Кіріспе

Олсен тобы (Olsen banden, Olsenbanden, Die Olsenbande) – даниялық режиссер Эрик Баллинг пен арнайы эффекттер сарапшысы Хеннинг Бахс жасаған, ойдан шығарылған қылмыстық топ туралы даниялық комедиялық фильмдер сериясы. Топтың басшысы – қылмыстағы гений және көп рет қылмыс жасаған Эгон Олсен, ал оның серіктері – Бенни мен Кьелд (норвег тілінде Кьелл). Топ мүшелері зиянсыз, олар көбінесе қарапайым азаматтарды нысанаға алмайды және ешқашан қасақана зорлық қолданбайды. Алғашқы фильм 1968 жылы шықты; келесі тридцать жылда барлығы он төрт фильм түсірілді. Сонымен қатар, фильмдер сериясының норвегиялық нұсқасы да жасалды (барлығы 1969 жылдан 1999 жылға дейін 14 фильм), көбінесе даниялық фильмдердің сценарийлеріне тікелей негізделген. Кейін, 1981 жылдан бастап, Швеция да өз нұсқасын жасады: Jönssonligan.

Сюжет

Фильмдердің көпшілігі Эгон түрмеден шығып, Бенни мен Кьелдтің қуанышпен қарсы алуымен басталады. Содан кейін үш адам Кьелдтің Вальбидегі үйінің қонақ бөлмесінде бірге сыра ішеді, онда Эгон достарына оларды миллионер етудің соңғы жоспары туралы айтады. Жоспарлар көбінесе екі қадамнан тұрады, онда бірінші тонау екінші жоспарға қажетті құрал-жабдықты алуға бағытталған. Жоспарларда көбінесе Лего, мерекелік шарлар, темекі сияқты күнделікті заттар қолданылады, олар күрделі және дұрыс уақытта жасалған жоспарларда таңғажайып үйлесімге келтіріледі, көбінесе шебер әлеуметтік инженерияны қамтиды. Беннидің тонаулардағы қызметі, жүргізушіден басқа, "Шынық" деп аталатын, машиналарды іске қосу және есіктерді ашу үшін қолданылатын, ерекше пішіндес мыс бөлшек арқылы құлыптарды ашу болып табылады. Эгон көбінесе түрмеде заңгерлермен немесе басшылармен бірге уақыт өткізеді, олар оған қажетті ақпаратты, мысалы, ұлттық мемлекеттік тіркеу кеңсесінің жұмыс кестесін ұсынады. Эгон сонымен қатар қолмен жұмыс істейтін, "Франц Ягер" брендіне маманданған керемет сейф ашушы. Эгонның жоспарлары көбінесе банданы Данияның бизнес (және саяси) элитасының ақ жағалы қылмыскерлерімен қауіпті жақын байланысқа түсіреді. Мысалы, тоғызыншы бөлімде "Olsen banden deruda" деп аталатын фильмде жақсы танымал адамдар "май тауы" деп аталатын, ЕЭҚ (қазіргі ЕО) бағаны жоғары ұстап тұру үшін сатып алып, сақтаған майдың үлкен көлемінен ақша табуға тырысады. Эгон Олсен бұл туралы түрмеде отырған заңгерден біледі, ал банда миллиондаған ақшаны өздеріне қамтамасыз ету жоспарына араласады, бірақ әрқашанғыдай, Эгон - гениалды жоспармен сәтті аяқталғаннан кейін - түрлі себептермен сәтсіздікке ұшырайды, мысалы, осы адамдардың билігі мен адалсыздығын бағаламау, өкініш, Кьелдтің әйелі Ивоннаның араласуы немесе басқа да күтпеген жағдайлар. Бірнеше фильмде қарсыластың рөлін ойдан шығарылған, көпұлтты компания Hallandsen Inc. немесе оның түрлерінің бас директоры Hallandsen орындады. Эгонды әдетте әр түрлі себептермен тұтқындайды: күнәнің құнын өтеу, өкініш, маңызды емес қылмыс немесе тіпті өзін құрмет үшін беру. Фильмнің қайталанатын бөлігі - Дания билігін, әсіресе полицияны мазақтау. Кейбір ертеректегі фильмдерде, әуесқой полиция инспекторы Мортенсенді күлкілі комедиялық эффект үшін пайдаланады; кейіннен оны жақсы күндер көрген ескірген, қиындыққа тап болған адам, инспектор Дженсен алмастырады. Ол Дания үкіметін жек көретін, Халандсеннің қылмыстарының байқаусыз қалуын жиі сынға алатын және өзінің көмекшісі инспектор Холмға: "Нағыз үлкен қылмыскерлер келгенде полиция жасай алатын жалғыз нәрсе - оларға қорғаныс ұсыну!" Дженсен қайта-қайта "Багмандрен!" (Адамдардың артында/ Үлкен балықтар!) деп айқайлайды, заңнан тыс әрекет ететін қуатты ойыншылар туралы әзілді еске түсіру үшін. Алғашқы фильмдерде жасөспірімдерге бейімделгенге қарағанда, өсек-аяң мен жұмсақ эротикалық (көп киімсіз әйелдер) көбірек қолданылды. Кейінгі фильмдер Дженсен мен Холм, Эгон мен оның тобы арасындағы сатирикалық өзара әрекеттесуге, Эгонның жиі ашуға толы шақыруларына назар аударды. Оның ұзақ тізіміндегі сөздер, мысалы, "әлеуметтік демократтар!", "ақылдан безген әйел!" (Ивоннаға), "нағыз әуесқойлар!", "қорыққандар!", "ит бастары!", "шаруалар!", "көпір!", "құбыжықтар!", - есімде қалады.

