Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кембла тауы /k/ɛ/m/b/l/ə/ – қала маңындағы аудан және тау. Кембла тауы батыс жағынан Иллаварра тіктемесімен және әсіресе, екі төменгі шыңы бар массивпен жалғасқан: Кембла Батыс (512 м) және Бурелли тауы (531 м). Тау шамамен шығысқа қарай бағытталған айқын шыңды құрайды.
Mount Kembla '/k//ɛ//m//b//l//ə/ is a suburb and a mountain Mount Kembla is joined to the west by the Illawarra escarpment and, in particular, a mass with two lower summits, Kembla West (512 m) and Mount Burelli (531 m). The mountain forms a prominent peak pointing approximately eastward.
Шахта апаты
1902 жылғы 31 шілдеде Кембла тау кенішінде жарылыс болды, нәтижесінде 96 ер адам мен бала қаза тапты. Маунт Кембла кенішінің апаты – Австралия тарихындағы қоныс аударудан кейінгі бейбіт уақыттағы екінші ең ірі апат (Махина циклонынан кейін), 2009 жылғы Викториядағы «Қара сенбі» орман өрттеріне дейін.
On 31 July 1902 the Mount Kembla Colliery exploded, killing 96 men and boys. The Mount Kembla Mine disaster was the second worst post settlement peace time disaster of Australia's history (behind Cyclone Mahina), until the 2009 Black Saturday bushfires in Victoria.
Кен орнының
Кембла тауындағы шахта Кембла тауының беткейінде теңіз деңгейінен жоғары орналасқан Булли қабатын өңдеген. Көмір дрейфтік шахта арқылы өңделді, сондай-ақ желдету және суды сығару үшін қосымша қазбалар салынған. Екі негізгі тасымалдау жолы бар. "Басты туннель" жолы кіреберістен солтүстік-батыс бағытта созылады. Екінші негізгі тасымалдау жолы "№1 Оң" деп аталады және басты туннельден кіреберіс жанынан тармақталады. №1 Оң жақ тікелей солтүстікке қарай жүреді. №1 Оң жақтан "Бірінші Оң", "Екінші Сол" және т.б. аталатын басқа да өткелдер бөлінеді. "Шығыс ауданы" №1 Оң жолының соңында орналасқан, және жарылыс осы ауданда болды. Шахта бастапқыда кіреберіс арқылы және ондағы пешпен желдетілді. Жарылыс уақытына дейін, жер бетінен "Шахта ауданына" дейін жаңа желдету шахтасы салынған. Шахтаның түбіндегі пеш желдетуді қамтамасыз етті. Алғашқы кіреберіс жолдары енгізілді және саяхаттау жолдары ретінде пайдаланылды. Шахта басқарушысы Уильям Роджерс шахтада "газдан қандай да қауіп жоқ" деді, "Иллаварра Меркури" газеті "шахтада бұрын газ кездеспеген" деп хабарлады, ал "Сидней Морнинг Геральд" газеті "штаттағы ең жақсы желдетілетін шахталардың бірі" деп жазды. Корольдік комиссия бұл қабаттың солтүстік-шығыстағы Булли шахтасындағы қабатпен бірдей екенін атап өтті. Буллиде 1887 жылы 81 адамның қаза болуына әкелген газ және көмір шаңы жарылысы болған. Комиссия төрт беттен астам материалда өрттен туған 20 оқиғаны қысқаша баяндады. Алған дәлелдеріне сүйене отырып, комиссия шахтаның бір бөлігін өзі тексерді және "шахтаның бірнеше алыс бөліктерінен" газ шығатынын анықтады. Олар қалыпты жағдайда желдетудің мәселені шешетінін мойындады, бірақ "Бұл нәтиже Комиссияны осы жиналуға қолайлы жағдайлар болған жағдайда, жұмыс істеп жатқан кез келген бөлігінде қауіпті жиынтық болуы мүмкін деген тұжырымға жеткізеді". Апат уақытында шахтаның шамамен бөлігі өңделген. Барлық көмір алынып тасталды, ал пайда болған кеңістік "гоф" деп аталды. Тіреулер алынғаннан кейін, төбе гофқа құлап түсуге рұқсат етілді.
