Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Израиль физигі (1909–1995)
Israeli physicist (1909–1995)
Натан Розен (22 наурыз 1909 – 18 желтоқсан 1995) – сутек атомының құрылымын зерттеуімен және Альберт Эйнштейн мен Борис Подольскийпен бірлесе жұмыс істеп, байланысқан толқындық функциялар мен ЭПР парадоксы бойынша еңбектерімен танымал американдық-израильдік физик. Эйнштейн-Розен көпірі, кейіннен құрт тесігі деп аталған, Натан Розеннің теориясы еді.
Nathan Rosen (; March 22, 1909 – December 18, 1995) was an American Israeli physicist noted for his study on the structure of the hydrogen atom and his work with Albert Einstein and Boris Podolsky on entangled wave functions and the EPR paradox. The Einstein–Rosen bridge, later named the wormhole, was a theory of Nathan Rosen.
Өмірбаян
Нейтан Розен Нью-Йорк қаласының Бруклин ауданындағы еврей отбасында дүниеге келген. Ол Ұлы депрессия кезінде МТИ-де оқыды, онда электромеханикалық инженерлік мамандығы бойынша бакалавр, ал кейін физика магистрі және докторы дәрежесін алды. Студент кезінде ол бірнеше маңызды мақала жариялады, соның бірі – "Нейтрон", ол Джеймс Чадвик оларды ашқанға бір жыл бұрын атом ядросының құрылымын түсіндіруге талпынды. Мичиган және Принстон университеттеріндегі ғылыми қызметкер ретінде жұмыс істеген кезде ол толқындық функцияларға, содан кейін гравитацияға қызығушылық танытты.
Nathan Rosen was born into a Jewish family in Brooklyn, New York. He attended MIT during the Great Depression, where he received a bachelor's degree in electromechanical engineering and later a master's and a doctorate in physics. As a student he published several papers of note, one being "The Neutron," which attempted to explain the structure of the atomic nucleus a year before their discovery by James Chadwick. He also developed an interest in wave functions, and later, gravitation, when he worked as a fellow at the University of Michigan and Princeton University.
Ғылымның жай-күйі
ХХ ғасырдың басында ғылым қарқынды дамып, атомның ішкі құрылысы ашыла бастады. 1900 жылы Макс Планк кванттық теорияны ұсынды, ол барлық энергия кванттар деп аталатын дискретті мөлшерде жүреді деген идеяны қамтиды. 1905 жылы Альберт Эйнштейн өзінің арнайы салыстырмалылық теориясын жариялады, ол физиканың дамуына және әлемді түсінуге маңызды үлес қосты. 1927 жыл шамасында Нильс Бор және Вернер Гейзенберг, көптеген басқа физиктермен бірлесіп, кванттық теорияның Копенгагендік интерпретациясын жасады, бөлшектердің қозғалысының ықтималдықтарын анықтады. Бұл жаңалықтар атомның құрылымы мен жұмыс істеуінің моделін ұсынды және Натан Розенді қамтитын революцияны бастады.
At the beginning of the 20th century science was progressing quickly and the inner workings of the atom were just beginning to be discovered. In 1900, Max Planck proposed the quantum theory, the idea that all energy moves in discrete amounts called quanta. In 1905, Albert Einstein published his theory of special relativity, which would be instrumental in the progression of physics and the understanding of the universe. Around 1927, Niels Bohr and Werner Heisenberg, collaborating with many other physicists, developed the Copenhagen interpretation of quantum theory, determining the probabilities of the movement of particles. These breakthroughs provided the model for the structure and workings of the atom and drove the revolution that would sweep up Nathan Rosen.
