Кіріспе

Кәсіпкер, қайырымдылықшы және eBay негізін қалаушы (1967 жылы туған) Пьер Морад Омидьяр (туған Пәрвиз Морад Омидьяр, 21 маусым 1967) – Францияда туған иран-американдық миллиардер. Ол – технологиялық кәсіпкер, бағдарламалық жасақтама инженері және меценат, eBay-дің негізін қалаушы, 1998 жылдан 2015 жылға дейін төраға қызметін атқарды. Омидьяр мен оның әйелі Памела 2004 жылы Омидьяр желісін құрды. 2023 жылғы Forbes бағалауынша, Омидьяр әлемдегі ең бай адамдардың 245-ші орнында тұр, оның күйі 8,7 миллиард долларға бағаланады. Омидьяр Демократиялық партияға ұзақ жылдар бойы қаржылай көмек көрсетіп келеді. 2010 жылдан бері ол онлайн-журналистика саласында тергеуші журналистика және қоғамдық істер жөніндегі жаңалықтар қызметі «Гонолулу Civil Beat» басшысы болып жұмыс істейді. 2013 жылы Омидьяр Гленн Гринвальд, Лора Пойтрас және Джереми Скахилл қатысатын «First Look Media» журналистикалық жобасын құрып, қаржыландыратынын хабарлады.

Ерте өмір және білім

Парвиз Морад Омидьяр 1967 жылғы 21 маусымда Парижде, жоғары білім алу үшін Францияға көшіп келген ирандық ата-ананың ұлы ретінде дүниеге келді. Оған Парвиз деп ат қойылды. Оның анасы, Сорбонна университетінде тіл білімі саласы бойынша докторлық диссертациясын қорғаған Элахе Мир Джалали Омидьяр – ғалым. Оның әкесі, Сайрус Омидьяр (шамамен 1934 жылы туған) Францияда медициналық білім алып, хирург. Омидьяр бала кезінде отбасы АҚШ-қа көшіп келді; оның әкесі Мэриленд штатының Балтимор қаласындағы Джонс Хопкинс университетінде уролог болып жұмыс істеді. Қазір ол Калифорния штатының Алисо-Вьехо қаласында тәжірибе табады. Компьютерлерге деген қызығушылығы Вирджиния штатының Маклин қаласындағы Потомак мектебінде оныншы сыныпта оқып жүргенде пайда болды. 1984 жылы Мэриленд штатының Потомак қаласындағы Сент-Эндрюс епископалды мектебін бітірді. Ол бакалавриат білімін Тэфтс университетінде бастап, Калифорния университетінде, Берклиде аяқтады, 1988 жылы компьютер ғылымдары бойынша бакалавр дәрежесін алды.

Мансап

Берклиде оқығаннан кейін көп ұзамай Омидьяр Apple Computer компаниясының еншілес компаниясы Claris-те жұмыс істей бастады. Ол MacDraw-ді MacDraw II-ге жаңартумен айналысқан командамен жұмыс істеді. 1991 жылы ол Ink Development компаниясын құрды, ол қаламға негізделген есептеу стартапы болды, кейіннен ол электрондық коммерция компаниясы ретінде қайта ұйымдастырылып, eShop Inc. деп аталды.

Microsoft компаниясы 1996 жылдың 11 маусымында eShop-ті 50 миллион доллардан кем сомаға сатып алды, ал Омидьяр осы мәміледен 1 миллион доллар табыс тапты.

eBay-дің негізін қалау

1995 жылы 28 жасында Омидьяр коллекциялық заттарды тікелей аукционға салуға мүмкіндік беретін онлайн-сауда алаңының бастапқы компьютерлік кодын жазуға кірісті. Ол өзінің веб-сайтында қарапайым прототип жасады. 1995 жылғы 4 қыркүйекте, Еңбек күні, ол “Auction Web” деп аталған онлайн-сервисті іске қосты, ол кейіннен eBay аукциондық сайты ретінде дамыды. Бұл сервис бастапқыда Омидьярдың eBay.com веб-сайтындағы бірнеше мүмкіндіктердің бірі болды. Оның веб-сайтында басқа тақырыптармен қатар Эбола вирусы туралы бөлім де болды. eBay сайтында сатылған алғашқы зат – бұзылған лазерлік нұсқауыш болды. Омидьяр бұзылған құрылғы үшін біреудің төлем жасауына таңқалды, бірақ сатып алушы оның лазерлік нұсқауыштарды әдейі жинап жатқанын мәлімдеді. Ұқсас жағдайлар да орын алды. Бизнес өркендеді, тіркелген сауда тауарларының саны арта бастады. Омидьяр кәсіпорынды тіркеді; әр сатудан түскен кішкентай комиссия сайтты кеңейтуге қаржыландырды. Алған табысы тез арада General Magic компаниясындағы жалақысынан асып кетті. Тоғыз айдан кейін Омидьяр бар назарын жаңа кәсібіне жұмсауға шешім қабылдады. 1996 жылы Омидьяр онлайн режимінде авиабилеттерді ұсынуға лицензиялық келісімге қол қойғанда, сайтта 250 мың аукцион өтті. 1997 жылдың қаңтар айында – екі миллион. Жылдың ортасына қарай eBay күн сайын шамамен 800 мың аукцион өткізді. Омидьяр әлі де оның 6 пайызына ие. 2008 жылғы мәліметтер бойынша, Омидьярдың 178 миллион eBay акциясының құны шамамен 4,45 миллиард долларды құрады. Омидьяр Калифорния штатындағы Лагуна-Бич қаласындағы Montage Resort and Spa курорты мен спа-салонының инвесторы. Омидьяр сонымен қатар Берггрюен институтының 21 ғасырлық кеңесінің мүшесі. 2020 жылы Омидьяр компанияның жаңаруының бір бөлігі ретінде eBay директорлар кеңесінен кетті. Дегенмен, ол компанияда белсенді болып қалып, директор-эмеритус атағын сақтап қалды.

