Кіріспе

Marvel Comics көркем кейіпкері

Дормамму (/dɔrˈmɑːmuː/) – Marvel Comics баспасынан шыққан американдық комикс кітаптарында кездесетін кейіпкер. Стэн Ли және Стив Дитко жасаған бұл кейіпкер алғаш рет 1964 жылғы қарашада шыққан «Strange Tales» журналының 126-шы санында пайда болды. Ол – басқа өлшемдерден келген, зұлым күш иесі, Омардың інісі және супергерой Клеяның арақасаны. Дормамму супергерой Доктор Стрейндждің жиі кездесетін қарсыласы. Бұл кейіпкер Marvel тауарларында да қолданылған, оның ішінде фильмдерде, анимациялық телесериалдарда, ойыншықтарда, коллекциялық карталарда және бейне ойындарда да кездеседі. Дормамму 2016 жылғы Marvel Cinematic Universe фильмі «Доктор Стрейндж» арқылы тікелей эфирде алғаш рет пайда болды, оны Бенедикт Камбербэтч моушн кэпчер технологиясы арқылы сомдады, ал дауысын Камбербэтч пен белгісіз британдық актер бірігіп жазды.

1960 жылдар

Дормаммуды алғаш рет Ежелгінің аға шәкірті Карл Амадей Мордо есімімен таныстырады, ол "Жоғары Сиқыршы" және Жердің қорғаушысы қызметін атқарады. Жасырын түрде осы күштің қызметінде болған Мордо, Дормаммудың Жерде билігін кеңейтуіне мүмкіндік беру үшін Ежелгіні баяу әлсіретуге тырысады, бірақ шәкірті Стивен Стрейндж ұстазына сатқындық туралы ескерткенде тоқтатылады. Кейіннен бұл кейіпкер жеке өзі пайда болады, қартайған қарсыласының алдында ғаламын жаулап алу ниетін мақтан ету үшін елші жібереді. Жауап ретінде Доктор Стрэндж Дормаммудың "Қараңғы өлшеміне" саяхаттайды, себебі Ежелгі Дормаммуды жеңуге өзі жеткілікті күшті деп санамайды және оған қарсы жіберілген барлық мистикалық күштерді жеңеді. Дормамму Стрейнджпен мистикалық шайқасқа түседі және өзін одан әлдеқайда күшті екенін көрсетеді, бірақ әлемнің энергиясын пайдаланғанда, Ойсыздардың тобын ұстап тұрған кедергіні әлсіретеді. Олар Дормаммудың азаматтарына қауіп төндіргендіктен, Стрейндж оның амулетінен күшті ағыза отырып, жауларына гиганттарды қайтадан бекітуге көмектеседі. Стрейнджке көмектескені үшін Дормамму күресті тоқтатады, ал оның орнына Стрейндж "Жер әлеміне" ешқашан кірмеуге және Клеяға зиян келтірмеуге міндетті түрде ант беруін талап етеді. Дормамму келіседі, бірақ осы кемсіту үшін Стрейнджге қарсы қызу жеккөрушілік сезімін қабылдайды. Дормамму Мордоға үлкен билік беру арқылы антына қайшы келеді, содан кейін сиқыршы өзінің қол астындағыларын ұзаққа созылған Стрейнджді іздеуге бастап, Ежелгіні келісім шарты ретінде ұрлайды. Дормаммудың қызы Клея Стрейнджке Ойсыздардың кедергісін әлсірету арқылы көмектеседі, бұл оның ағасын басқа нәрсеге назар аударуға мәжбүр етеді. Дормамму оның сатқындығын біліп, үш Жер сиқыршысын бейтарап әлемге әкеледі, оның шәкірті Стрейнджді жойғанын көру үшін, ал тамашаны көру үшін "Төмендіктердің Лордтарын" шақырады. Стрейндж Мордоға қарсы басымдыққа ие бола бастағанда, Дормамму таза қолмен күресте сиқыршымен бетпе-бет кездесуге шешім қабылдайды. Физикалық тұрғыдан күшті болғанына қарамастан, ол жекпе-жек өнерінде жаудан басым екенін мойындауға мәжбүр болады. Дормаммуды қорлықтағандай, жиналған Лордтардың алдында Стрейндж оны Жерге тіпті өкілеттік арқылы да қауіп төндірмеуге ант беруге мәжбүр етеді. Қаһарман Клеяны қуу арқылы және басқа Лордты Стрейнджке шабуыл жасауға итермелеу арқылы соңғы соққысын берді. Билік үшін болған ұрыс барысында бұл кейіпкер ғаламдық тұлға, Мәңгілікпен жеке жекпе-жекте күреседі, бірақ жеңіледі және қуылды. Дормамму Клеяны тұтқынға алады, Стрейнджді жеңіп, тұтқынға алады. Сиқыршы Омарды босатуға көндіріп, Дормаммуды Жерге апаратын портал арқылы итеріп таң қалдырады. Бұл оның өзінің күшінен шыққан қарғыстан құтылуына себеп болады, өйткені ол Жер әлеміне ешқашан кірмеуге ант берген еді, содан кейін ол өзінің өлшеміне қайтады.

