Кіріспе

Рединг және Лидс фестивальдері – Англиядағы Рединг және Лидс қалаларында өтетін екі жылдық музыка фестивалі. Шаралар тамыз айының мерекелік демалыс күндері, яғни жұма, сенбі және жексенбі күндері бір уақытта өтеді. Рединг фестивалі Рединг қаласының орталығында, Кавершам көпірінің жанында, Ричфилд даңғылында орналасқан Little John's Farm-да өткізіледі. Лидс шарасы Уэзербиге жақын, тарихи үйдің аумағындағы Брамэм паркінде ұйымдастырылады. Басты орындаушылар және көптеген қосалқы топтар әдетте екі жерде де өнер көрсетеді: Редингтің жұма күнгі бағдарламасы Лидсте сенбі күні, Редингтің сенбі күнгі бағдарламасы Лидсте жексенбі күні, ал Лидстің жұма күнгі бағдарламасы Редингке жексенбі күні келеді. Екі жерде де кемпингтер бар, сонымен қатар демалыс күндері билеттеріне кемпинг кіреді. Күндізгі билеттер де сатылады. Рединг фестивалі – Ұлыбританиядағы ең ұзақ тарихы бар музыка фестивалі. Бес онжылдық бойында Ұлыбританияның және халықаралық аренадағы ең танымал топтардың көптеген өкілдері осы фестивальде өнер көрсеткен. Фестиваль жылдар бойында түрлі музыкалық бағыттарды қамтыды, бірақ 1999 жылы қазіргі екі алаңдық формат қабылданғаннан бері рок, альтернатив, инди, панк және металл жанрлары басты орын алды. Соңғы кезде хип-хоптың үлесі артып, Кендрик Ламар және Пост Малоун сияқты әртістердің бағдарламаға енуі жиі болды. Фестивальдарды "Mean Fiddler Music Group" компаниясынан бөлінген "Festival Republic" компаниясы ұйымдастырады. 1998 жылдан 2007 жылға дейін фестивальдер «Карлинг демалысы: Рединг» және «Карлинг демалысы: Лидс» деп аталып келді. 2007 жылдың қарашасында тоғыз жылдық демеушілік атағы жойылып, Рединг фестивалі өзінің бастапқы атын қайта алды. 2011 жылы Рединг алаңының сыйымдылығы 87 000 адамды, ал Лидс алаңының сыйымдылығы 75 000 адамды құрады, бұл өткен жылдармен салыстырғанда бірнеше мыңға артқан.

Тарих

Reading Festival бастапқыда National Jazz Festival деп аталған, оны Гарольд Пендлтон (1958 жылы Лондондағы Marquee Club-ты негізін қалаушы) ойлап тапты және алғаш рет 1961 жылы Ричмонд Атлетик Граундта өткізілді. 1960-шы жылдар бойы фестиваль бірнеше Лондон және Отандас округтеріндегі жерлерде өтті, Виндзор жарыс жолында, Кемптон Паркте, Санбериде және Пламптонда өткен соң, 1971 жылы Reading қаласындағы тұрақты орнына жетті. 1964 жылдан бастап, фестиваль алғашқы сенбі және жексенбі күндеріне жұма кешін қосып, үш күнге созылды, тек 1970 жылы төртінші күн қосылып, 6 тамыздан 9 тамызға дейін жалғасты.

