Кіріспе

Кристофер Генри Смит (Christopher Henry Smith, 1953 жылғы 4 наурызда туған) – АҚШ Конгресінің өкілі ретінде 22-ші мерзімге қызмет етіп жүрген американдық саясаткер. Оның округі әртүрлі формада болғанымен, ол әрқашан Орталық Нью-Джерсиде орналасқан. Қазіргі уақытта округке Оушен және Монмут округтерінің бір бөлігі кіреді. Смит 1978 жылы Демократиялық партиядан Республикалық партияға ауысқаннан кейін Республикалық партия мүшесі болып табылады. Смит Нью-Джерсидің конгресс делегациясының ең тәжірибелі мүшесі және Нью-Джерси тарихындағы ең ұзақ қызмет еткен конгресс өкілі. Ол мансабының көп бөлігін шетелдегі адам құқықтарын ілгерілетуге арнады, соның ішінде 2000 жылғы Адам саудасы мен зорлық-зомбылық құрбандарын қорғау туралы заңды және одан кейінгі бірнеше заңдарды жазды. 1993 жылдан 2019 жылға дейін ол Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық жөніндегі АҚШ комиссиясындағы республикалықтардың жетекшісі болды. Ол өзінің жетекші лауазымдарын, төрағалық ететін лауазымдарды қоса, адам құқықтарына бағытталған бірнеше заң жобаларын жасауға және адам құқықтарын бұзуды қатаң бақылауға пайдаланды, бұл іс-әрекеттері оған құқық бұзушы елдердің наразылығын тудырды.

Балалық шағы, білім алуы және алғашқы мансабы

Смит 1953 жылғы 4 наурызда Нью-Джерси штатының Рауэй қаласында дүниеге келген. Ол Перт-Амбойдағы Сент-Мэри орта мектебінде оқыды, онда жүгіруші және күрескер ретінде қатысты. Трентон мемлекеттік колледжін (қазіргі Нью-Джерси колледжі) бизнес-әкімшілік мамандығы бойынша бітіргеннен кейін, Смит отбасының спорт тауарлары сататын бизнесінде жұмыс істеді. 1976 жылғы сайлау кезеңінде ол адвокат және абортқа қарсы белсенді Стивен Фоулидің сенатор Харрисон А. Уильямсқа қарсы демократиялық партия ішіндегі сайлау кампаниясын басқарды; Фоули дауыстардың шамамен 15% -ын алып, Уильямсқа жеңілді. Содан кейін ол жартылай штатты қызметкер ретінде Нью-Джерсидегі Өмір құқығы комитетінің атқарушы директоры болды.

1980 жыл

1980 жылы Смит Томпсонға қарсы тағы да сайлауға түсті. Алғашқыда Смит жеңіске жете алмайды деп есептелді, бірақ Томпсон ФБР-дің «Абыскам» тергеуі аясында қылмыстық жауапкершілікке тартылды.

1984 жылдан қазіргі уақытқа дейін

1984 жылдан 2016 жылға дейін Смит сайлауда 60%-дан астам дауыспен қайта сайланды. 2008 жылы Смит жоғары оқу орнының тарих профессоры Джошуа М. Зейцті 66%–32% есебімен жеңді. 2010 жылы Смит дауыс берушілердің 69,4%-ын алып, демократ Говард Клейнхендлер, либертариан Джо Сиано, Жасыл партиядан Стивен Уэлзер және Американдық жаңару қозғалысынан Дэвид Мейсвинклден озып кетті. 2018 жылы Смит демократ Джошуа Уэллді 55% дауыспен, ал Уэлл 43% дауыс жинады. Смит сол жылы Нью-Джерси штатындағы конгресс сайлауында жеңіске жеткен жалғыз республикашыл болды, бұл GOP-тің Нью-Джерсидің Өкілдер палатасы делегациясындағы өкілдігін 1918 жылдан бері ең төмен деңгейге түсірді. Бұл Смит үшін 1982 жылдан бергі ең шамалы айырмамен жеңілген сайлау болды. 2020 жылы Смит демократ Стефани Шмидті жеңді. 2022 жылы Смит демократ Мэтью Дженкинсті 66,9% дауыспен жеңді.