1970 жылдар

Дормамму Асгардтық Локимен одаққа түседі және супергерой командалары – Ақтаушылар мен Қорғаушыларды зұлым Көз деп аталатын артефакттың бөліктері үшін бір-бірімен күресуге итермелейді. Көз қайта құрастырылып, Дормаммуға өзінің ғаламын «қалыпты» Marvel Ғаламның барлық планеталарымен біріктіруге мүмкіндік береді, сондай-ақ ол берген уәдесін бұзбайды. Дормамму сатқын Локиді түрмеге қамап, барлық қарсыластарын оңай жеңіп, тек Қызыл Сиқыршыны қалдырады. Локи қашып, Дормаммудың назарын аударғанда, Қызыл Сиқыршы Көзді сиқырмен жабады, ол Дормаммуды сіңіріп алып, Локидің санасын жояды. Флэшбектерде көрсетілгеннен кейін, кейіпкер Жерге қайта оралып, бірақ толық күшіне келуге ақырындап дайындық жасайды. Омармен бірге Дормамму ежелгі құдай Гейаны тұтқындап, Қызыл Сиқыршыдан кек алу үшін оны және оның ұстазы Агата Харкнесті Виженмен үйленген күнінен ұрлайды. Ванда мен Агата оның жаңаруына қажетті жылуды жойғаннан кейін, ол өз әлеміне қайтады. Содан кейін ол Доктор Стрейндж бен Клеяны жоюға тырысады. Омар оған сатқындық жасайды, оның күшін ұрлап, кейіпкерді Жерден қууға мүмкіндік береді. Дормамму Стрейнджді Жын-шайтанның Жын-шайтанымен және Оңшымен шайқасуға мәжбүр етеді, бірақ Стрейнджді өлтіруге тырысып, сәтсіздікке ұшырайды. Дормамму «Егер?» балама әлеміндегі оқигада сол жағдайдағы Стрейндждің ұстазы болып көрінеді.

1980 жылдар

Дормамму Хаос Иесінің елшісі ретінде әрекет етеді және Одинге қарсы ғарыштық шахмат ойынында ойнайды, оның нәтижесі хаос пен тәртіптің ғаламдық тепе-теңдігін анықтайды. Омар, ағасының пайдасына ойнау үшін Одиннің ұлы Торды манипуляциялауға тырысады, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталады. Дормаммудың адамы Барон Мордо 1943 жылы Лондонға уақыт арқылы саяхаттайды, онда ол аристократтар Виконт Кроулер мен сэр Энтони Баскервиллпен одақтасады. Дормамму Кроулерді иеленеді және Екінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан туған жойқын күшті сіңіріп, Жерде көрініс бере бастайды, бірақ Доктор Стрейндж оны қуады. Кейіпкер "Inferno" оқиғасы барысында қайта пайда болады. Шарма Горатпен қажырлы күрес өткеннен кейін, Стрейндж түрлі мистикалық әлемдер арқылы өтетін емделу процесінен өтеді. Бұл Дормаммуға өзінің қарсыласына жабысып, сиқыршының денесін иеленуге мүмкіндік береді, бұл оны Жер әлеміне тікелей кірмеуге берген уәдесінен босатады. Дормамму өз лейтенанттары ретінде ғарыштан келген сиқыршыларды шақырып, Жер ғаламындағы ең үлкен күш ретінде Көктегілерді "күйдіріп" ауыстыруға ант етеді, бірақ Клея мен Стрейндж (оның санасы тышқан денеінде) оны алаңдатып, алдайды, ал олардың серігі Топаз Дормаммудың ықпалын жояды.