Ақпараттық медиа бизнесі

2010 жылы Омидьяр Гавайидегі қоғамдық мәселелерді қамтитын онлайн-тергеу журналистикасы қызметін – «Гонолулу азаматтық битін» іске қосты. Сайт 2010, 2011 және 2012 жылдары Гавайидегі үздік жаңалықтар веб-сайты деп танылды. 2013 жылдың 4 қыркүйегінде «Гонолулу Civil Beat» HuffPost-пен серіктестікке келісіп, HuffPost Hawaii-ді іске қосты. 2013 жылы Эдвард Сноуденнің ақпараттық құпияларын жариялағаннан кейін Омидьяр «First Look Media» журналистикалық жобасын құру туралы хабарлады, ол 2014 жылдың 10 ақпанында «The Intercept» жобасын іске қосты, оған Гленн Гринвальд, Лора Пойтрас, Джереми Скахилл, Дэн Фрумкин, Джон Темпл және Джей Розен сияқты журналистер тартылды.

Омидьяр желісі

Omidyar Network – адамдардың өмірін жақсарту үшін нарықтың күшін пайдалануға бағытталған қайырымдастық инвестициялық фирма. Ол 2004 жылы Омидьяр және оның әйелі Пам тарапынан құрылған. Ұйым экономикалық, әлеуметтік және саяси өзгерістерді жеделдету үшін инновациялық ұйымдарға инвестиция жасайды және олардың масштабын кеңейтуге көмектеседі. Omidyar Network экономикалық өркендеуді қолдау және түрлі инвестициялық салаларда – Меншік құқығы, Басқару және азаматтардың қатысуы, Білім беру, Қаржылық қолжетімділік, Тұтынушылар және интернет мобильділігі – жеке қатысуды ынталандыру мақсатында 992 миллион доллардан астам қаражат бөлген табысты компаниялар мен коммерциялық емес ұйымдарға инвестиция салды. 2010 жылы ол және оның әйелі Ричард Брэнсонмен бірге, сондай-ақ Эми Роббинс құрған Nduna қорымен және Enterprise Zimbabwe ұйымын құрды.

Luminate тобы

2018 жылы құрылған бұл ақпараттық платформаның мақсаты – әрбір адамның, тіпті мүмкіндігі шектеулі жандардың да, өміріне қатысты шешімдерге әсер етуге қажетті ақпаратқа қол жеткізіп, өз құқықтарын қорғауға күш-қуат алуын қамтамасыз ету. Вице-президенті Фелипе Эстефан «Омидьяр желісінің» Басқару және азаматтардың қатысуы бағдарламасымен байланысты, ал бұрын CNN телеарнасында журналист болып жұмыс істеген және Дүниежүзілік банкте Ашық үкімет стратегиясы бойынша саясаткер болған.

Жеке өмір

Омидьяр мен оның әйелі Памела Невада штатының Хендерсон қаласында және Гавайи штатының Гонолулу қаласында жылжымайтын мүлікке ие. Forbes журналының мәліметінше, 2019 жылдың қаңтарына дейін оның таза кірісі 13,1 миллиард АҚШ долларын құрады. Омидьяр Далай-ламаның жақтасы. 2010 жылы ол Билл Гейтс пен Уоррен Баффетпен бірге «Беруге уәде» келісіміне қол қойды және өмірінің барысында байлығының көп бөлігін қайырымдылыққа беруге ниетті екенін жариялады. 2019 жылы ол қайырымдылыққа шамамен 500 миллион доллар сыйлады.