Аборт

Смит абортқа қатысты өте қатал ұстанымда. Ол Конгресс пролайф тобының тең төрағасы және Трамп әкімшілігінің пролайф коалициясының тең төрағасы болды. Ол АҚШ-тың аборт кеңесін беруге немесе оны ұйымдастыруға, абортты қылмыстан босатуға немесе аборт қызметтерін кеңейтуге қатысқан үкіметтік емес ұйымдарға федералдық қаржыны бөлуін тоқтатуға бағытталған Мексика Сити саясатын қолдайды. 2000 жылы ол 2000 жылғы жартылай туу аборттарына тыйым салу туралы заңға дауыс берді. 2023 жылдың желтоқсанында Смит Томми Тьюбервиллге қолдау хатында, Пентагонның аборт саясатына байланысты 400-ден астам әскери лауазымдарды тоғыз ай бойы тоқтатқаны үшін алғысын білдірді. Смит 2009 жылғы Американың қолжетімді денсаулық сақтау туралы заңына енгізілген Ступак-Питс түзетуін қолдады. Смит 2011 жылғы бастапқы ұсыныстан бастап, абортты салық төлеушілердің қаражатымен қаржыландыруға тыйым салу туралы заңның әртүрлі нұсқаларын ұсынды. 2011 жылғы ұсыныста зорлау, инцест немесе әйелдің өміріне қауіп туған жағдайларда болмаса, абортты қамтитын денсаулық сақтауға федералдық қаражат жұмсауға тыйым салынды. Сондай-ақ, абортты салықтан есептен шығаруға қатысты ереже енгізілді. Бұл заң жобасы палатада қабылданды, бірақ Сенат әлі оны дауысқа салу жоспарламаған.

Отбасылық зорлық-зомбылық

Смит 1994 жылғы әйелдерге қарсы зорлық-зомбылық туралы бастапқы заңға дауыс берді және 2000 және 2005 жылдардағы қайта бекіту туралы заң жобаларын қолдады, соңғысы әйелдерге қарсы зорлық-зомбылық қылмыстарын тергеуге және қудалауға 1,6 миллиард доллар бөлді, кінәлілерге автоматты және міндетті өтемақы салуды енгізді, сондай-ақ прокурорлар қудаламай қалған жағдайларда азаматтық шаралар қабылдауға мүмкіндік берді. Смит 2013 жылы заңды қайта бекітуге қарсы дауыс берді, себебі заң жобасының Сенаттағы нұсқасы Мемлекеттік департаменттегі Адам саудасы кеңсесінің қаржыландырылуын қысқарды, ал осы кеңсе Смиттің 2000 жылғы Адам саудасы құрбандарын және зорлық-зомбылықтан қорғау туралы заңымен құрылған болатын.

Қоршаған орта

2020 жылғы деректер бойынша Смиттің Қорғаушы сайлаушылар лигасының Ұлттық экологиялық рейтингісіндегі өмір бойы жинаған көрсеткіші 62% құрайды, бұл қазіргі кездегі республикалық депутаттардың арасында екінші ең жоғары көрсеткіш (Брайан Фицпатриктен кейін). Ол: «Климаттың өзгеруі – жаһандық мәселе, оны жаһандық шешіммен шешу қажет» деді. Смит, әсіресе Нью-Джерсиде теңізде мұнай өндіруге қарсы. Смит климаттың өзгеруімен күресу үшін көміртегі шығарылымдарына сауда жасау туралы заң жобасын қолдады, Конгресс палатасындағы осындай ұстанымды қолдаған сегіз республикашылдың бірі болды.

Қарулар

Смит жасырын қару ұстауға қарсы. 2016 жылы ол қару-жарақ зорлық-зомбылығын болдырмау мақсатындағы Брейди кампаниясынан 100% рейтинг алған төрт республикашының бірі болды және, әдетте, "Американың қару иелері" және Ұлттық мылтық қауымдастығы сияқты қару жақтастарынан төмен немесе орташа рейтингтер алды. Смит Брейди кампаниясы ұсынған қару сатып алушылардың тексеруін кеңейту туралы заң жобасын қолдаған жоқ. Смит 116-шы Конгресте HR 8 заңын қолдаған бес республикашының бірі болды, ол қару сату кезінде міндетті түрде тексеру жүргізуді талап етеді. Смит 2016 жылы Орландодағы түнгі клубтағы оқиғаны "сөзбен жеткізе алмайтын трагедия" деп атады және "Террористтің себебі, егер радикалды исламист идеологиясымен байланысты болса, жаһандық джихадтан туындаған ұлттық және әлемдік қауіптің күшеюін көрсетеді" деді. 2017 жылы Лас-Вегастағы оқиғадан кейін Смит Леонард Ланспен бірге автоматты ату жылдамдағышына (bump stock) тыйым салуды қолдады.