1990 жылдар

Кейіпкер қайтадан жаңадан құрылады, Клеядан Қара Өлшемді оның еркіне қарсы әрекет ету арқылы қайта иеленеді және оның ата-анасы Омар мен Ориниді жер аударылудан шақырады. Омар мен Барон Мордо Клея мен Доктор Стрейнджбен бірігіп күш салады. Ашулы Дормамму «Қараңғы өлшемді» толығымен жоюмен қорқытады, бірақ Омар оны кішігірім әлемнің билеушісі ретінде келісімге келуге көндіреді, ал оның қарындасы Мордомен бірге Клеядан билікті алады. Клея халқының қырылуын көрмей, тақтан бас тартуға келіседі, бірақ Омар қайтадан төреші болса, оралуға уәде береді. Дормамму ақылсыздардың патшалығының билеушісі болу үшін алданғанын біледі. Екі қысқаша көріністен кейін Дормамму Фалтиннің тағы бір мүшесі ретінде Клеяны анасын құлату үшін Ажал әлемдерінің иелерінен одақтастар жинауға мәжбүр етеді. Бұл Дормаммуға өз патшалығын қайтаруға мүмкіндік береді. Ол Омар мен Мордоны өзіне сіңіріп, бұрынғыдан да күшті болады және жиналған тұлғаларды жояды. Сол кезде «Принципалитеттерден» қолдаусыз әлсіреген Стрэндж Клея, Күміс серфер, Халк және Жұлдызды салт аттымен бірге Дормаммуға қарсы шығады, бірақ олар зұлым адамға ешқандай зиян келтіре алмайды. Стрэндж Дормаммудың мәнісіне терең бойлап кіріп, Агамотоның көзі арқылы өзін-өзі алдаудан арылуға және оның хаос, билік және жаулап алуға құштарлығының өзінің мәртебесіне лайық емес екенін мойындауға мәжбүр етеді. Дормамму бір сәт шайқалып, жеңілгендей көрінеді, бірақ бұл тек сыңар жаңалыс. Зұлым адам өзінің нағыз күшінің «оннан бір бөлігін» батырларға қарсы көрсетпегеніне мақтанады, бірақ ол енді «бір жалғыз» ғаламның билігі оның назарынан тыс екенін түсінеді, өйткені оның қазір әлдеқайда үлкен және «қызықтырақ» амбициялары бар және «қадірсіз өлімге ұшырағандарды» жек көреді. Кейіпкер Галактиканың Қамқоршыларының 31-ші ғасырдағы Жер 691 ғасырындағы саяхатын Жер 616 ғасырындағы негізгі дәуірге бақылайды. Дормамму олардың өлшеміне қайта оралады, осы уақыт сызығындағы өзімен бірігіп, күшін екі есе көтереді және олардың штабына шабуыл жасап, өз уақытындағы Доктор Стрейндждің болуын талап етеді. Стрейндж, қазір Ежелгі деп аталады, өзінің шәкірті, шетелдік Кругаррмен бірге келеді және Қорғаушылар, «Галактикалық Қорғаушылар» және Феникс күшінің көмегімен Дормаммумен шайқасады. Дормамму қарт Стрейнджді өлтіреді және басқа жауларын жеңіп алады, бірақ Кругар Стрейндждің рухын шақырғанда жеңіледі, және олар Ассамблеядағы барлық адамдардың біріккен күшін Дормаммуды өзінің үй өлшеміне қуу үшін қолданады. Дормамму «Бейкітпелі крест жорығы» сюжеті кезінде өзін құдай деп атаған адамға шабуыл жасаудың жетекші күші ретінде көрінеді. The Flight of the Bones сюжеті кезінде кейіпкер қылмыскерлерді өздігінен жану сериясының және Стрэнджтің одақтасына секташылардың шабуылының бастамашысы ретінде ашылады.