1960 жылдар

Ұлттық джаз федерациясы (NJF) фестивалі дәстүрлі джаз өркендеген шақта, Баулиу джаз фестивалінің ізбасары ретінде құрылды. Бастапқыда ол Ричмондтың спорт алаңында екі күндік шара ретінде өтті. Алғашқы екі жыл бойы фестивальде тек джаз орындаушылары болды, бірақ 1963 жылы бірнеше ритм-энд-блюз топтары шара бағдарламасына қосылды, олардың ішінде Роллинг Стоунз, Джорджи Фейм және Лонг Джон Болдри болды. 1965 жылға қарай мұндай топтар басымдыққа ие болды, ал джаз сессиялары тек сенбі және жексенбі күндері түстен кейін ғана өтті. Бұл формат 1967 жылға дейін сақталды, содан кейін джаз тек сенбі күні түстен кейін ғана орындалды. 1969 жылы джаз фестиваль бағдарламасынан толығымен жойылды. 1964 жылы демалыс күндері өтетін шараларға жұма кешкі сессия қосылды. 1966 жылы NJF фестивалі үлкен Виндзор жарыс жолына көшті. Келесі жылы екінші сахна (Марки сахнасы) ашылды, бірақ фестиваль 1968 жылы Санбериге көшірілгенде, ол қайтадан бір сахналық форматқа оралды. Фестиваль 1969 және 1970 жылдары Пламптон жарыс жолында өтті.

1970 жылдар

Редингке көшіп келгеннен кейін, фестивальдің құрамы 1970-ші жылдардың басында және ортасында негізінен прогрессивті рок, блюз және хард-роктан тұрды, ал 1970-ші жылдардың соңында панк-рок пен жаңа толқынды енгізген алғашқы музыкалық фестиваль атанды, онда The Jam, Sham 69 және The Stranglers секілді топтар бас рольде болды. Фестивальдің дәстүрлі рок-топтарына да, панк және жаңа толқын топтарына да қызмет көрсетуге жасаған тырысы 1970-ші жылдардың соңында екі түрлі жанкүйерлер арасында қақтығыстарға себеп болды, алайда фестиваль уақыт өте келе ауыр металл мен рок-топтарына баса назар аударуымен белгілі болды.

1980 жылдар

1980 жылдары фестиваль 1970 жылдардың соңында белгіленгенге ұқсас форматта өтті, соңғы екі күнінде жетекші рок және хеви-метал тобы өнер көрсетсе, ашылу күні панк және жаңа толқын тобының да арасында әртүрлі өнерпаздар өнер танытты.

Кеңестің тыйым салуы

1984 және 1985 жылдары консерваторлық жергілікті кеңес фестивальді тиімді түрде тоқтатып, фестиваль алаңын салу үшін белгілеп, Рединг аймағындағы кез келген балама алаңдарға лицензия беруден бас тартты. 1984 жылы көптеген артистер шарттастырылған еді және билеттер сатылымда болды, ал "Marillion" фестивальдің басты жұлдызы болуға тиіс болған. Ұйымдастырушылар жаңа орын табуға тырысты, бірақ Нортгемптонширдегі Лилфорд Холлға көшу әрекеті сәтсіз аяқталды. Ұсынылған құрам Soundcheck тегін музыкалық газетінің 12-шы нөмірінде жарияланды: жұма, 24 тамыз – Hawkwind, Boomtown Rats, Snowy White, The Playn Jayn, Dumpy's Rusty Nuts, Wildfire, Chelsea Eloy, Tracy Lamb, New Torpedoes; сенбі, 25 – Jethro Tull, Hanoi Rocks, Steve Hackett, Club Karlsson, Nazareth, Twelfth Night, Thor, Silent Running, New Model Army, IQ, The Roaring Boys, She; жексенбі, 26 – Marillion, Grand Slam, The Bluebells, Helix, Clannad, The Opposition, The Enid, Young Blood, Scorched Earth және Terraplane. 1986 жылы Лейбористер кеңеске қайта бақылау орнатқаннан кейін, бастапқы фестиваль алаңына жақын жерлерді пайдалануға рұқсат берілді және жедел түрде жаңа құрам жасалды. Келесі жылы рекордтық көрермен жиналды, фестивальдің басты жұлдыздары "The Mission", "Alice Cooper" және "Status Quo" болды.