The Mount Kembla mine worked the Bulli seam which outcrops at above sea level on the side of Mount Kembla. The coal was worked through a drift mine with additional adits for ventilation and drainage. There are two main haulage roadways. The "Main Tunnel" roadway extends from the entrance in a north westerly direction. The other main haulage way is called "No. 1 Right" and branches off the main tunnel in from the mouth. No. 1 Right runs due north. Branching off No. 1 Right are other passageways named "First Right", "Second Left" and so forth. The "Eastern District" is at the end of No 1 Right and this is where the explosion occurred. The mine was originally ventilated by return roads to the entrance and a furnace there. By the time of the explosion a new upcast shaft had been sunk over from the surface to the "Shaft district". A furnace at the foot of the shaft drove the ventilation. The original return roads had then been converted to intakes and were used as travelling roads. A quote from the mine manager, William Rogers, stated that the mine was "absolutely without danger from gases", the Illawarra Mercury reported that "gas had never been known to exist in the mine before" and The Sydney Morning Herald recorded "one of the best ventilated mines in the State". The Royal Commission noted that the seam was the same one as at the Bulli Colliery some to the north east. Bulli had been the site of a fire damp and coal dust explosion which had killed 81 people in 1887. Over four pages the commission summarised around 20 incidents of fire damp which were reported to them. As a result of the evidence produced the commission tested parts of the mine themselves and found gas being given off "in several widely distant parts of the mine". They accepted that under normal circumstances the ventilation would deal with the problem but "This result leads the Commission irresistibly to the conclusion that, given favourable conditions for accumulation, a dangerous collection might be found in almost any part of the workings". At the time of the disaster around of the mine's had been worked out. All the coal had been removed and the resulting space was termed a "goaf". When the props were withdrawn the roof was allowed to fall into the goaf.
Апат
1902 жылғы 31 шілдеде сағат 14:00 шамасында бас туннельден үлкен мөлшерде от пен түтін атып шығып, бірге қатты дауыс естілді. Басқа да қазбалардан түтін шықты. Осы кезде 261 адам жер астында болды, бірақ жарылыстан кейін олардың бір бөлігі өздігінен шығып кетті. Корольдік комиссия апаттың себебі мен механизмі туралы қорытындыларын жасады. 4-ші оң жақ қазбадағы төбе құлап, көп мөлшерде газ-ауа қоспасы шықты. Бұл қоспа 4-ші оң жақ жолымен өтіп, No. 1 оң жақ тасымалдау жолындағы кенеп есіктерді бұзып өтті. Қоспа қозғалғанда көмір шаңы көтеріліп, оның ішінде тасымалданды. Қоспа желдету ауасы тоқтатып, кері ішке қарай итерілгенге дейін сыртқа қарай жылдамдады. Газдың бір бөлігі негізгі шоғырдан әрі ішке қарай жылжып, 4-ші сол жақ қиылысындағы дөңгелекші пайдаланған ашық отқа тап болды. Газдың жануға жеткілікті күші болғанда, ол тасымалдау жолы арқылы газдың негізгі бөлігіне қайтадан жағылды. Содан кейін газ, көмір шаңы және ауа қоспасы жарылыс жасады. Жарылыстың күші көмір шаңын көтеріп, жалын шахта кіреберісінен көрінетінше бірнеше жарылыс болды. Бұл жарылыстар "кеннің үлкен бөлігін қиратты" және бірнеше кеншінің қаза болуына себеп болды. Көмір шаңының толық жануы нәтижесінде көміртек газы немесе жарылыстан кейінгі газ пайда болды. Өлім-жітімнің көп бөлігі осы жарылыстан кейінгі газдың салдарынан болды. Жарылыс кезінде желдету пеші орналасқан шахталық аудан зардап көрмеді. Пеш шахтада ауа тартуын және жарылыстан кейінгі газды тазартуын жалғастырды. Барлық қазбалар мен туннельдер ауа кіретін жерлер болғандықтан, құтқарушылар жарылыстан кейінгі газ тазарғаннан кейін шахтаға кіре алды. Жарылыстан туған төбе құлаулары олардың жұмысына кедергі келтірді. Құтқарушылардың екеуі, Х.О. МакКейб және Уильям МакМюррей мырзалар, тым асығып алға жылжып, жарылыстан кейінгі газдың салдарынан қаза тапты.
