Кіріспе

Югославия Федеративтік Республикасының Бірінші лигасы

Югославия Бірінші лигасы (босниялық: Prva savezna liga u fudbalu, , , , Első szövetségi labdarúgó bajnokság) Югославия Корольдігінің (1918–1941 жж.) және Югославия Социалистік Федеративтік Республикасының (1945–1992 жж.) ең жоғары футбол лигасы болды. Бірінші лига чемпионаты Югославияда жыл сайын өткізілетін екі ұлттық жарыстың бірі еді, екіншісі – Югославия кубогы. Лига 1967 жылы толық кәсіби деңгейге көтерілді.

Югославия Корольдігі (1923-1940 жж.)

Бұл Югославия Корольдігінің (1930 жылға дейін Сербтер, Хорваттар және Словендер Корольдігі деп аталған) клубтары үшін ұлттық деңгейдегі алғашқы клубтық жарыс болды. Лига 1923 жылы басталды, ал алғашқы төрт маусым кубок турнирі форматында өтті, ал бірінші толық айналымдық лига 1927 жылы ұйымдастырылды. 1927 жылдан 1940 жылға дейін он жеті маусым аяқталды, барлық титулдар Хорватиядан (Граджански Загреб, Конкордия Загреб, ХАШК Загреб және Хайдук Сплит) немесе Сербиядан (БСК Белград және Югославия Белград) клубтары жеңді. Басқару алғашында хорват Nogometni Savez Jugoslavije (Югославия Футбол Федерациясы), 1919 жылдың сәуір айында Загребте құрылған, 1929 жылдың соңына дейін федерацияның Загреб және Белград бөлімшелері арасында келіспеушіліктер туғанша жалғасты. Бұл федерация штаб-пәтерінің 1930 жылдың мамырында Белградқа көшірілуіне әкелді, онда ол серб атауын – Fudbalski Savez Jugoslavije қабылдады және Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін лиганы басқаруын жалғастырды. Осының салдарынан, штаб-пәтер көшірілгеннен кейін хорват ойыншылары мен жаттықтырушылары Югославия ұлттық құрамасына бойкот жариялады. Югославияға жасалған Остік шабуылынан кейін Хорватия мен Сербияның жеке лигалары құрылды, олар Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде жұмыс істеді.

Барлық уақыттағы үздік гол соғушылар

1946-1992 жылдардағы Югославия СФР кезеңінде 100 немесе одан да көп гол соққан ойыншылардың толық тізімі. Source: RSSSF; Соңғы жаңарту 14 желтоқсан 2007

#АтыЖоғары лигадағы голдарЖоғары лигадағы матчтарГолдар/матч көрсеткішіКлубтарЖоғары лигадағы мансабы1Слободан Сантрач2183650.60ОФК Белград, Партизан, Галеника1965–1974, 1976–1980, 1982–19832Дарко Панчев1682430.69Вардар, Қызыл Жұлдыз Белград1982–19923Душан Баевич1663220.51Вележ Мостар1966–1977, 1981–19834Бора Костич1582570.61Црвена Звезда1951–1961, 1962–19665Франц Матошич149Хайдук Сплит1946–19536Тоза Веселинович1452270.64Войводина, Партизан, Пролетер Зренянин1948–1949, 1951–1961, 1967–19687Степан Бобек1292010.64Партизан1945–1956=7Зоран Прлинчевич129Раднички Белград, Црвена Звезда9Душан Савич1202020.59Қызыл Жұлдыз Белград1973–198210Драган Джаич1133060.37Қызыл Жұлдыз Белград1963–1975, 1977–197811Войин Лазаревич1121880.60Сутьеска Никшич, Қызыл Жұлдыз Белград1964–1965, 1966–1970, 1972–197412Йосип Букал1112580.43Железничар1963–1973, 1977–197813Петар Надовеза1082170.50Хайдук Сплит1963–197314Коста Томашевич1041560.67Қызыл Жұлдыз Белград, Спартак Суботица1946–195615Вахид Халилходжич1032070.50Вележ Мостар1972–198116Снешко Черин103Динамо Загреб1976–198617Петар Никезич1023010.34Войводина, Осиек1967–1978, 1979–198218Златко Вуйович1012400.42Хайдук Сплит1977–1986

UEFA коэффициенттері

Келесі деректер еуропалық футбол лигалары арасындағы Югославия коэффициенттерінің тарихи тізімін көрсетеді.