2000 жылдар

Дормамму шайтан иесі Сатанништы (оның жаратылысы екені белгілі болған) және жын-шайтан Николас Скретчті өзінің жын-шайтан әскерлерін тозақтың бес өлшемді орнына басып алуға, соңында барлық тіршілік пен өлімнен кейінгі әлемді жаулап алуға бағытталған жоспарында пайдаланады. Алайда, Дормаммудың жоспары бұзылады, кейіпкерге мистикалық оттың толық жоқтығын жасау арқылы, батыр Hellcat тозақтың күштерін біріктіріп, оны әлсіретеді. Дормамму сондай-ақ Мефистомен одақтасып, шабуылдаушы күшті олардың өлшемдерінен ығыстырып шығарады. Дормамму Нью-Йорк қаласына шабуыл жасау үшін Ақылсыздың (Mindless Ones) әскерін жібереді және бірнеше танымал Marvel супербатырларын алдап, оларды Ақылсыздарды таратуға тырысып, өлшемдік энергияны біріктіруге көндіріп, осылайша оны Жерге көрінуге мәжбүр етеді. Доктор Стрэндж Дормаммумен шайқасады және Spider-Man батырын оның жауы Жер ғаламына қайта кіре алмайтындай маңызды сәтте өткенге жібереді. Spider-Man батырларға Ақылсыздарды тоқтатуға тырысуларын кейінге шегергендерін ескертеді, осылайша жас Стрэндж оларды өзі қуу үшін уақыт алады. Дормамму қайта оралады, енді Омармен симбиоздық байланыста. Екеуі де "Pan dimensional Oversight Council" (мүшелерінің арасында Стрэндж пен Nightmare бар) Жердің супербатырларына қарсы алдын ала соққы беруді сұрайды, оларды "жаппай қырып-жою қарулары" деп есептейді. Өтініш қабылданбағаннан кейін Дормамму кеңестің көптеген мүшелерін жейді, ал Омар қалғандарын "мұңсыз желедің айқайлайтын бөлшектеріне" айналдырады. Содан кейін олар мәңгілікке (Eternity) шабуыл жасап, жеңіп алады және барлық әлемді өз тозақтық бейнесінде қайта жасау үшін алынған күшті пайдаланады. Оларға бастапқы Қорғаушылардың (Стрэндж, Халк және Намор Субмаринер) бірігуі қарсы тұрады, ал Омар оның күшін ұрлағанда Дормамму шегінеді. Кейіпкер Стрэндж өзінің өткені туралы ойланатын оқиғада қысқаша көрінеді. Құпия түрде әрекет ете отырып, Дормамму қылмыскерлік шебер Худқа күш береді, ол өз кезегінде бірнеше қайтыс болған супер зұлымдарды қайта тірілтіп, қылмыс армиясын құрады. Худ өзінің "қамқоршысы" туралы ақпаратты демонша Сатанадан сұрағанда, ол Дормаммуның өз қарындасынан құтылғанын айтады. Персонаж уақытша Жер 2149-ды жойған "зомби" вирусын бақылайды, сондай-ақ Стрэндждің Жоғарғы Сиқыршы атағын жоғалтқан сәтін пайдаланады, бірақ соңғысы ақырында Даймон Хеллстром мен Доктор Вудумен бірге Худтан оның ықпалын жояды.

2010 жылдар

Дормамму жаңа тағайындалған "Бас Жыншы" Доктор Вуду оның иелігіне кіргенде қысқа ғана көрінеді. Зұлымдық Вудуды "лайықсыз" қарсылас деп есептеп, өзінің көп есе кем "ескі құдайларын" айтады. Бірақ бұл Вудуға осы бірлікке қатысты мөрлерді нығайтуға себеп болады. "Қорқудың Өзі" оқиғасы барысында Дормамму, Жердегі Жыланның қаупі туралы сөйлескен, Ібіліс адвокаттық кеңесіне қатысты. Дормамму "Таңғажайып Х-Адамдар" комиксінде пайда болады. Ильяна Распутина Лимбоға тартылғаннан кейін, Дормамму осы иелікті басып алуға жауапты екені белгілі болады. Дормаммуды Ильяна жасырын түрде өлтіреді. Кейін бұл бірлік адамзатты Ақылсыз Ұлыстарға айналдыру ниетімен қайта пайда болады, бірақ Фил Коулсонның жоспары, Сорушы Адам мен Ұлыс Қорғаушылардың көмегімен тоқтатылады. "Бүліну" оқиғасы кезінде Доктор Стрэнджтің жаны, Мефисто Лас-Вегаста проблема тудырып жатқанда, Аралық Әлемде Дормаммумен кездеседі.

