Ұлыбританиядағы коммерциялық радио станциялар

Кіріспе

Ұлыбританиядағы коммерциялық радиостанциялар

Independent Local Radio – Ұлыбританиядағы коммерциялық радиостанциялардың жиынтық атауы. 1990 жылғы радио хабарларын тарату туралы заңмен рұқсат етілген сатып алулар мен бірігулердің, сондай-ақ 2003 жылғы коммуникациялар туралы заңнан туындаған дерегуляцияның нәтижесінде көптеген коммерциялық станциялар енді тәуелсіз емес (дегенмен, олар ББС-тен тәуелсіздіктерін сақтайды), сонымен қатар барлық жиіліктер Bauer немесе Global компаниялары қолданысында, ал олардың басым бөлігі енді осы компаниялардың ұлттық брендтерінің қайталама таратушыларына айналды. Қалған жергілікті сипаттамалар апта ішіндегі аймақтық бағдарламалармен және жергілікті жаңалықтармен, ауа райымен, сондай-ақ сағат түскі және кешкі уақыттағы жол ақпаратымен шектелді. Осы атау Ирландиядағы Independent Local Radio үшін де қолданылады.

ILR дамуы

1970 жылдардың басына дейін BBC Ұлыбританияда радио хабарларын таратуда заңды монополияға ие болды. Коммерциялық Radio Luxembourg радиосының бәсекелестігіне және 1960 жылдардың ортасындағы «пираттық» радиостанцияларға қарамастан, радионың BBC басқаруында болуы екі үлкен саяси партияның да саясаты болып қала берді. 1970 жылы Эдвард Хиттің үкіметі сайланғанда бұл саясат өзгерді. Хиттің жеңісіне себеп – Ұлыбритания үкіметінің танымал пираттық радиостанцияларды жабуына наразы болған жас сайлаушылардың ықпалы болуы мүмкін. Жаңа пошта және телекоммуникация министрі, сондай-ақ бұрынғы ITN жаңалықтар оқырманы Кристофер Чатауэй Біріккен Корольдікте коммерциялық радионы енгізуге рұқсат беретін заң жобасын жариялады. Бұл қызмет ITV сияқты жоспарланып, реттеледі және жақында құрылған BBC жергілікті радио қызметтерімен (BBC-нің төрт ұлттық қызметіне қарағанда) бәсекелеседі. «Радио хабарларын тарату туралы» заң 1972 жылдың 12 шілдесінде патшалық бекітілім алды, сол күні Тәуелсіз теледидар басқармасы (ITA) өзінің атын Тәуелсіз хабар тарату басқармасы (IBA) деп өзгертті. IBA бірден жаңа қызметті жоспарлауға кірісіп, белгілі бір аймақтарда бағдарламалар ұсынуға ниет білдірген топтарды орта мерзімді келісімшарттарға өтініш беруге шақыратын жарнамалар жариялады. Алғашқы жарнамаланған ірі аймақтар Лондон мен Глазго болды, Лондонда екі келісімшарт болды: біреуі – «жаңалықтар мен ақпарат», екіншісі – «жалпы және ойын-сауық». Лондондық жаңалықтар келісімшарты London Broadcasting Company (LBC) компаниясына берілді және олар 1973 жылдың 8 қазанында хабар таратуды бастады. Лондондық жалпы келісімшарт Capital Radio компаниясына берілді, ол 1973 жылдың 16 қазанында хабар таратуды бастады. 1973-1976 жылдар аралығында барлығы 19 келісімшарт жасалды. Үкіметтің капиталдық шығындарға қойған шектеулері мен хабар тарату саласындағы жағдайдың тұрақсыздығы (негізінен Аннан есебіне байланысты) салдарынан 1980 жылға дейін қосымша келісімшарттар берілмеді, содан кейін келісімшарттардың екінші партиясы берілді. Барлық станциялар AM және FM жиіліктерін алды, олар арқылы бірдей қызмет көрсетілді.