Келесі лигалар

1990–91 жылғы маусым – барлық федеративтік бірліктерден клубтар қатысқан дәстүрлі форматта өткен соңғы маусым болды. Елдің тарауы ең жоғары лиганы бірнеше кіші лигаға жіктеді. УЕФА Югославияның Бірінші лигасына оның жалғасы ретінде таныды.

Словения мен Хорватия кетеді

1991 жылдың маусым айында Словения тәуелсіздігін жариялады, ал Хорватия сол жылдың қазан айында осы қадамды жасады. Бұл олардың футбол федерациялары Югославия футбол федерациясынан бөлініп, әрқайсысы өз футбол лигаларын құрды дегенді білдіреді. Словенияның PrvaLiga лигасы 1991 жылдың соңында іске қосылды, ал Хорватияның Prva HNL лигасы 1992 жылы алғашқы маусымын өткізді. Хорватиядағы соғыс салдарынан маусым бір күнтізбелік жыл ішінде, 1992 жылдың ақпаннан маусымға дейін өтті. Екі лига да содан бері үздірілмей жұмыс істеп келеді.

1991-92 жылғы маусым

1991–92 жылғы маусым – СФР Югославия атымен ресми өткізілген соңғы маусым болды, тіпті словениялық және хорват клубтары өз лигаларында ойнау үшін бұрыннан жарыстан шығып кеткенімен. Қалған төрт федеративтік бірліктің клубтары жарысқа қатысты, бірақ Босния соғысы маусым соңына қарай басталғандықтан, босниялық клубтар оны аяқтаған жоқ. Сараевоның «Железничар» жоспарланған 33 матчтың 17-сін ғана ойнады, ал «Слобода Тузла» және «Вележ Мостар» маусымды толық аяқтауға бірнеше ойын жетпей қалды. Дегенмен, көптеген ойындар жоспарланғандай өткендіктен, белградтық «Црвена Звезда» соңғы Югослав бірінші лигасының чемпионы деп есептеледі.

Македония және Югославия

1991–92 жылғы маусымнан кейін македониялық клубтар жарыстан шықты, себебі келесі маусымда жаңа Македония бірінші лигасы іске қосылды. 1992–93 жылғы маусымда босниялық клубтардың бәрі толыққанды соғыс салдарынан жарыстан үзіліске түсті, тек Баня-Луканың «Борац» клубы ғана (сол кездегі ең күшті босниялық сербтер тобы) уақытша Белградқа көшіп, Сербия мен Черногория клубтарынан құрылған жаңа лигаға қосылды. Бұл лига Югославия Федеративтік Республикасының бірінші лигасы деп аталды. (Басқа төрт мүше республика тәуелсіздік жариялағаннан кейін қалған Сербия мен Черногория елдің атын Югославия Федеративтік Республикасы деп өзгертті.) Лига 2002–03 жылғы маусымға дейін осы атаумен өтті, содан кейін ел атауын өзгерткендіктен Сербия мен Черногорияның бірінші лигасы деп қайта аталды. Соңында, 2006 жылдың маусым айында Черногория тәуелсіздік жариялап, одақтан бейбіт түрде шықты, сондықтан 2006–07 жылғы маусымнан бастап Черногория өз футбол федерациясының бақылауында жеке жоғары лига жүргізе бастады. Ал Сербия, Сербия-Черногория мемлекеттік одағының заңды мұрагері ретінде, 1992 жылы «Prva liga» (Бірінші лига) ретінде құрылған елдің лигасының сабақтастығын алды және 2005 жылдың жазында «Суперлига» деп қайта аталды.