Тұлға

Дормамму "жыннан да жаман нәрсе" деп сипатталған. Дормамму өзінің күшін одан әрі арттыру үшін жергілікті "Регенттік жалынымен" бірікті, ал Омар дене қуатына үйреніп қалған кезде, энергия күйіне қайта оралды. Дормамму шабуылдап, тонаушы, дерлік тоқтаусыз Ақылсыздарды түрмеге қамағаннан кейін, бүкіл патшалықты құлдыққа салып, оны жалғыз құдай ретінде құлшынған талап етті. Ол өзіне басқа мистикалық әлемдерді біріктіруді жалғастырды, сонымен бірге өзінің күшін шақырып алған көпжаһандағы барлық сиқыршыларға өзіне табынуды таратып жүрді. Кейде бұл кейіпкердің өте шыдамды екені көрінеді, оның мақсаттарына жету жолындағы жоспарлары миллиардтаған жылдарға созылады. Дормаммуды басқа танымал Marvel суперқұқықбұзушыларынан ерекшелендіретін нәрсе – ол сыртқы қуат көздерінсіз де, тіпті "Қараңғы өлшемнен" тыс жерде де ғарыштық тұлғаларды жеке күшпен жеңуге қабілетті. Ол "көңілі қалағанда көптеген адамдарды өлтіретін" кейіпкер.

Күштері мен қабілеттері

Дормамму Доктор Стрейнджтің "ең қауіпті жауы" ретінде мойындалған. Ол "бір ғаламның тіршілігіне" тікелей қауіп деп сипатталған, толық күшімен ешкім қарсы тұра алмайтын күш. Ол ғаламдық, тіпті көпғаламдық деңгейде ықпал етуге жақындаған. Ол өз мөлшерін өзгерте алады және өлшемдер арасында телепорттауға қабілетті. Ол уақыт арқылы саяхаттау үшін өз күштерін пайдалана алады. Дормамму өз күшінің бір бөлігін басқаларға беріп, оларды күшті жандарға айналдыра алады. Ол тіріс қалғандарды қайта тірілтуге де қабілетті. Ол заттарды манипуляциялап, олардың пішінін өзгерте алады. Дормамму шындықты өзгертуге құдіретті. Кейіпкер басқа бір жанның денесіне ие болуға шамасы жетеді. Ол сондай-ақ өлмеске ие. Дормамму Қараңғы өлшемде күштірек, себебі оған оның ізбасарларының құлшылығы күш береді.

Сыни жауап

CinemaBlend-тің Адам Холмс Дормаммуды "MCU-да көруге тиіс 10 керемет Marvel зұлымдары" тізіміне қосты. ComicBook-тың Джейми Ловетт Дормаммуды "Doctor Strange-тің 5 ең жақсы зұлым кейіпкері" тізімінде 1-ші орынға қойды. MovieWeb-тің Трей Паш Дормаммуды "Doctor Strange: Оның ең жақсы комикстегі зұлымдары" тізімінде 1-ші орынға ие етті. The Mary Sue-дің Рэйчел Улатовски Дормаммуды "Ең күшті Marvel зұлымдары" тізімінде 4-ші орынға қойды. Looper-дің Крис Хисман Дормаммуды "Doctor Strange-тің ең күшті зұлымдары" тізімінде 4-ші орынға орналастырды. IGN Дормаммуды "Ең үздік 100 комикс зұлымдары" тізімінде 56-шы орынға қойды. Screen Rant Дормаммуды "Doctor Strange комиксінде тұңғыш рет пайда болған 10 үздік кейіпкер" тізіміне, "Ghost Rider-дің комикстердегі 10 ең үлкен жауы" тізіміне, "Marvel және DC комиксіндегі 10 ең қорқынышты демон" тізіміне және "Marvel комиксіндегі 15 ең күшті сиқырлы жандар" тізіміне енгізді. CBR.com Дормаммуды "11 ең күшті Doctor Strange зұлымдары" тізімінде 2-ші, "Демондық тегі бар 10 ең күшті комикс зұлымдары" тізімінде 8-ші және "Doctor Strange комикстерде шайқасқан 9 ең қараңғы кейіпкер" тізімінде 9-шы орынға қойды.