At around 14:00 on 31 July 1902 a large amount of flame and smoke burst from the main tunnel, along with a loud noise. Other adits had smoke driven out from them. 261 men were underground at the time, but after the blast some of them managed to find their own way out. The Royal Commission produced a summary of their findings about the cause and mechanism of the disaster. A roof fall in the 4th Right goaf drove out a considerable amount of a fire damp/air mixture. The mixture passed along the 4th Right road crossing the No. 1 Right traveling road and bursting through the canvas doors into No 1 Right haulage road. As the mixture travelled it raised coal dust which was carried with it. The mixture started to travel outbye before being stopped by the ventilation air current and forced back inbye. Some of the gas travelled ahead of the main pocket further inbye where it met the naked light used by a wheeler at the 4th Left junction. Once strong enough to ignite it flashed back along the haulage road to the main body of the gas. The fire damp/coal dust/air mixture then exploded. The force of the explosion raised more coal dust leading to further explosions until the flame was seen to come out of the entrance. The explosions "wrecked a large portion of the mine" and killed some miners. The incomplete combustion of the coal dust resulted in the production of carbon monoxide, or after damp. The after damp was responsible for the majority of the deaths. During the explosion the shaft district, where the ventilation furnace was, was not affected. The furnace continued to draw air through the mine and clear the after damp. Since all drifts and adits were intakes the rescuers were able to enter the mine as the after damp cleared. They were further hindered by roof falls caused by the explosion. Two of the rescuers, Mr H. O. MacCabe and William McMurray, pushed ahead too fast and were killed by the after damp.
Сұрау салулар
Жарылыстан кейінгі күні Вуллонгонгтағы сот медициналық сарапшысы алғашқы шығарылған кеншінің өліміне себеп болған жағдайды анықтау үшін тергеу бастады. 1902 жылдың 1 тамызынан 12 қыркүйегіне дейін тергеу 22 күнге созылды, оның барысында 28 куәгердің жауабы тыңдалды және шахта қарастырылды. Қазылар алқасы Мерант ағайындылары мен Уильям Нельсонның "шахтада қолданылатын жалаңаш оттардан тұтанған газдың жарылысынан пайда болған көміртек тотығының әсерінен қаза тапқан, ал шахта жоспарында 11 шұңқырмен белгіленген кішкентай бұғазға дейін батысқа қарай тараған, шахтаның бірінші деңгейінің артқы қазбаларында немесе оның маңында болған көмір шаңының жарылыстарынан күшейген" деген үкім шығарды. Осы орында жыл сайынғы ескеру рәсімі 31 шілдеден кейінгі демалыс күндері Мт Кембла кен өнеркәсібі фестивалі аясында өткізіледі.
The day following the explosion the coroner at Wollongong opened an inquiry into the cause of death of the first of the miners brought out. Over the period from 1 August to 12 September 1902 the inquest sat on 22 days hearing evidence from 28 witnesses and visiting the mine. The Jury returned a verdict that the Meurant brothers and William Nelson "came to their death from carbon monoxide poisoning produced by an explosion of fire damp ignited by the naked lights in use in the mine, and accelerated by a series of coal dust explosions starting at a point in or about the number one main level back headings, and extending in a westerly direction to the small goaf, marked 11 perches [] on the mine plan." at which an annual memorial ceremony is observed during the Mt Kembla Mining Heritage Festival on the weekend after 31 July.