Денсаулық сақтау

Смит аутизмді шешу үшін үш маңызды заң жазды, соның ішінде ең соңғысы – Аутизмге көмек көрсету заңы, ол зерттеулерге, қызметтерге және қолдауға 1,3 миллиард доллар қаржы бөлді және ересектерге қатысты есеп беруді талап етеді. 2014 жылдың 9 мамырында Смит «Аутизмге көмек көрсету туралы» 2014 жылғы заң жобасын ұсынды, бұл заң жобасы АҚШ-тың Денсаулық сақтау министрлігінің (HHS) құрамындағы әртүрлі мекемелер жүргізетін аутизм спектріндегі бұзылыстарға (аутизм) қатысты зерттеу, бақылау және білім беру қызметін қайта бекіту үшін Қоғамдық денсаулық сақтау қызметі туралы заңға өзгеріс енгізеді. 2019 жылдың 9 мамырында Смит HR 986 заңына дауыс берген үш республикашылдың бірі болды, бұл дауыс берген барлық демократтар қолдаған шара, ол бұрыннан бар денсаулық проблемалары бар адамдардың қолжетімді медициналық сақтандырудың қолданыстағы шарттары бойынша медициналық сақтандыруға қол жеткізуін сақтау мақсатында оларды қорғауды қамтамасыз етуді көздеді. Бес апта бұрын ол тағы жеті республикашылмен бірге Трамп әкімшілігінің Әділет министрлігі арқылы Обамакеарді жоюға бағытталған әрекеттерін айыптайтын резолюцияны қабылдады. Смит ұзақ жылдар бойы медициналық тұрғыдан мойындалмаған «созылмалы Лайм ауруының» жақтаушысы болды және медициналық ортаға осы жағдайды мойындауға ықпал етіп келді. Бұл жағдайды нағыз Лайм ауруымен шатастырмау керек, оны медицина мамандары көбінесе мойындамайды және оны насихаттау денсаулық сақтау саласындағы алаяқтық деп есептеледі. 2019 жылы Смит Пентагонның 1950 және 1975 жылдар аралығында Лайм ауруымен жұқтырған «күштірек» құйрықтарды қоршаған ортаға жібергеніне қатысты тергеу жүргізуді ұсынды. Ғалымдар Конгресс қабылдамаған бұл ұсынысты қауесеттерге негізделген деп бағалады және тергеудің қажеті жоқ екенін, сондай-ақ қаражатты тиімсіз жұмсау боларын мәлімдеді.

Адам құқықтары

Смит адам құқықтарын қорғайды, ұлттық және халықаралық заңдар мен заңнамаға әсер етуге тырысатын көптеген комитеттерде жұмыс істейді. Ол ұсынған заң жобаларының АҚШ-ты "адам құқықтарын қастерлеуге" мәжбүр ету мақсатында екенін айтты. 1999 жылы Смит, Американ елшіліктерінің қауіпсіздігі заңы аясында, Солтүстік Ирландиядағы республикашылдардың қорғаушыларына қатысты адам құқықтарын бұзу, яғни мазақтау туралы айыптамаларға байланысты, ФБР-мен бірлесіп Корольдік Ольстер полициясына оқытуды ұйымдастырған АҚШ-тың қолдауымен жүзеге асырылған бағдарламаны тоқтатуды ұсынды. Алайда, ол Сауд Арабиясына қару сатуды тоқтату және Йеменнен әскерлерді шығару туралы заң жобасына қарсы дауыс берді. Ол Дэвид Голдманның ұлының балаларды алып қашу ісінде Бразилияға сапар жасауын қолдады. 2017 жылы Смит Джим Макговернмен бірге Әзірбайжанда адам құқықтарын басымдыққа қоюға бағытталған бастаманы қолдады. H.Res. 537 заңы Әзірбайжанның барлық саяси тұтқындарын босату туралы шақырумен қатар, Әзірбайжан шенеуніктеріне қатысты Магнитский заңын одан әрі күшіне енгізуді көздейді. Ол Нью-Йоркте тұратын, нацистік Германиядағы концлагерьде күзетші болып жұмыс істегенін жасырған, америкалық азаматтығынан айырылған Якив Палижды депортациялауды қолдайды. Смит 2016 жылғы шілдедегі сәтсіз төңкерістен кейін Түркияның наразылық білдіргендерге қарсы кең ауқымды шараларын айыптады.

