Кіріспе

Испан биохимигі (1923–2004)

Жоан Оро-и Флоренса (26 қазан 1923, Ллейда, Каталония – 2 қыркүйек 2004, Барселона, Каталония) – испан биохимигі, өмірдің пайда болуын түсінуде маңызды зерттеулер жасаған. Ол NASA-ның бірнеше миссиясына қатысты, оның ішінде Айға жасалған Аполлон және Викинг қондырғысына қатысты. Өмірдің пайда болуы саласына қосқан үлесі үшін Халықаралық астробиология қоғамының Опарин медалімен марапатталды.

Пребиотикалық молекулалардың кометалық шығу тегі

Сонымен қатар ол кометалардың біздің алғашқы биосферасына органикалық молекулаларды жеткізетін негізгі тасымалдаушылар екенін көрсеткен алғашқы ғалым болды. Бұл болжам (1961 жылы жасалған) қазіргі таңда кеңінен қабылданады. Мұндай идея бұрыннан бар болғанымен, ғарыш зерттеулері мен пребиотикалық химия толыққан соң ғана мол дәлелдер жиналды. Кометалар көміртегі мен суға бай, олар аминқышқылы сияқты көміртегі химиясына негізделген алғашқы молекулаларды өздерімен бірге алып жүреді. Осы орайда 1971 жылы Оро және оның әріптестері Мурчисон метеоритінде аминқышқылдарының, алифалық және ароматты көмірсутектердің жоғары мөлшерін ашатын және аминқышқылдарының оптикалық активтілігін зерттейтін мақала жариялады.

Викингтер миссиясы

Оро сонымен қатар Марсқа жасалған «Викинг» миссиясы хабарлаған таңғажайып және біршама күтпеген нәтижелердің химиялық түсіндірмесін берді. «Викинг» қондырғышы бірнеше тәжірибелер жүргізді, соның ішінде Оро жасаған, кішкентай газ хроматографы мен массалық спектрометрді пайдаланған тәжірибе. Осы тәжірибелердің бірінде, қоректік заттар жиынтығы Марс топырағының үлгілерімен араластырылғанда, көмірқышқыл газының күрт өндірілуі тіркелді, бастапқыда бұл Марстағы микроорганизмдердің болуын көрсететіндей болды, олар қоректік заттарды метаболизмдеуге қабілетті еді. Оро бұл құбылыстың қарапайым, абиотикалық түсіндірмесінің дұрыс болуы ықтимал екенін көрсетті: сынақ қоректік заттарының катализдік химиялық тотығуы. Ол сондай-ақ Medalla del President Francesc Macià (2000) медалімен марапатталды. 2003 жылғы 23 маусымдағы 819 32003 Корольдік жарлығымен Оро маркизі атағы берілді. Ол 2004 жылдың 2 қыркүйегінде Испанияның Каталония аймағындағы Барселона қаласында қайтыс болды.