Until the early 1970s, the BBC had a legal monopoly on radio broadcasting in the UK. Despite competition from the commercial Radio Luxembourg and, for a period in the mid 1960s, the off shore "pirate" broadcasters, it had remained the policy of both major political parties that radio was to remain under the BBC. Upon the election of Edward Heath's government in 1970, this policy changed. It is possible that Heath's victory was partly due to younger voters upset by the UK government closing down the popular pirate radio stations. The new Minister of Post and Telecommunications and former ITN newscaster, Christopher Chataway, announced a bill to allow for the introduction of commercial radio in the United Kingdom. This service would be planned and regulated in a similar manner to the existing ITV service and would compete with the recently developed BBC Local Radio services (rather than the four national BBC services). The Sound Broadcasting Act received royal assent on 12 July 1972 and the Independent Television Authority (ITA) accordingly changed its name to the Independent Broadcasting Authority (IBA) that same day. The IBA immediately began to plan the new service, placing advertisements encouraging interested groups to apply for medium term contracts to provide programmes in given areas. The first major areas to be advertised were London and Glasgow, with two contracts available in London, one for "news and information", one for "general and entertainment". The London news contract was awarded to London Broadcasting Company (LBC) and they began broadcasting on 8 October 1973. The London general contract went to Capital Radio, who began broadcasting on 16 October 1973. In total, 19 contracts were awarded between 1973 and 1976. Due to government limits on capital expenditure and turbulence in the broadcasting field (mainly due to the Annan Report), no further contracts were awarded until 1980, when a second tranche of contracts were awarded. All stations were awarded an AM and an FM frequency, on which they broadcast the same service.

ILR-ді кеңейту

1980 жылдардың соңында ИЛР-дің кеңейуі бұрынғыдай жалғасты. Радио хабарларын тарату актілеріне сәйкес, IBA радио лицензиясын берген әрбір аймақтың қолданыстағы жарнамалық кіріспен станцияны қамтамасыз ете алатынын қадағалауға міндетті болды. Сондықтан көптеген аймақтар IBA-ның ИЛР жоспарларына қосылмады, себебі олардың тиімді емес екені есептелді. Бұл Бристольдегі Radio West радиостанциясының қаржылық қиындыққа тап болуына және 1985 жылдың 1 қазанында Wiltshire Radio станциясымен бірігуіне, сондай-ақ 1983 жылдың 6 қазанында Centre Radio станциясының таратылуына кедергі болмады.

Бөлінетін қызметтер

1986 жылы Ішкі істер министрлігі әр станцияның FM және AM жиілігінде әртүрлі бағдарламалар тарату идеясын қағидатты түрде мақұлдады. Тәуелсіз жергілікті радиода аптасына он сағатқа дейін бағдарламаларды бөлу бойынша алты тәжірибе жүргізілді, алайда алғашқы тәжірибелік жартылай уақыттық бөлінген бағдарлама екі жыл бұрын, Форт радиосы Эдинбург фестивалі кезінде «Фестиваль Сити Радиосын» құрғанда өткен. FM және AM жиіліктерін тұрақты түрде бөліп алған алғашқы станция – Гилфордтың «County Sound» радиосы. Олар 1988 жылы FM бағдарламасын «Premier Radio» деп қайта атады, ал AM бағдарламасын «County Sound Gold» деген жаңа «алтын хиттер» станциясына айналдырды. 1988 жылға қарай үкімет бағдарламаларды бөлудің пайдалы екенін және тыңдаушыларға ұсынылатын таңдауды арттырудың жылдам жолы екенін шешті. Содан кейін IBA ILR станцияларын бағдарламаларын бөлуге ынталандыра бастады, көп ұзамай көптеген станциялар осы талапқа бағынды. Көбінесе AM жиілігінде «алтын» (олди) бағдарламасы, ал FM жиілігінде поп-музыка трансляцияланды, бірақ «Radio City» станциясы алдымен AM жиілігінде «City Talk» бағдарламасын сынап көрді, бірақ кейіннен одан бас тартты. 1990 жылдардың басына қарай көптеген станциялар бағдарламаларын бөліп алды, ал соңғы станциялар 1990 жылдардың ортасына қарай бір толқынды бір мезгілде хабарлауды тоқтатты.