Тарих
Жергілікті аборигендер Кембла және Кейра тауларының қарындас екендігі, ал Бес аралдың желдің қыздары туралы аңыз айтады. Тауды алғаш рет Уитбиден келген капитан Джеймс Кук байқаған. Австралияның шығыс жағалауымен жүргенде ол оны «дөңгелек төбе» деп атап, шыңының пішіні шапкаға ұқсайтынын көрген. Ауылға алғаш рет 1817 жылы Джордж Молле қоныстанды. Дөңгелек жол бойындағы екі ескі ат суару орны әлі де көрініп тұр, сондай-ақ Саммит жолының солтүстігіндегі жоғарғы жаққа салынбақ болған, бірақ 19 ғасырда тоқтатылып, аяқталмаған жолдың қалдықтары бар. Дөңгелек жолдың шығыс бөлігінде екі кен кіреберісі орналасқан. Кембла тауының бұталы жерінде лантананың таралуы мәселе туғызған, сонымен қатар жабайы ешкілер мен бұғылар да зиян келтіруде. Еуропалық кезеңде Кембла тауы кен өнеркәсібінде маңызды рөл атқарды. Кембла тауы Австралиядағы алғашқы керосин кенінің орны ретінде танымал. Бұл кен орны 1865 жылдың шілде айының ортасында кен қазу жұмыстары басталғаннан кейін, жер иесі Джон Грэмге тиесілі болды және ол кен өндіру ісіне қатысты. Аймақтағы басты өнеркәсіп көмір өндіру болып табылады және қазіргі күні Дэндробиум кені жұмыс істеуде. Кен өндіруден басқа, Кембла тауының маңызды ауыл шаруашылығы тарихы бар; әсіресе Кордо доласы Австралиядағы жеміс өсірудің ірі орталықтарының бірі болды, ал өнімдері Лондонға дейін экспортталды және елдегі ең жақсы алма өндірушілердің бірі ретінде танылды.
Local Aboriginal legends told of Mount Kembla and Mount Keira being sisters and the Five Islands being daughters of the wind. The first European to observe the mountain was Captain James Cook on his voyage from Whitby. While navigating the east coast of Australia, he noted it as 'a round hill', its top resembling a hat. The village was first settled in 1817 by George Molle. Two old pit pony watering holes on the ring track are still visible, as are the remains of an intended carriageway to the top (suspended in the 19th century and never completed) to the north of the Summit Track. On the eastern part of the Ring Track there are two mine entrances. Lantana weed has become a problem in the bushland of Mount Kembla, as have feral goats and deer. During European times Mount Kembla has had a very significant role in mining industry. Mount Kembla is noted as being the home of the first kerosene mine in Australia. This mine was located near American Creek on land owned by John Graham, who remained one of the proprietors once mining operations commenced in mid July 1865. Coal mining has been the main industry in the area and continues presently with Dendrobium Mine still operating. In addition to mining, Mount Kembla has a significant agricultural history; in particular the Cordeaux Valley area which was one of Australia's top fruit growing industries, exporting as far away as London in its hey day as one of the country's best apples producers.
География
Кембла тауы Уоллонгонгқа қарап, Илаварра жарлығының құмтасты жартастарымен жалғасқан. Таудың шаңырағы теңіз деңгейінен жоғары орналасқан.
Mount Kembla is joined to the sandstone cliffs of the Illawarra escarpment, overlooking Wollongong. The summit is above sea level
Таудың фаунасында батпақ валлабилері, еліктер, дақты құйрықты құландар, оңтүстік қоңыр бандикуттар, сұр баслы ұшқыш түлкілер, қант планерлері, вамбаттар, опоссумдар, алып жер асты бақалары, қызыл тәжді бақалар, жолақты батпақ бақалары, шығыс су айдаһарлары, су скинктері, көк тілді кекілектер, алмаз питон, қызыл ішкі қара жыландар, алтын тәжді жыландар және кең басты жыландар бар. Бірақ жыландарды көру сирек, кейбір дереккөздер бұл туралы қате мәлімдейді. Көптеген құстардың арасында лира құстары, дақты көгершіндер, кукабуралар, атлас бовер құстары, керемет көк құстар, қызыл розеллалар, патшалық тотықтар, ақ бас көгершіндер, қоңыр көгершіндер, күмісқұстар, шығыс сары қызғалдақтар, жаңбырлы лорикеттер, кішкентай ваттлбирдтер, сұр және ақ-қара қасқыр құстар, сары құйрықты қара какатулар, алтын сыбызғыштар, жонып тұрған ("флокер") көгершіндер, вонга көгершіндері, австралиялық шұбарлар, аяқталған қарғалар, австралиялық қарғалар, шулы кенішшілер, бал жегіштер (Левинс, Жаңа Голландия, инелік, сары бетті), шығыс қамшы құстары, ақ қасты бұталы көгершіндер, қызыл қанатты құстар, қызыл қасты қарғалар және құлақтар кездеседі. 1804 жылы Кембла тауынан бүршік құс жиналды, бұл алғаш рет ғылыми тұрғыдан сипатталған, бірақ бүршіктерді немесе кейбір дереккөздер дұрыс емес деп мәлімдегендей, щеткалы түйеқұстарды көру әдеттегі жайт емес. Австралиядағы коаланың еуропалық және ғылыми ашылуы Кембла тауында 1803 жылдың маусым және тамыз айлары аралығында болды. Бұл 1803 жылдың тамызында Сиднейге әкелінген типтік үлгілерді қамтыды, олар бірден ботаникалық суретші Фердинанд Бауэр (1760-1826) және белгілі ботаник Роберт Браун (1773-1858) суреттеді және сипаттады. Коалалар осы аймақтан, қоныс аударушылардың ормандарды кесуінің салдарынан бірте-бірте жоғалып кетті, бірақ 1909 жылы Кордеакс аңғары мен Кембла тауы аймағын шарпыған үлкен өрттен кейін олардың жоқтығы айқын болды. Коаланың белсенділігі туралы соңғы хабар 1919 жылы Кордо аймағында тіркелді.