Халықаралық нұсқалар

Олсен Бандасы норвегиялық және швед (Йонсонлиган) нұсқаларында да түсірілген. Екі қайта түсірілім де даниялық фильмдерге ұқсас формула бойынша жасалғанмен, швед нұсқасы сюжет, кейіпкерлердің қалыптасуы және жалпы сапасы тұрғысынан Даниялық түпнұсқадан едәуір өзгешеленеді.

Норвегиялық Olsenbanden

Норвегиялық қайта түсірілімдердің барлығы, екі ерекшеліктен басқа, Кнут Бохвимнің режиссерлігінде, Баллинг пен Бахстың түпнұсқа сценарийлері негізінде, норвегиялық жағдайларға бейімдеулермен жасалған. Мысалы, кейбір басты кейіпкерлердің аттары өзгертілді: Кьелд – Кьелл, Ивонна – Валборг, ал Бьёрге – Бассе. Беннидің інісі Динамит Гарри кейіпі алты рет пайда болып, түпнұсқа даниялық сериалға қарағанда норвегиялық фильмдерде әлдеқайда жиі қолданылды.

Швед тілі Jönssonligan

Швед нұсқасында Эгон кейіпкері Чарльз Ингвар "Сиккан" Йонссон деп аталады, сәл өзгеше костюм мен мінез-құлқымен, актер Гёста Экман кейіпкерден шаршап, сериалды тастағанға дейін үлкен жетістікке жетті. Беннидің кейіпкері (Рагнар) Ванхенден деп аталды, ол Стокгольмдік ұсақ қылмыскер, оны Ульф Бруннберг ойнады. Кьельдтің кейіпкері Рокки деп аталды, бірақ ол тек алғашқы екі фильмде ғана пайда болды. Екінші фильмнен бастап, Бьёрн Густафсон ойнаған Dynamit Harry кейіпкері пайда болды (ол түпнұсқа даниялық фильмдерде көбінесе маловаты рөлдерде ойнаған). Бастапқыда нақты қайта түсірілім ретінде басталғанмен, кейіннен франшиза өз сценарийлерін жазуға көшті. Швед франшизасы ақырында топтың бала кезіндегі фильмдеріне дейін кеңейді: Lilla Jönssonligan (кішкентай Йонссон тобы), бүгінгі күнге дейін төрт фильм шықты. Франшизаны жаңа актерлермен қайта іске қосуға да әрекет жасалды. Jönssonligan – Den perfekta stöten (2015) фильмі орташа сынға ұшырады және кассада сәтсіз болды.