Кіріспе
Тұрмыстық контейнердің түрі
Картон фамилиялы адамдар
Картон – әдетте сұйық қаптама тақтасынан, картоннан және кейде толқынды қағаз тақтасынан жасалған қорап немесе контейнер. Көптеген картон түрлері қаптамада қолданылады. Кейде картонды қорап деп те атайды.
Қалқалы картон
Картон – әдетте қағаз картонынан жасалған, азық-түлік, фармацевтика, аппараттық бұйымдар және көптеген басқа да өнімдерді қаптауға қолданылатын қаптама түрі. Қалпақша картонды пакеттер көбінесе өндірушіде түтікшеге жиналып, пакеттеушіге жазық (жинақталған) күйінде жіберіледі. Науа тәрізді пакеттердің қатты түбі болады және олар көбінесе жазық дайындамалар түрінде жіберіліп, пакеттеушілерде құрастырылады. Ал кейбіреулері өздігінен орналасады. Картонды орнату, толтыру және жабу үшін жоғары жылдамдықты жабдықтар қолжетімді.
Жұмыртқа қораптары
Жұмыртқаға арналған қораптар немесе лотоктар тасымалдау кезінде жұмыртқаларды бүтін күйінде сақтау үшін жасалған. Дәстүрлі түрде, олар қалыпталған қағаз массасынан жасалған. Бұл қайта өңделген газет қағазынан жұмыртқаны қорғайтын пішінге келтіріліп жасалады. Соңғы кезде жұмыртқа қораптары кеңейтілген полистиролдан және ПЭТ-тен де жасалуда.
Асептикалық қорап
Сұйықтықтарға арналған картонды пакеттер сұйық таңбалау пластинасынан, фольгадан және полиэтиленнен жасалуы мүмкін. Көбінесе олар Tetra Pak немесе SIG Combibloc жүйелеріне негізделген. Бір мүмкіндік – басылған ламинатты рулон түрінде жеткізу. Картонды кесіп, иіс тілкейді және қаптаушыда пішімдейді. Екінші мүмкіндік – алдын ала құрастырылған түтіктерді қаптау орнына жеткізіп, толықтыру және қаптау жұмыстарын жүргізу. Бұл асептикалық өңдеуге ыңғайлы және сүт, сорпа, шырын сияқты өнімдерге қолданылады. Қағаз негізіндегі картонды пакеттер, бірдей көлемдегі болат банкаға қарағанда жеңіл, бірақ оларды қайта өңдеу қиын. Кейбір ашық циклды қайта өңдеу орындарында ұнтақталған картонды құрылыс материалдарында пайдалану үшін гранулаға айналдырады немесе жалпақтайды. Қабаттарды өңдеу алдында бөліп шығарса, жабық циклды қайта өңдеуге болады, алайда кейбір қайта өңдеушілер тек қағаз талшықтарын ғана қайта өңдейді.
Перга картон
Перга картон 1932 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде сұйық ағуға жол бермейтін қаптама ретінде өндіріске енгізілді. Германияның Дюссельдорф қаласындағы Jagenberg Werke AG компаниясы бұл дизайнды патенттеді. Картонның сырты қабырғалы текстуралы және парафинмен қапталған қағаз қаптамаларымен жабылған, бұл төменгі бөлігінен қақпағына дейін тігілген конструкцияны қамтамасыз етті. Көптеген картон қаптамаларының сыйымдылығы 200 мл құрады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде картонның дамуы баяулады, бірақ 1960 жылдары Еуропа нарықтарында бұл дизайн қайта жанданды.
Гейбл-топ
Gable top картонды пакеттер көбінесе сүт, шырын сияқты сұйық өнімдер үшін қолданылады. Олар полиэтилен жағылған картон немесе басқа сұйық қаптама картоны және кейде фольга ламинатынан жасалады. Көбінесе пакеттің жоғарғы жағындағы үшкір бөліктерін итеріп, жоғарғы бөлігін (тоқымын) тартып ашады. Ал кейбір пакеттердің ішіндегіні ашуға және жеуге қолайлы фитингтері болады.