Эйнштейнмен жұмыс
1932 жылы MIT-ден ScD дәрежесін алып, Принстон университетінде зерттеу жұмыстарын бастады. 1934 жылы Нью-Джерси штатының Принстон қаласындағы Жоғары оқу институтында Альберт Эйнштейннің ассистенты болды және 1936 жылға дейін осы қызметін атқарды. Эйнштейн мен Розен жалпы салыстырмалылық теориясы мен Максвелл теңдеуін қолдана отырып, бір-бірімен көпірмен байланысқан параллель қабаттардағы бүгілген кеңістік-уақыт тұжырымдамасын дамытқан мақала жариялады. Эйнштейнмен жұмыс істеген кезде Розен Эйнштейннің байланысқан толқындық функцияларын зерттеудегі ерекшеліктерін көрсеткен еді. Борис Подольскийпен келісім бойынша, 1935 жылдың мамырында теориялық негізін дамытуға көмектесетін мақала әзірленіп, жарияланды. 1935 жылдың мамырындағы «Физикалық шындықтың кванттық-механикалық сипаттамасы толық деп есептелуі мүмкін бе?» деген мақаласында бұл эффектілер Эйнштейн-Подольский-Розен парадоксы немесе ЭПР парадоксы деп аталды. Эйнштейн Розенге физика саласындағы мансабын жалғастыруға көмектесті, осы мақсатта ол Молотовқа хат жазып, нәтижесінде 1937 жылы Эйнштейн мен Розен «Гравитациялық толқындар туралы» мақала жариялады. Принстоннан кеткеннен кейін Розен салыстырмалылық теориясы бойынша жарияланымдарын жалғастырды, 1940 жылы «Жалпы салыстырмалылық және жазық кеңістік», ал 1958 жылы «Цилиндрлі гравитациялық толқындардың энергиясы мен импульсі» атты еңбектерін жариялады, кеңістік-уақыттың теориялық құрылымдары бойынша жұмыстарын одан әрі дамытты. Бүгінде Эйнштейн-Розен көпірі деп белгілі болған бұл тұжырымдама 1962 жылы теориялық физиктер Джон А. Уилер мен Роберт В. Фуллердің жұмысында тұрақсыз екені көрсетілді. Басқа зерттеушілер бұл жұмысты одан әрі дамытты; «Роберт Хеллминг 1971 жылы қара тесіктің алыстағы ақ тесікпен байланысқан кезде материяны тартып, содан кейін осы материяны шығаратын модель ұсынды». «1988 жылы физиктер Кип Торн мен Майк Моррис мұндай құрт тесігінің кейбір теріс материя немесе энергияны қамти отырып, тұрақты болуы мүмкін екенін ұсынды». Бұл кейінгі жұмыс Розенге жатпайды. 1940 және 1989 жылдар аралығында Розен өзінің биметриялық гравитация нұсқалары туралы бірқатар мақалалар жариялады, бұл жалпы салыстырмалылықты сингулярлықтарды жою және псевдотензорларды тензорлармен алмастыру арқылы беймекенділікті жоюға тырысу арқылы жақсартуға бағытталған әрекет болды. Бұл әрекет 1992 жылы пульсарлық деректердің қайшылығына байланысты сәтсіз аяқталды.
In 1932 with a ScD degree from MIT, he went to do research at Princeton University. In 1934 he became Albert Einstein's assistant at The Institute for Advanced Study in Princeton, New Jersey, and continued in that position until 1936. Einstein and Rosen published an article developing a concept of folded space time in parallel layers connected by a bridge, using only General Relativity and Maxwell Equation. Earlier while working with Einstein, Rosen had pointed out the peculiarities of Einstein's studies involving entangled wave functions, and, in coordination with Boris Podolsky, a paper was drafted and published in May 1935 helping to develop a theoretical basis for the July 1935 publication. The May 1935 paper, entitled "Can quantum mechanical description of physical reality be considered complete?" labeled these effects the Einstein Podolsky Rosen paradox or EPR paradox. Einstein helped Rosen to continue his career in physics with a letter to Molotov in The Soviet Union resulting in a temporary position during which in 1937 Einstein and Rosen published an article "On Gravitational Waves" in which they further developed the concept of folded space time caused by rotating cylinders. After leaving Princeton, Rosen continued to publish on relativity with "General Relativity and Flat Space" in 1940 and "Energy and momentum of cylindrical gravitational waves" in 1958, further developing work on theoretical structures of space time. This concept, known today as an Einstein Rosen bridge, was shown in a 1962 paper by theoretical physicists John A. Wheeler and Robert W. Fuller to be unstable. Other researchers further developed this work; "Robert Hjellming in 1971 presented a model in which a black hole would draw matter in while being connected to a white hole in a distant location, which expels this same matter." "In a 1988 paper, physicists Kip Thorne and Mike Morris proposed that such a wormhole could be made stable by containing some form of negative matter or energy." This later work is not attributable to Rosen. Between 1940 and 1989 Rosen published a series of articles on his versions of bimetric gravity, an attempt to improve on General Relativity by removing singularities and replacing pseudo tensors with tensors to eliminate nonlocality. The effort eventually failed in 1992 with conflicting pulsar data.
