші таңбалардың барлығы әрбір q мүмкін таңдау үшін i-ге тең. Екі бөліктің екінші жағындағы qq төбелеріне {0a, 1b, 2c, …} түстер жиынтығын беріңіз, мұнда бірінші таңбалардың барлығы әрбір qq мүмкін таңдау үшін q-лық тупл (a, b, c, …) үшін әртүрлі. Суретте осы құрылымның үлкенірек мысалы көрсетілген, мұнда q = 3. Онда G-де L үшін түстік жоқ: екі бөліктің кіші жағындағы төбелер үшін қандай түстер жиынтығы таңдалғанына қарамастан, бұл таңдау екі бөліктің екінші жағындағы төбелердің бірі үшін барлық түстермен қайшылыққа түседі. Мысалы, егер {00, 01} түстер жиынтығы 01 түсімен, ал {10, 11} түстер жиынтығы 10 түсімен боялса, онда {01, 10} түстер жиынтығын бояу мүмкін емес. Сондықтан G-дің тізімдік түстік саны кем дегенде q + 1-ге тең. Сол сияқты, егер , онда толық екі бөлікті граф Kn,n k-ға таңдауға жарамсыз. Себебі, барлығы 2k − 1 түс бар деп есептейік, және екі бөліктің бір жағындағы әр төбе басқа төбелерден өзгеше k-лық тупл түстеріне ие. Онда екі бөліктің әр жағында кем дегенде k түс қолданылуы керек, өйткені k - 1 түстің әр жиынтығы бір төбенің тізімінен өзгеше болады. Кем дегенде k түс бір жағында және кем дегенде k түс екінші жағында қолданылғандықтан, екі жағында да қолданылатын бір түс болуы керек, бірақ бұл екі іргелес төбелердің бірдей түске ие екенін білдіреді. Атап айтқанда, K3,3 пайдалы графигінің тізімдік түстік саны кем дегенде үш, ал K10,10 графигінің тізімдік түстік саны кем дегенде төрт.

Қасиеттері

G графигі үшін χ(G) – хроматикалық санды, ал Δ(G) – G графигінің ең жоғары дәрежесін белгілейміз. Тізімдік түстеу саны ch(G) келесі қасиеттерге ие: ch(G) ≥ χ(G). k тізімдік түстеуге болатын граф, әсіресе, әр төбесіне бірдей k түстің тізімі берілгенде, тізімдік түстеу болуы керек, бұл кез келген k түстеуге сәйкес келеді. ch(G) жалпы жағдайда хроматикалық сан арқылы шектеле алмайды, яғни, әр граф G үшін ch(G) ≤ f(χ(G)) шартын орындауға болатын f функциясы жоқ. Атап айтқанда, толық екібөлікті граф мысалдары көрсеткендей, χ(G) = 2 болатын, бірақ ch(G) кез келгеннен үлкен графтар бар. ch(G) ≤ Δ(G) + 1. Егер G жазық граф болса, онда ch(G) ≤ 5. Егер G екібөлікті жазық граф болса, онда ch(G) ≤ 3.