Кіріспе

Британ жазушысы (1941–2021)

Кристофер Ли (13 қазан 1941 – 14 ақпан 2021) – британдық жазушы, тарихшы және радио хабаршысы. Ол BBC үшін Анна Масси оқыған және Пит Аткин режиссерлік еткен «This Sceptred Isle» радиодерекфильмінің авторы ретінде ең көп танылды.

Мансап

Лидің мансабы мектептен қуылғаннан кейін және ескі жүк тасымалдайтын кемемен теңізге шыққаннан бастау алды. Жиырма жасқа толған соң ол білімін қайта жаңартып, Лондон университетінде тарихты оқыды. Кейін ол BBC-ге қорғаныс және шетел істері жөніндегі тілші болып жұмысқа орналасты және Мәскеу мен Таяу Шығысқа жіберілді. Журналистикадағы мансабын тастап, ғылымға бет бұрған Ли, қазіргі заманғы тарих бойынша төрт жүлдік ғалым және Кембридж университетінің Эммануэль колледжіндегі Гомес лекторы болды. Ол Лондон университетінің Бёркбек колледжінде идеялар тарихын зерттеумен айналысты. Кристофер Ли Корольдік теңіз күштерінің Бірлескен барлау резервтік бөліміне қабылданып, 1970 жылдары Кеңес Одағының Солтүстік флотының жауынгерлік құрамын және оның басқару құрылымын зерттеді. Коммандер шеніне көтерілгеннен кейін, ол Кент қаласындағы Чатемде орналасқан кемеге капитан болып тағайындалды және оның Резервтік қызмет медаліне қосымша тақтасымен марапатталды.

Бұл патшалық таяқ аралы

Ли – 1995 жылғы маусымда алғаш рет эфирге шыққан BBC Radio 4 арнасының “This Sceptred Isle” трилогиясының авторы және жазушысы. Ол 216 бөлімнен (әрқайсысы 15 минуттық, барлығы 46 сағат) тұратын серияда Британия тарихын римдіктерден бастап, Виктория патшайымының өліміне дейін, сондай-ақ 20 ғасыр мен Британ империясын қамтиды. Серияны Анна Масси оқыды, ал оған сэр Уинстон Черчилльдің “Англия тілді халықтар тарихы” кітабынан алынған үзінділер енгізілді, олар Лидің тарихымен үйлесімді болды. Үзінділерді Пол Эддингтон оқыды, ол түсірілім кезінде қайтыс болды, ал оның рөлін Питер Джеффри аяқтады. 1999 жылы BBC және Кристофер Ли бағдарламаны 20 ғасырды қамту үшін кеңейтті: бастапқы серия аяқталған 1901 жылдан бастап, мыңжылдық соңына дейін. Анна Масси баяндаушы ретінде сақталды, бірақ цитаталарды Роберт Пауэлл оқыды. 2001 жылы “This Sceptred Isle: Династиялар” атты тағы бір қысқа серия жарық көрді, ол Ұлыбритания мен Ирландияның күшті және ықпалды отбасыларының – Годвиндер, Деспенсерлер және Черчилльдердің тарихын баяндады. Содан кейін, 2005 және 2006 жылдардың бірнеше айында Джульет Стивенсоннің баяндауымен Британ империясының 90 бөлімді тарихы – “This Sceptred Isle: Empire” жарық көрді. “This Sceptred Isle” трилогиясы бойынша үш кітап жарық көрді.

Басқа жобалар

Лидің "1603" (2003) кітабы – Елизавета I-нің қазасы мен Стюарттардың келуінің тарихы. "Нельсон мен Наполеон" (2005) Трафальгар шайқасына әкелген оқиғаларды баяндады. "Сегіз қоңырау және жоғарғы мачталар" (2005) автобиографиялық еңбегі – палубадағы матрос ретінде өткен өмірі, әлемді аралап шығуы және "Баф детективі" трилогиясы туралы әңгіме. 2006 жылы ол Ұлттық театр сахнасында Алан Беннеттің "Тарихшы балалар" пьесасының алдында тарих жазу және оқыту туралы "Платформа" лекциясын оқыды, сондай-ақ 1912 жылғы Лондон қаласындағы жаңа пьеса тақырыбында сөз сөйледі. Оның британдық монархия және оның болашағы туралы зерттемесі 2014 жылдың көктемінде жарық көрді, ал "Корольдік рәсімдер мен регалиялар" кітабы 2015 жылдың басында жариялануға дайын тұр. Ол сонымен қатар 100-ден астам Radio 4 радиоспектакльдері мен сериалдарының авторы, олардың ішінде Тимоти Уэст, Джулиан Гловер және Исла Блэрге арналған "Үй", Кристофер Бенджамин және Аманда Редманға арналған "Колвил және Сомс", Мартин Джарвис және Фиона Шоуға арналған "Біздің батыл жігіттер", сондай-ақ Лос-Анджелестегі Розалинд Айрес пен Майкл Йорктың басты рөлде ойнаған "Уолтер Рэлидің соты" бар. Оның "Көрпедегі үлгі" пьесасы 2009 жылдың жазында Radio 4 радиосында көрсетілді, ол 1979 жылы королеваның туысы лорд Маунтбеттеннің қазасының салдарына арналған. 2013 жылы BBC оның "Air Force One" пьесасын көрсетті, онда президент Джон Ф. Кеннединің қазасы мен Линдон Б. Джонсонның президенттік ұшақта ант беруі арасындағы 90 минутта болған оқиғалар талқыланды. 2011 жылы Ли Уинстон Черчилльдің төрт томдық "Англия тілді халықтар тарихы" кітабының бір томдық ресми қысқартылған нұсқасын редакциялады. 2013 жылы "Монархия: Өткен, қазіргі және болашақ?" кітабы жарық көрді. Лорд Каррингтонның ресми өмірбаяны 2018 жылы, ал "Вице-корольдер: Британдықтардың құрылуы", Үндістанның вице-корольдерінің тарихы, оның әйелі салған суреттерімен бірге жарық көрді. Ли Британ әскерлері радиосының қорғаныс және сыртқы істер жөніндегі кеңесшісі болды, онда ол 30 жыл бойы "Sitrep" әскери талдау бағдарламасының жүргізушісі және сарапшысы болды. Ол сондай-ақ "SceptredIsle Consulting" қорғаныс және сыртқы саясат фирмасының жетекші сарапшысы болды.

Жеке өмір және өлім

Ли уақытын Англиядағы Сассекс және Италиядағы Флоренция арасында бөліп өткізді. Ол портретші және пейзаж суретшісі, сонымен қатар "Джейнва" яхтасының капитаны Фиона Грэм Маккейге үйленген. "Джейнва" яхтасы Англияның шығыс жағалауында тоқтаған болатын. Оның бірінші әйелінен екі қызы және үш немересі болды. Ли 2021 жылдың 14 ақпанында Суссекстегі үйінде қайтыс болды. Ол ауруханадан шыққан соң, белгілі бір ауруға шалдыққаннан кейін COVID-19 жұқтырды, бұл Англиядағы COVID-19 пандемиясы кезінде болды. Оның өмірі 79 жылға жетті.