1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында болған дағдарыс

1988 жылы фестивальді кең таралған коммерциялық поп бағытына бұруға әрекет жасалды, онда Starship, Squeeze, Hothouse Flowers, Бонни Тайлер және Мет Лоф (сахнадан бөтелке лақтырылып шығарылды) сияқты артистер өнер көрсетті, ал туындаған даулар алғашқы фестиваль ұйымдастырушысы Харольд Пендлтонның Mean Fiddler Music Group ұйымынан қуылтуына әкелді. Пендлтон фестивальді "Реддинг фестивалі" деген атпен Ньюбериге жақын жаңа орынға көшіруге тырысты, бірақ бастапқы фестивальдің жаңа ұйымдастырушылары тарапынан заңдық шаралар қолдану туралы ескертулер, сондай-ақ Ньюбери аудандық кеңесінің ұсынылған Ньюбери шоу-граунд алаңына лицензия беруден бас тартуы Пендлтонның жоспарларын тоқтатты. Осы уақытта ресми Reading фестивалі, енді Mean Fiddler басқаратын, Редингтегі Темза жағасындағы жерде жалғасты, басым түрінде готикалық және инди музыка саясаты дәстүрлі жанкүйерлердің көп бөлігін жіберді және келушілер саны күрт азайды. 1989 және 1991 жылдар аралығында келушілер саны төмендеуді жалғастырды, бірақ 1992 жылдан бастап жаңа ұйымдастырушылар Mean Fiddler тобынан фестивальді қабылдағаннан кейін, фестивальдің музыкалық саясатын кеңейте бастады.

1990 жылдар

1991 жылы Nirvana Рединг фестивалінде алғашқы, екі өнер көрсетуінің біріншісін өткізді, бағдарламаның ортасындағы қатарда. Келесі жылы, 1992 жылы, олар Ұлыбританиядағы соңғы концертін орындады, ол 2009 жылдың қараша айында "Live at Reading" атты концерттік альбомы/DVD ретінде жарық көрді. Топтың вокалисі Курт Кобейн музыкалық журналист Эверетт Тру итерген дөңгелек креслода және медициналық халат киіп сахнаға шықты, бұл оның психикалық денсаулығы туралы тараған әңгімелерді пародизациялады. 1992 жылғы фестивальге қатысты ауа райы нашар болды, сенбі күні болған дауыл фестиваль алаңын суға батырып, тобыққа дейін лайға айналдырып, комедия отауын қиратты.

Фестивальдің кеңейуі

1990 жылдардың ортасына қарай фестиваль Ұлыбританиядағы ашық аспандағы фестивальдердің танымалдылығының артуымен бірге бұрынғы мәртебесін қайтадан иелене бастады. Бритпоп пен инди музыкасы дәстүрлі рок және металл топтарымен қатар тізімге енді, ал Ice Cube сияқты рэп орындаушылары негізгі сахнада жиі пайда бола бастады, бірақ оларға реакция әртүрлі болды. Public Enemy 1992 жылғы фестивальдің екінші күнін басты орындаушы болды. Beastie Boys үшінші күнгі бағдарламаның шамамен жартысында болды. 1996 жылы The Stone Roses фестивальде тарап кетуге дейін соңғы концертін өткізді. 1998 жылы Рединг фестивалі сәтсіз аяқталған Phoenix Festival-ді өз ішіне қосты, нәтижесінде Beastie Boys пен The Prodigy арасында "Smack My Bitch Up" әніне байланысты сахнада дау туды. Сұраныстың өсуіне байланысты 1997 және 1998 жылдары V фестивалінің орны болды. Алғашқы жылы барлық топтар Редингте өнер көрсеткеннен кейін бір күні Лидсте өнер көрсетті, Рединг фестивалі жұма күні басталып жексенбіге дейін, ал Лидс фестивалі сенбі күні басталып дүйсенбіге дейін жалғасты. Алайда, 2001 жылы фестиваль қазіргі форматқа көшті, онда Редингтегі топтар келесі күні Лидсте ойнайды, ал Лидстегі ашылу күнінің топтары Редингте соңғы күні ойнайды (2009 және 2010 жылдардағы ерекшеліктерді ескере отырып, Лидсте ойнаған топтар келесі күні Редингте ойнады, ал Редингтің ашылу күніндегі топтар Лидсты жапты).