Кейінгі жылдар
Кейін өмірінде Натан Розен оқыту және жаңа университеттер құруға көңіл бөлді. 1936 жылдан бастап Киев университетінде екі жыл Кеңес Одағында қысқа мерзім жұмыс істегеннен кейін, ол Америка Құрама Штаттарына қайтып келді, онда 1941 жылдан 1952 жылға дейін Чапел-Хиллдегі Солтүстік Каролина университетінде оқытты. 1953 жылы Израильге тұрақты көшіп келген соң, Хайфадағы Технионға қосылды. Осы кезеңде Розен Ашер Перестің ғылыми жетекшісі болды. Технионда қазір оның атымен аталатын лекциялар циклы бар. Ол 1970-ші жылдары Негев атындағы Бен-Гурион университетінің президенті болды және Хайфадағы үйінен екі оқу орнының арасында сапарлап тұрды. Бұдан өзге, Натан Розен Израиль Ғылым академиясын және гуманитарлық ғылымдарды, Израиль физикалық қоғамын (1955 жылдан 1957 жылға дейін президент қызметін атқарды) және Жалпы салыстырмалылық және гравитация жөніндегі халықаралық қоғамды (1974-1977 жылдары президент болды) құруға мұрын қойды. Ол Израильде жоғары білім беру мекемелерін ашуға белсенді түрде атсалысты. 1995 жылдың 18 желтоқсанында Хайфадағы үйінде 86 жасында дүние салды.
Later in his life, Nathan Rosen turned his attentions to teaching and the establishment of new universities. After briefly working for two years in the Soviet Union at the University of Kiev starting in 1936, he returned to the United States, where he taught at the University of North Carolina at Chapel Hill from 1941 to 1952. In 1953, after permanently moving to Israel, he joined the Technion in Haifa, Israel. During this time Rosen was advisor to Asher Peres. Technion now has a lecture series named for him. He was President of the Ben Gurion University of the Negev in the 1970s and commuted between the two institutions from his home in Haifa. Additionally, Nathan Rosen helped found the Israel Academy of Sciences and Humanities, the Physical Society of Israel (serving as president from 1955 to 1957), and the International Society on General Relativity and Gravitation (president 1974 77). He was very active in encouraging the founding of higher educational institutions in Israel. He died on December 18, 1995, at his home in Haifa at the age of 86.
Физикаға қосқан үлесі
Розен қазіргі физикаға көптеген үлес қосты. Оның физикаға әкелген ең маңызды жаңалықтарының бірі – сутегі молекуласының құрылымын жасауы болды. Бұл молекуладағы ешбір электронның нақты квант саны болмаса да, электрон жұбының таза күйі бар. Розен молекуланың құрылымын көрсету үшін "байланысқан" толқындық функцияларды пайдаланды. Сонымен қатар, ол 1931 жылы «Physical Review» журналында жариялаған мақаласында протон мен электронның комбинациясы ретінде нейтронды теориялық тұрғыдан зерттеді.
Rosen made a number of contributions to modern physics. One of the most lasting discoveries Rosen brought to physics was his formulation of the structure of the hydrogen molecule, a molecule where none of the electrons have a definite quantum number, but the pair of electrons has a pure state. Rosen used what he called "entangled" wave functions to represent the molecule's structure. He also developed a theoretical analysis of the neutron as a combination of proton and electron in a 1931 article in the Physical Review.