Кіріспе

Винтертур қаласында орналасқан швейцариялық глобальді өнеркәсіптік тобы

Sulzer Ltd. – 1775 жылы Саломон Сульзер Берне (Salomon Sulzer Bernet) құрған және 1834 жылы Швейцарияның Винтертур қаласында Sulzer Brothers Ltd. (Gebrüder Sulzer) ретінде тіркелген швейцариялық өнеркәсіптік инженерлік және өндірістік фирма. Бүгінде компания акциялары Швейцария қор биржасында тіркелген, әлемнің түкпір-түкпірінде 180-ге жуық өндіріс орны мен қызмет көрсету орталығына ие, акционерлік қоғам болып саудаланады. Sulzer – барлық түрдегі сұйықтықтарға арналған технологияларға мамандандырылған. Компанияның өнертабыстарының қатарында алғашқы дәлдік клапанды бу машинасы (1876), Sulzer дизельдік қозғалтқышы (1898) және жасанды жамбас буындары (1965) бар. Sulzer Brothers компаниясы қанатсыз тоқыманы дамытуға көмектесті, ал 1970 және 1980 жылдары олардың негізгі бизнесі тоқыма станоктарын өндіру болды. Рудольф Дизель 1879 жылы Sulzer компаниясында жұмыс істеді, ал 1893 жылы Sulzer дизельдік қозғалтқыштарға қатысты белгілі бір құқықтарды сатып алды. Sulzer алғашқы дизельдік қозғалтқышты 1898 жылы құрастырды.

Меншік құрылымы

Sulzer Ltd акциялары SIX Swiss Exchange-де тіркелген. 2018 жылдың 29 мамырына қарай, Tiwel Holding AG (Renova Group бақылауында) компаниясы Sulzer-дің акционерлік капиталының 48,82%-ын құрады.

Құрылыс және өсу

Gebrüder Sulzer компаниясы, Винтертурдағы құю зауыты 1834 жылы Иоганн Якоб Сулзер құрған. Оның ұлдары Иоганн Якоб және Соломон құйма темір өндірді, тоқыма өнеркәсібі үшін өрт сөндіргіштер, сорғылар және аппараттар жасады; кейін жылытқыштарды орнатуды бастады. 1836 жылы жұмыс күші қырыққа жуық жұмысшы, жұмыс істейтін және шәкірттерден тұрды. 1839 жылы құю зауыты салынды, механикалық шеберхана құрылды және Винтертурда алғашқы бу машинасы жасалып, орнатылды (1841). 1845 жылы компанияның "Фабрика жұмысшыларына көмек қоры" құрылды. Бұл кейін Sulzer Health Insurance Fund аталды; 1997 жылы Provita деп қайта аталды және қазір SWICA сақтандыру компаниясы құрамында тәуелсіз медициналық сақтандыру қоры ретінде жұмыс істейді. 1851 жылы ағылшын инженері Чарльз Браун Sulzer компаниясына қосылды. Ол жаңа бу машиналарының әзірленуіне үлкен үлес қосып, компанияның ерте табысы мен өсуіне мұқтаж болды. 1859 жылы Сулзер ағайындылары арасында алғашқы "серіктестік шарты" жасалды. Жаңа өнімдер енгізілді, бірінші бу машиналары, кейін кемелер, жаңа ұйымдастыру және өндіріс әдістері. Шамамен 1860 жылы Sulzer Туринде алғашқы шетелдік сату кеңсесін ашты, ал компания 1867 жылы Парижде өткен әлемдік көрмеге қатысты. Сол кезде жұмысшылар саны 1000-нан асты. 1870 жылы Швейцарияда алғашқы кәсіпорынға тиесілі кәсіптік оқу орны құрылды. 1872 жылы "Қолжетімді тұрғын үйлерді салу қоғамы" Винтертурда 24 жұмысшы үйін салды. Одан кейін Винтертурдың басқа аудандарында жеке үйлерден басқа көп пәтерлі үйлер де салынды. 1880 жылдан бастап, әсіресе бу машиналары Sulzer компаниясының өсуіне үлкен үлес қосты, оның жұмыскерлерінің саны 2000-ға жуық болды. 1881 жылы Германияның Людвигсхафен-ам-Райн қаласында филиал ашылды. 1898 жылы Рудольф Дизельмен бірлесіп алғашқы Sulzer дизельді қозғалтқышы жасалды. 1900 жылға қарай компанияда 3000-нан астам жұмыскер және Милан, Париж, Каир, Лондон, Мәскеу және Бухарест қалаларында, сондай-ақ 1914 жылдан бастап Жапонияның Кобе қаласында сату кеңселерi болды. Отбасылық бизнес ретінде компания жылдар бойы жалпы серіктестік нысанында өсті, ал 1914 жылдың маусым айында ол Винтертур және Людвигсхафен-ам-Райн қалаларында тіркелген кеңселері бар екі акционерлік қоғамға айналдырылды, екеуі де Gebrüder Sulzer Aktiengesellschaft деп аталды. 1917 жылы екі компания да Sulzer Unternehmungen AG деген атаумен холдингтік құрылымға біріктірілді, содан кейін шетелдік сату кеңселерi де тәуелсіз компанияларға берілді. Sulzer 1919 жылы Швейцарияда тұрақты түрде жарияланатын алғашқы корпоративтік журналды бастады. Сонымен қатар, техникалық клиенттерге арналған "Technische Rundschau Sulzer" журналы (кейіннен "Sulzer Technical Review") жарық көрді. 1930 жылдары әлемдік экономикалық дағдарыс салдарынан өндіріс үштен екіге төмендеді және персонал күрт қысқартылды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Саяси және жеке себептерге байланысты, Сульцер соғыс басталғанға дейін Германиядағы еншілес компанияларын сатуға шешім қабылдады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Остік елдермен сауданың көбеюіне байланысты Сульцер одақтастар тарапынан қара тізімге алынды. Сульцер Остік елдерге кемелік дизельді қозғалтқыштардың болашақтағы сатылуын шектеу туралы келісімге қол қоюдан бас тарды, нәтижесінде одақтастар оны қара тізімге енгізді.