Шымнан жасалған картоннан жасалған сусындар картон (тарихи)
Төртбұрышты майлап жабылған картоннан жасалған сусын, пішінді майлап жабылған картон тығыны қысылып, мөрленген, одан бұрын үшкір шатырлы полиэтиленмен қапталған картон қораптар қолданылды. Су ішу үшін майлап жабылған қағаз түтікшелер пайдаланылды. Борден осылайша сүт таратты.
Пішіні
Көбінесе кубоид пішінде болғанымен, мұздағы қаптамалардағыдай тік бұрыштар мен түзу жиектері жоқ қораптар да жиі кездеседі. Тетраэдрлер және басқа пішіндер де қолжетімді. Арнайы өнімдер үшін алты- немесе сегізбұрышты қимасы бар қораптар кейде пайдаланылады.
Материалдар
Картон көптеген материалдардан жасалуы мүмкін: картон, дуплекс, ақ крафт қағазы, қайта өңделген қағаз және көптеген түрлі пластиктер немесе композиттер. Олардың кейбіреулері тағамдармен тікелей жанасуға арналған "тағамдық сападағы" болып келеді. Көптеген картон қаптар бір қабат картоннан жасалады. Қажеттілікке қарай, бұл картонға ылғалды өткізбейтін қабат ретінде полиэтилен жағылуы мүмкін. Бұл сұйық өнімді сақтауға немесе ұнтақ затты құрғақ күйде ұстауға қызмет етеді.
Көркемдік дизайн және басқа да бейнелер
Көркемөнер тарихында картон (французша айтылады) – қалың паштет немесе картонға салынған сурет, ол ательеде құнды гобелен, мысалы гобелен жасау үшін нақты өлшемдегі эскиз ретінде қолданылған. Тоқу барысында ол жасалып жатқан гобеленнің артына ілінетін, көп уақыт алатын процесс болғандықтан, шығармашылық жағынан сандар арқылы «механикалық» сурет салуға дейін жеңілдетілген. Бұл өте құнды болғандықтан, көбінесе ең бай өнер сатып алушылар, соның ішінде ханзадалар оларды өз сарайларында іліп, тіпті байлықтың мәртебелі белгісі ретінде саяхаттарымен бірге алып жүрген, көбінесе нақты хабарламамен, әсіресе әлемдік атаққа ие фламанд ательелері сол заманғы ең көрнекті графика суретшілерінің, оның ішінде Рубенс сияқты белгілі суретшілердің картондарын жасауға лайық деп есептелген. 1980 жылдары АҚШ-та сүт қораптарына жоғалған балалардың суреттері басылып, біреудің суретті танып, полицияға ақпарат беруіне үміттенген. Көптеген сүт қораптарында да жарнамалар мен демеушілер болған. Бұл суреттер мен демеушілер DVD, дәнді азықтар, мультфильмдер, дайын тамақтар және альбомдарды қамтыды.
Картон-пиер
Картон пирсі – қабырға және төбелерді әшекейлеу үшін көтеріңкі ою-өрнектер жасауға қолданылған материал. Ол қағаз массасы, тазбал (тазартылған кальций карбонаты) және желім қоспасынан тұрады. Бұл қоспа қағазбен нығайтылған гипстен жасалған қалыптарға құйылып, содан кейін кептіру бөлмесіне беріледі. Картон пирсі әдеттегі Париж гипсінен мықтырақ және жеңіл, соққанда сынуға немесе жарылуға бейім емес.
Картонда салынған сусындар мен тағамдар
Картонды қаптамада көптеген сусындар мен жеңіл тағамдар кездеседі. Оларға сүт, шырындар, жұмыртқаның ақпаны, кофе, протеин коктейлі, су, тіпті «Алтын балық» пен «Whoppers» сияқты дәмділер жатады.