Fauna on the mountain includes swamp wallabies, deer, spotted tailed quolls, southern brown bandicoots, grey headed flying foxes, sugar gliders, wombats, possums, giant burrowing frogs, red crowned toadlets, striped marsh frogs, eastern water dragons, water skinks, blue tongued lizards, diamond pythons, red bellied black snakes, golden crowned snakes and broad headed snakes, although it is not common to see snakes, as some sources state incorrectly. Common birds are lyrebirds, spotted turtle doves, kookaburras, satin bower birds, superb blue wrens, crimson rosellas, king parrots, white headed pigeons, brown cuckoo doves, silvereyes, eastern yellow robins, rainbow lorikeets, little wattlebirds, grey and pied butcherbirds, yellow tailed black cockatoos, golden whistlers, topknot ("flocker") pigeons, wonga pigeons, Australian magpies, pied currawongs, Australian ravens, noisy miners, honeyeaters (Lewin's, New Holland, spinebill, yellow faced) eastern whipbirds, white browed scrub wrens, rufous fantails, red browed finches, and welcome swallows. In 1804 a logrunner bird was collected on Mount Kembla, this being the first to be scientifically described, although it is not common to see logrunners, or brush turkeys as some sources incorrectly state. The European and scientific discovery of the koala in Australia was made at Mount Kembla and took place between June–August 1803 and involved type specimens collected and brought into Sydney in August 1803 where they were immediately figured by botanical draughtsman Ferdinand Bauer (1760–1826) and described by noted botanist Robert Brown (1773–1858). Koalas disappeared from the area probably during a subsequent gradual period of time due to the effect of clearing of forest in the habitat by settlers—however they were noticeably absent after a great fire of 1909 swept the Cordeax Valley and Mount Kembla area. The last report of suspected koala activity was in 1919 in the Cordeaux area.
Жаяу жүру жолдары
Кембла тауының айналма жолы Кордокс жолындағы Кембла қарауылының тұрақ орнынан басталып, таудың айналасын кезеді. Ол бірнеше тас сатырдан төмен түсіп, Дапто өзеніне құятын шатқалға жетеді, содан кейін таудың оңтүстік беткейімен пальма және папоротник өскен жерлер арқылы өтеді, бір торапқа келгенде бұрылады. Осы торапта таудың шығыс жағындағы екі құзды суару орнының бірі орналасқан. Оңға бұрылсаң, Фармбороу жолындағы жеке меншікке шығасың, ал солға бұрылсаң солтүстікке қарай екінші суару орны мен шахта кіреберісіне барасың. Осы жақтағы тағы бір жол басқа шахта кіреберісіне салады, екеуі де туннельдің құлау қаупіне байланысты жабық. Бұл жерден ашық шатырлы склерофилл өсімдіктері арқылы өтесің, содан кейін жеке меншікке жақын Кордокс жолына шығасың. Дегенмен, жолдың осы белгіленген бөлігінде жолдан ауытпасаң, жүруге рұқсат етіледі. Саяхатты аяқтау үшін күзет орнына кері жолмен қайту керек. Бұл әдетте сағат тіліне қарсы бағытта жасалады. Елендер мен валлабилерді жиі кездестіруге болады, кейде жыландар мен жабайы ешкілер де көрінеді. Кембла тауының шыңына дейінгі жол айналма жол басталатын құрғақ бұтаның кішкентай бөлігімен бірге жүреді, бірақ карта/ақпарат стендісінен кейін солға бұрылады. Ол бірте-бірте шың жотасына көтеріліп, екі шың алабына жетеді, бірінен кейін бірін, содан кейін екінші алаптан тригонометриялық станцияға дейін барады. Алаптар екіұшты және жота бойымен шығыстан батысқа қарай созылады. Жолдың басында "қауісті жиектер" туралы ескерту орнатылған, бірақ ол ауа райынан сақталған және шыңға оңай қол жеткізуге мүмкіндік береді. Осы жолдың сол жағында (солтүстікке қарай) 19 ғасырдың соңында үлкен құмтас тастар табылғаннан