2000 жылдар

Лидстегі алғашқы жылы сәтті өткеннен кейін, ашық ауадағы музыка фестивальдарының танымалдылығы артып, Рединг фестивалі жыл сайын одан да жылдам сатыла бастады. Дегенмен, Лидс фестивалі қырқыстар мен зорлық-зомбылыққа ұшырады, бұл оның лицензиясын сақтау қиындығын тудырды. Ең ауыр оқиға 2002 жылы болды, одан кейін фестиваль Лидстің солтүстік-шығысындағы Брамэм паркіне көшірілді. Осыдан бері екі алаңда да қауіпсіздік күшейтіліп, проблемалар азайды. 2000-жылдардың басында түрлі, бірақ көбінесе рок топтары өнер көрсетті, алайда он жылдық өркендеген сайын Бас сахна мен Radio 1 сахнасында көптеген инди-топтар пайда болды. Көбінесе рок фестивалі болғанына қарамастан, фестивальде Cypress Hill, Ice Cube, Beastie Boys, Eminem, Xzibit, Jay Z, 50 Cent, Dizzee Rascal және The Streets сияқты бірнеше хип-хоп әртістері де өнер көрсетті. 2005 жылы Рединг пен Лидстегі басты сахналар кеңейтіліп, консольдік бейнеэкрандармен жабдықталды. Сол жылы Редингте Рединг фриндж фестивалі құрылды, қалалық алаңдар үлкен фестивальдан көпшілік пен индустрия өкілдерін тартуға үміттенді. Одан бері Рединг фриндж фестивалі жыл сайын өткізіліп келеді.

Тулар мен байрақтарға тыйым салу

2009 жылы екі фестиваль алаңында да туларға тыйым салынды, ұйымдастырушылар денсаулық және қауіпсіздік туралы алаңдаушылықтарын білдірді. Тулар мен баннерлер 1970-ші жылдардың басынан бері Рединг фестивалінің дәстүрлі бөлігі болып келді, бастапқыда мотоциклдердегі топтар мен басқалар өздерін анықтап, негізгі арена ішінде бір-бірін табу үшін қолданылған.

2020 жылдар

2020 жылдың 12 мамырында COVID-19 пандемиясының салдарынан жылдық фестивальдардың күшін жойғаны жарияланды. Фестивальдерде Rage Against the Machine тобының 10 жылдан бері Ұлыбританиядағы алғашқы концерті, сондай-ақ Stormzy және Liam Gallagher алғаш рет бас рольде өнер көрсетуі жоспарланған болатын. 2021 жылғы фестивальда алты бас рольдегі артист бар екі негізгі сахна болды, олардың ішінде өткен жылғы құрамнан Stormzy және Liam Gallagher та бар еді. Лидсте 16 жасар Дэвид Селино экстази қолданған күдігімен қайтыс болды.

