Кіріспе

Неміс физигі Вольфганг Кеттерле (; 1957 жылдың 21 қазанында туған) – неміс физигі және Массачусетс технология институтының (МИТ) физика профессоры. Оның ғылыми еңбектері атомдарды абсолюттік нөлге жуық температураға тоқтатып, салқындату тәжірибелеріне арналған. 1995 жылы ол осы жүйелерде Бозе-Эйнштейн конденсациясын алғашқылардың бірі болып жүзеге асырды. Осы жетістігі үшін, сондай-ақ конденсаттарды алғашқы фундаментальды түрде зерттегені үшін 2001 жылы Эрик Аллин Корнелл мен Карл Виманмен бірге Физика саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды.

Өмірбаян

Кеттерле Хайдельбергте (Баден-Вюртемберг) дүниеге келді және Эппельхайм мен Хайдельбергте мектепте оқыды. 1976 жылы Гейдельберг университетіне қабылданды, екі жылдан кейін Мюнхен техникалық университетіне ауысты, онда 1982 жылы магистр дипломын алды. 1986 жылы Гарчингтегі Макс Планк кванттық оптика институтында Герберт Вальтер мен Хартмут Фиггердің жетекшілігімен эксперименталды молекулалық спектроскопия саласында докторлық диссертациясын қорғады. Содан кейін Гарчингте және Гейдельберг университетінде постдокторант ретінде зерттеу жұмыстарын жүргізді, сондай-ақ оптикалық лазердің атомдық аналогы – "атомдық лазерді" алғаш рет жасады. Бозе-Эйнштейн конденсаттарын ультрасуық атомдарда зерттеумен қатар, оның соңғы жетістіктері 2003 жылы молекулалық Бозе конденсатын жасау және 2005 жылы фермиондық конденсатта "жоғары температурадағы" суперфлюидтілікке дәлел келтірген экспериментті қамтыды. Кеттерле сонымен қатар жүгірумен айналысады және 2009 жылғы желтоқсандағы Runner's World журналының "Мен жүгірушімін" санында жарияланды. Нобель сыйлығын алған кезде ол Стокгольмге жүгіру аяқ киімдерін алып барғанын және таңертеңгі шамалы қараңғыда қуана жүгіргенін айтты. Кеттерле 2013 жылы Бостон марафонын 2:49:16 уақытпен аяқтады, ал 2014 жылы Бостонда 2:44:06 уақытпен жеке рекордын жаңартты. Кеттерле Білім берудегі үздіктер орталығының (CEE) қамқоршылар кеңесіне мүше және CEE-нің жоғары сынып оқушыларына арналған флагмандық бағдарламасы – Ғылыми-зерттеу институтының (RSI) ерекше лекциялар сериясына қатысады, оған 2003 жылы Кеттерленің ұлы Джонас қатысқан болатын. Кеттерле Австралияның ARC болашақ төмен энергиялы электроника технологияларының ғылыми орталығының Халықаралық ғылыми кеңесші комитетіне кіреді. Кеттерле 2008 жылғы мамыр айында президент Джордж Бушқа жолданған, 2008 жылғы қаржы жылына арналған "Омнибус" атты қаржылық заң жобасында негізгі ғылыми зерттеулерге келтірілген зиянды жоюға шақыратын хатқа қол қойған 20 американдық физика саласындағы Нобель сыйлығының иегерлерінің бірі. Ол Энергетика министрлігінің Ғылым бюросына, Ұлттық ғылым қорына және Ұлттық стандарттар және технологиялар институтына қосымша шұғыл қаржыландыру сұрады.

Жеке өмір

2011 жылдан бері Кеттерле Мишель Плотқа үйленген. Оның бес баласы бар, олардың үшеуі 1985 жылдан 2001 жылға дейін әйелі болған Габриэле Кеттерледен.