Марвел мангавирусы

Дормамму Marvel Mangaverse-ке The Incredible Hulk арқылы шақырылады (Ник Фьюридің Hulk-тың шабуылдарының артында тұрғаны ашыққа шығады).

Ең керемет

Ultimate Marvel ғаламшарында Дормамму алғаш рет Ultimatum комиксінде пайда болады, онда ол Доктор Стрэнджді (нақтырақ айтқанда, түпнұсқаның ұлы) өлтіруге қол жеткізген қуатты демон ретінде таныстырылады. Кейін бұл демонға Көрінбейтін әйел мен Нәрсе қиылысады, бұл оқиға қираған Sanctum Sanctorum алдында өтеді. Дормамму Сюзанның күш өрісімен оның бүкіл басын жауып, Адам Отшарының күшіне тойтарыс бергеннен кейін жеңіліске ұшырайды, осының нәтижесінде ол күшсіз адамға айналады.

Теледидар

Дормамму "Қараңғылық әлемі" атты "Өрмек әйел" эпизодында пайда болады. Дормамму "Өрмек адам" мультсериалында көрінеді, оны Эд Гилберт дауыстаған. Бұл нұсқада оның қызметшісі Барон Мордо өзін Қараңғы өлшемнен босатуға тырысады, соның ішінде Мэри Джейн Уотсонды басып алу әрекеттері бар. Екіншісі Мордоның Веном симбиотигін Жерге қайта әкеліп, оны Эдди Брокқа Мордоға көмектесу үшін қайта қосады. Бірақ Веном мен Брок пікірін өзгерткен кезде, Дормамму Веномның орнын басу үшін Клетус Касадиді Карнажға айналдырады. Ақырында, Өрмек адам, Темір адам, Брок және Веном күш біріктіріп Дормаммудың жоспарларын жоққа шығарады, Брок пен Веном осы үшін өздерін құрбан етеді. Дормамму "Супербатырлар отряды" шоуында пайда болады, оның дауысын Роберт Энглунд береді. Дормамму "Ultimate Spider-Man" мультсериалында пайда болады, оны Фил ЛаМарр дауыстаған. Оны Джонатан Адамс та дауыстаған. Бұл нұсқада ол барлық басқа ғаламдарды өзінің Қараңғы өлшеміне сіңіруге тырысатын, толқынды мистикалық энергиядан жасалған алып бет ретінде көрінеді. Бұл мәңгілік өмірді ұзақ өмір деп қате түсіндірген Каэцилиус және оның фанатиктері Дормаммумен байланысып, оның күшін пайдаланып, Жерді Қараңғы өлшемге әкеледі. Алайда, Доктор Стрэндж Уақыт тасын пайдаланып, өзі мен Дормаммуды уақыт циклына қамап қояды, содан кейін Дормамму Жерді тастап, фанатиктерді өзімен бірге алып кетуге келіседі.

Бейне ойындар

Дормамму Marvel vs. Capcom 3: Fate of Two Worlds ойынында ойналатын кейіпкер ретінде пайда болады, оны Майкл Т. Вайс озған. Дормамму Ultimate Marvel vs. Capcom 3 ойынында ойналатын кейіпкер ретінде пайда болады, оны тағы да Майкл Т. Вайс оздырады. Дормамму Marvel Super Hero Squad Online ойынында пайда болады, оны қайтадан Роберт Энглунд дауыстайды. Дормамму Marvel: Avengers Alliance ойынында ойналмайтын кейіпкер ретінде пайда болады. Дормамму Marvel Heroes ойынында пайда болады, оның дауысын Робин Аткин Даунз айтады. Дормамму Marvel: Future Fight ойынында ойналатын кейіпкер ретінде пайда болады. Дормамму Marvel Чемпиондар сайысында ойналатын кейіпкер және бос ретінде пайда болады. Дормамму Marvel vs. Capcom: Infinite ойынында ойналатын кейіпкер ретінде пайда болады, оны Фил ЛаМарр қайтадан дауыстайды. Дормамму Marvel Ultimate Alliance 3: The Black Order ойынында бос ретінде пайда болады, оны Фил ЛаМарр қайтадан дауыстайды. Дормамму Marvel Strike Force ойынында ойналатын кейіпкер ретінде пайда болады.