кейін салынған, бірақ аяқталмаған ескі ат жолы бар. Ол өркендегенімен, әлі де анық көрінеді. Бұл жолдың ортасында оңтүстік және батысқа жақсы көрініс ашылатын бірнеше тау-кендіктер бар, ал шыңынан солтүстік-шығыстан оңтүстік-шығысқа дейін көрініс ашылады. Лира құстары, көгершіндер және кейде жабайы түйелер де жиі кездеседі. Бұрынғы ат жолы, қазір біраз уақыттан бері өркендеген жол, Кембла қарауылындағы Кордокс жолының тұрақ орнының батыс жағынан басталады. Көптеген карталарда "Bridle Track" деп белгіленген. Ол жардың бойымен, шетінен төмен қарай өтеді және ылғалды жағдайда сырғақты болуы мүмкін, бірнеше жерде тасқа секіріп өту қажет, бірақ сақтықпен жүрсең, көбінесе қол жетімді. Жол Иллаварра тропикалық орман арқылы өтеді, онда лира құстары және батпақты валлабилер жиі кездеседі. Бұл жол бұрын Унандерра – Мосс Вейл теміржол желісіне дейін созылған, бірақ қазір бірнеше жүз метрден кейін өркендеген.
The Mount Kembla Ring Track follows a course around the mountain starting from the Kembla Lookout carpark on Cordeaux Road. It goes down some stone steps into a gully that flows down into Dapto Creek and then goes along the southern side of the mountain through palm and fern growth before turning at a junction. At this junction there is one of two pit pony watering holes on the east side of the mountain. The right turnoff goes into private property on Farmborough Road, but the left goes north to the second watering hole and a mine entrance. Another deviation on this side goes to another mine entrance, both are closed due to tunnel collapse risk. From here it goes through more open canopied Sclerophyll growth before coming out at Cordeaux Road near private property, though the track is legal for walking as long as within this marked section one does not deviate from the track itself. To complete the walk one must go up the road back to the lookout. This is generally done as described in an anti clockwise fashion. Deer and wallabies are a not uncommon sight, with occasional snakes and feral goats seen. The Mount Kembla Summit Track goes along the same small stretch of dry bush that begins the Ring Track but then branches to the left after a map/information stand. It climbs gradually up the summit ridge and on to the two summit plateaus, one by one, before going along the second to the trigonometry station. The plateaus are both thin and go in an east–west direction along the ridge. The track is signposted near the beginning warning of 'crumbling edges' but is also known for being saved from weathering and allowing easy access to the top. Beside this track to the left (north) is an old carriageway built but not completed, after finding large sandstone boulders at the top, in the late 19th century. It is still clear though overgrown. Halfway along this track there are several rock outcrop lookouts where good views south and west can be seen, the summit offering views northeast to southeast. Lyrebirds are often seen as well as pigeons and occasional wild turkeys. A former bridle track, the now somewhat overgrown after a while track that starts on the west side of the Cordeaux Road carpark at the Kembla Lookout is known as the Bridle Track on most maps. It goes along the escarpment, just below the edge, and can be quite slippery in moist conditions, several stages requiring jumping from rock to rock, however for the most part it is accessible if careful. The track goes through Illawarra rainforest with Lyrebirds quite common as well as swamp wallabies. The track used to go all the way to the Unanderra Moss Vale railway line but is now overgrown beyond several hundred metres or so.