Қытай

Смит Конгрессте тыңдаулар өткізді және адам құқықтары бұзылуына қатысты заң жобаларын ұсынды, әсіресе әйелдердің жыныстық денсаулығы, белсенділік және Қытайдағы діни топтар мәселелері бойынша. Ол Қытайдың бір бала саясатына байланысты әйелдерге қатысты қытай үкіметі жүзеге асырып жатқан мәжбүрлі стерилизация мен мәжбүрлі аборттарға қатаң қарсы. Бұл әйелдердің құрбандығы туралы Смит былай деді: "Осы әйелдердің өздерімен бірге алып жүрген азаптары сөзбен айтып жеткізуге болмайтын. Олар өздерінің балаларына және мемлекет тарапынан жасалған құқық бұзушылыққа деген қайғысы туралы айтады". Осыған жауап ретінде Смит 1999 жылы заңға енгізілген заң жобасын жазып, АҚШ-тың мәжбүрлі түрде аборт немесе стерилизацияға қатысқан шетелдік азаматтарға виза беруін заңсыз етті. Ченге және оның отбасына қатысты құқық бұзушылықтарға жауап ретінде Смит 2011 жылғы Қытай демократиясын насихаттау туралы заңға демеушілік етті, ол белгілі қытайлық адам құқықтарын бұзушылардың АҚШ-қа кіруіне жол бермеуге бағытталған.

2018 жылдың қарашасында Смит Шыңжаңдағы қайта тәрбиелеу лагерьлері мен ұйғыр мұсылман азшылығына қатысты адам құқықтарын бұзу мәселесін көтерді. Смит: "Қытайда бір миллионнан астам ұйғырлар мен басқа да мұсылмандарды ұстауда ұстау – бұл қорқынышты жамандық және халықаралық қоғамдастық оны адамзатқа қарсы қылмыс ретінде қарауы керек. Қытай үкіметінің концлагерь деп аталатын кең ауқымды жүйе құруына ХХІ ғасырда жол беруге болмайды". 2022 жылдың қазан айында Politico сайты Смиттің Global Financial Leaders' Investment Summit-ке қатысқан АҚШ-та тұратын кейбір қаржы басшыларын сынағанын хабарлады, ол компаниялардың "үйде "Экологиялық, әлеуметтік және басқару қағидаларын" жариялап, Қытайдан пайда табу мүмкіндігі үшін осы "құндылықтарды" жедел түрде қабылдамайтынын" айтты.

Оңтүстік Корея

Смит 2020 жылдың 14 желтоқсанында Оңтүстік Корея Ұлттық Ассамблеясында қабылданған Кореяаралық қатынастарды дамыту туралы заңға енгізілген түзетулерге қатысты өте үлкен алаңдаушылық білдірді. Бұл түзетулер Солтүстік Кореяға қарсы материалдарды, мысалы, шарлар арқылы үгіт ретінде тарататын белсенділерді жазалайды. Заң президент Мун Чжэ Иннің үкіметтік партиясының көпшілік дауысымен қабылданды. Смит: "Кореяның Демократиялық партиясының мүшелері осы заң жобасының демократиялық принциптер мен адам құқықтарына келтіретін зиянын түсініп, одан бас тартатынын үміттенемін. Егер олар мұндай заңды қабылдаса, АҚШ Мемлекеттік департаменті Корея Республикасының демократиялық құндылықтарға берілгендігін жылдық адам құқықтары жөніндегі есебінде және халықаралық діни бостандық туралы есебінде қайта қарастыруын қажет деп санаймын. Бұл жағдайда Оңтүстік Кореяны бақылауға алу мүмкін, және бұл өте қапалы жағдай болар еді" деді.

Дін

Смит халықаралық адам құқықтарына қатысты діни құқықтарды қолдайды. Ол Вьетнамның католиктерге қатысты әрекеттеріне байланысты санкцияларды, ал Қытайдың ұйғырлар мен Фалуньгунға қатысты әрекеттеріне байланысты санкцияларды қолдайды.

Иммиграция

Смит 2012 жылы Индонезиялық отбасылық белімдерді қорғау актісін қолдады, ол индонезиялық иммигранттардың азаматтыққа өтініш беру мерзімін ұзартуға мүмкіндік берген болар еді.