Үдемелі радио

Іле-келе берілетін радио – 1989 және 1990 жылдар аралығында IBA берген радио лицензиясының жаңа түрі болды. Бұл, тәуелсіз жергілікті радио станциясы қызмет көрсететін аймақтардағы қосымша радио қызметтерін енгізу болды, және олардың әрқайсысы ILR-де бұрыннан қолжетімді емес контент ұсынуы тиіс еді, мысалы, арнайы музыка, қоғамның белгілі бір тобына арналған бағдарламалар немесе ILR станцияларының қамту аймағынан кішігірім аумақтарға бағытталған бағдарламалар. 22 станция эфирге шықты, олардың көпшілігі ірі радио компаниялармен сатып алынып, олардың желілеріне енгізілді. 2024 жылға қарай, тек бірнешеуі ғана тәуелсіз меншікте және басқарылымда қалды. Бұл станциялардың реттеу моделі, келесі Радиоаудармалық орган лицензиялаған коммерциялық радиостанциялардың алғы күші болды.

1990 жылғы радио хабарларын тарату туралы заң

1990 жылғы телерадио хабарларын тарату туралы заң IBA-ны таратуды және оның орнына Тәуелсіз Телевизия Комиссиясын құруды көздеді. IBA радио хабарларын жаңа атауымен – Радио Басқармасы арқылы реттеуін жалғастырды, бірақ өкілеттіктері өзгерді. "Жеңіл тиімділік" принципімен жұмыс істейтін реттеуші орган (ITC-ден салмақтырақ болғанымен), Радио Басқармасы лицензияларды ең жоғары ұсыныс жасағанға беруге және коммерциялық радионың таңдау мүмкіндіктерін дамытуға бағытталған еді.

INR, RSL, SALLIES және IRR

Бұл үш ұлттық келісімшартты тағайындауға әкелді, олар Independent National Radio, Classic FM, Virgin 1215 (кейін Virgin Radio және содан кейін Absolute Radio) және Talk Radio (кейін Talksport) деп аталды. Радиоаудармалық орган сондай-ақ, арнайы іс-шаралар үшін шектеулі қызмет лицензиясы (RSL) станцияларын – жылына 28 күнге дейін жұмыс істейтін, аз қуатты уақытша радиостанцияларды – лицензиялауды бастады, сондай-ақ ауылдар, арнайы қызығушылық топтары және шағын қауымдастықтар үшін шағын ауқымды жергілікті лицензияларды (SALLIES) енгізу арқылы "тиімді қызмет аймағы" критерийлерін төмендетті. Осы кезде орта толқынды жолақ радио топтары үшін бұрынғыдан аз қызығушылық тудырды, және көптеген жаңа станциялар тек FM лицензиясын алды, тіпті AM лицензиясы да қолжетімді болған жағдайда. 1994 жылы Радиоаудармалық орган аймақтық станцияларды (Тәуелсіз аймақтық радио, көптеген сарапшылар оларды көбінесе "ILR" деген таңба астында біріктірді) енгізді және 1998 жылдың қазан айында коммерциялық Digital Audio Broadcasting (DAB) мультиплекстеріне лицензия беруді бастады.

Манкс радиосы

Ұлыбританиядағы алғашқы лицензияланған коммерциялық радиостанция деп жиі Манкс радиосы айтылады, ол 1964 жылдың маусымында іске қосылды. Алайда, Мэн аралы Ұлыбританияның құрамына кірмейтіндіктен, Манкс радиосы ILR станциясы деп есептелмейді және пошта кеңсесінің лицензиясымен жұмыс істеді. Манкс радиосы коммерциялық жарнама және жыл сайынғы 860 000 фунт стерлингтік Мэн үкіметінен берілетін қаржылық көмек есебінен қаржыландырылады.