Жүктілік оқиғалары

Фестиваль кезінде сахнадан бөтелкелерді лақтыру жиі кездеседі. 1970 және 1980 жылдары көпшілік қатысатын бөтелкелер мен банкалардың ұрыстары жиі болып тұратын, ал танымал емес топтар фестиваль тарихында 1973 және 1974 жылдардағы алғашқы ірі "консервілеулерден" бастап сахнадан тыс бөтелкеге шабуылға ұшыраған. Мысалы: 1980 жылғы фестивальдің жұма күні 100% хэви-металдық топтардың қатарына енген The Hellions панк-тобы (бұрынғы Damned гитарисі Брайан Джеймс құрамында) бір минуттан да аз уақыт ішінде банкалар, бөтелкелер және шошқа пирогымен шабуылданғаннан кейін сахнадан кетіп қалды. "Мен Reading-де Hellions-ты консервіледім" футболкалары бір сағат ішінде сувенирлік дүкендерде сатыла бастады. 1983 жылы Steel Pulse регги-тобы The Stranglers-ді көруге күтіп тұрған панктар мен рокерлер лақтырған зымырандардың астында сахнаға шыққаннан кейін бірнеше минуттан кейін сахнаны тастап кетті. Джон Уэйт пен No Brakes Band 1986 жылғы фестивальдің сенбі күні барабаншысының басына 12 дюймдік винил пластинка тигеннен кейін сахнаны тастады. 1988 жылы Бонни Тайлер бөтелкелер мен шөппен лақтырылғанына қарамастан, өнернамасын аяқтады. Сол күні фестивальдің басты жұлдызы Мет Лоф екі литрлік сидр бөтелкесімен соққыға ұшырап, өнернамасының 20 минутынан кейін сахнаны тастады. Бастапқыда жағымды қабылдағаннан кейін Мет Лоф оның досы Бонни Тайлерге күндізгі уақытта көрсеткен қарым-қатынасы үшін көрермендерді сөккені үшін ашуланды, содан кейін бургерлер мен бөтелкелермен шабуылға ұшырағаннан кейін сахнадан кетіп қалды. Ол ақырында "Рок-н-ролл ойнағың келе ме, әлде бірдеңе лақтырғың келе ме?" деп айқайлап қайтып келді. Он секундтан кейін сидр бөтелкесі оның бетіне тиді, сол сәтте ол сахнаны біржола тастап кетті. 2000 жылы Дафна мен Селеста негізгі сахнада екі әнді орындауға жоспарланған, бірақ олардың өнернамасы бойына бөтелкелер лақтырылды. 2003 жылы Good Charlotte өнернамасын 20 минутқа қысқартты және үштен санағаннан кейін көпшілікті бір уақытта бөтелкелерді лақтыруға шақырды, өйткені олар өнернамасы бойына бөтелкелермен шабуылға ұшырады. 2004 жылы 50 Cent өнернамасы кезінде бөтелкелер, лай және үрмелі бассейнмен шабуылға ұшырады. 50 Cent ашуланып, микрофонын көпшілікке лақтырып жібергенге дейін сахнада 20 минуттан кем уақыт болды. The Rasmus та бір әннен кейін сахнадан қуылды. 2006 жылы Reading фестивалінде Panic! at the Disco әншісі Брендон Ури пластик бөтелкемен бетінен соққы алып, есінен танып қалды, бұл топтың әнді ортасынан тоқтатуына себеп болды. Ури жол тобынан бірнеше минут медициналық көмек алғаннан кейін есін жинады, ал топ әнді үзілген жерден жалғастырды. Сол жылы My Chemical Romance-ті ашулы көрермендер тобы сөккен. Алдында әнші Джерард Уэй көпшілікті оларға бөтелкелерді лақтыруға шақырды, ал топқа гольф доптары мен зәр бөтелкелері, соның ішінде басқа да заттар лақтырылды. 2008 жылы шамамен 3000 адам Reading-де "BBC Introducing" сахнасына "The FF'ers" тобының құпия концерті болатыны туралы қауесеттер тарағаннан кейін келді, ал топ көпшіліктен зорлық-зомбылыққа ұшырады, соның ішінде бірнеше бөтелкелер лақтырылды. 2016 жылы Twenty One Pilots тобының Тайлер Джозеф Radio One шатырында серфинг жасауға тырысқанда шабуылға ұшырап, тоналды. Оның мінез-құлқына наразы болған көрермендер оны жерге жығып, киімдерінің бір бөлігін жыртып, шаңғы маскасын ұрлап кетті. Джозефті қауіпсіздік қызметкерлері құтқарып, жоғары платформаға көтеріп алып, топтың өнернамасы аяқталғанын хабарлады.