Зияткерлік меншік құқықтары

Смит 2007 жылы Global Online Freedom Act заң жобасын жазды, бірақ ол заңға айналмады. Аталған заң жобасының мақсаты – "Интернеттегі сөз бостандығын дамыту, АҚШ компанияларын авторитарлық шетелдік үкіметтердің қысымымен репрессияға қатысуға мәжбүрлеуден қорғау және басқа да мақсаттарға қол жеткізу" болды. Атап айтқанда, заң жобасы американдық компанияларға "интернетке қолдау шектеулі елдерде" тұратын клиенттер туралы деректерді тапсыруға тыйым салар еді. Бұл заң жобасын Amnesty International, Human Rights Watch және Reporters Without Borders қолдайды. Electronic Frontier Foundation оған қарсы шығып отыр.

6 қаңтар комиссия

2021 жылдың 19 мамырында Смит – АҚШ Капитолийіне жасалған шабуылды тергеу мақсатында құрылған 6 қаңтар комиссиясын құру туралы заңды мақұлдау үшін дауыс берген 35 республикашылдың және барлық демократтардың бірі болды.

ЛГБТ құқықтары

2015 жылы Смит Біріккен Ұлттар Ұйымы анықтағандай, бір жынысты некелерді адамның негізгі құқығы деп санамайтынын мәлімдеді. 2022 жылдың шілдесінде Смит АҚШ федералдық үкіметі бір жынысты некелерді мойындауын талап ететін "Некеге құрмет көрсету туралы заңға" қарсы дауыс берді.

Еңбек қозғалысы

Смит қызметкерлердің еркін таңдау туралы заңды қолдайды. AFL-CIO 2018 жылы Смитті қайта сайлауға қолдап, оны "жұмыс істейтін халық үшін ең жақсы кандидаттардың" бірі деп атады, себебі ол ұжымдық келіссөздерді қолдады, Janus v. AFSCME Жоғарғы сотының шешіміне қарсы шықты және инфрақұрылымды қаржыландыруды қолдады, сондай-ақ басқа да себептер болды. 2019 жылдың наурыз айынан бастап Смит жалақы теңдігі туралы заңның жалғыз республикалық қолдаушысы болып табылады. Ол сонымен қатар 2009 жылғы Lilly Ledbetter Fair Pay Act-ті де қолдады, ол жалақы бойынша кемсітушілікке қатысты мерзімнің шегін кеңейтті. Смит кәсіподақтарды қолдауының себебі ретінде Лех Валенса мен "Солидарность" қозғалысын мысалға келтірді. Ол сондай-ақ өз республикалық әріптестері туралы: "Менің республикалық әріптестерім көбінесе еңбектің адам құқығы мәселесі екенін түсінбейді" деді.

Ардагерлер ісі

Шетелдік соғыс ардагерлерінің атқарушы директоры Боб Уоллес Смитті ардагерлердің "ең жақсы досы" деп атайды. 2004 жылы Смит республикалық бюджет ұсынысын мақұлдаудан бас тартты, егер ол ардагерлерге көбірек қаржы қарастырмаса. Конгресс тыңдауында Смит Буш әкімшілігінің бюджеттік сұранысы Ардагерлер істері департаментінің нақты қажеттілігінен 1,2 миллиард долларға кем екенін ашық мәлімдеді, бұл әкімшілік пен республикалық конгресс басшылығын ұялтты. 2005 жылы Смит ардагерлерге қатысты мәселелерге көбірек қаржы жұмсау үшін белсенді түрде талпынуының нәтижесінде Ардагерлер істері комитетінің төрағасы қызметінен және құрамынан алынып тасталды.

Салық салу

Смит Дональд Трамп қолдаған 2017 жылғы республикалық салық заңнамасына қарсы дауыс берді; ол Нью-Джерсиден сайланған бес республикалық өкілдің бірі болды, олар демократтармен бірігіп, заңға қарсы шықты. Смит заң жобасына "Нью-Джерси салық төлеушілеріне әділетсіз" деп қарсылық білдірді, себебі ол мемлекеттік және жергілікті салықтарды (SALT) федералдық деңгейде қысқарту мүмкіндігін күрт шектеді. Егер заңнамаға SALT шегерімін 10 000 доллармен тұрақты түрде ұзарту туралы ереже енгізілсе, ол "басқа салық жеңілдіктеріне де қарсы дауыс беруге мәжбүр болады" деді.