Соғыстан кейінгі кезең

1945 жылдан бастап экономиканың гүлденуі және шетелдік қызметтің қарқынды кеңеюімен өсу кезеңі басталды. 1950 жылдары өндіріс көлемін арттыру негізінен Оңтүстік Еуропадан келген шақырылған жұмысшылардың есебінен жүзеге асырылды. Энергетика, машина жасау және тоқыма жабдықтары салаларында жаңа бөлімдер құрылды. Бұған жұмыс жағдайларын жақсарту, әлеуметтік төлемдерді ұлғайту, әйелдерді "жеңіл өндіріс жұмысына" тарту және айналасындағы елді мекендерде тұрғын үйге субсидия беру ілесіп отырды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі екінші өркендеу кезеңінде 1960 жылдардың басында компанияның жаңа бас кеңсесі – Винтертур қаласының символы және сол кездегі Швейцариядағы ең биік ғимарат (99,7 метр) салынды. Бұл ғимарат 1999 жылға дейін және 2012 жылдан бастап Sulzer компаниясының бас кеңсесі ретінде пайдаланылды. 1961 жылы Винтертурдағы Swiss Locomotive and Machine Works (SLM) компаниясы сатып алынды, ал ірі дизель қозғалтқышы Sulzer компаниясының бүкіл әлемдегі маңызды өніміне айналды. 1966 жылы Sulzer Цюрихтегі Escher Wyss & Cie компаниясының 53 пайызына ие болды, нәтижесінде компаниядағы қызметкерлер саны 30 000-нан асты. 1969 жылы Escher Wyss AG толығымен сатып алынды.

1970-1980 жылдардағы дағдарыс

1970 жылдары мұнай дағдарысы технологиялық салаға және материалдар технологиясын дамытуға жаңа бағыт берді. Sulzer компаниясы 1970-ші жылдары капитал тауарларының әлемдік деңгейде төмендеуіне, ал 1980-ші жылдардың екінші жартысындағы шығындарға байланысты ден қойды. 1982 жылы тоқу станоктары бизнесі кеңейтілді. 1984 жылы, компанияның 150 жылдығында, Sulzer шығынға ұшырап, кең ауқымды қайта құрудан өтті. 1988 жылы бір миллиард швейцариялық франкқа American Intermedics Group компаниясын сатып алу арқылы медициналық технологиялар саласы дамытылды. 1990 жылы Винтертур машина жасау зауыты жабылып, компанияның Винтертурдағы алғашқы орны босатылды. Sulzer алғаш рет Швейцариядан гөрі шетелде көбірек қызметкерлерді жұмысқа алды. 1993 жылғы 14 мамырда Gebrüder Sulzer, Aktiengesellschaft компаниясы Sulzer Ltd. болып қайта аталды. 1996 жылы Обервинтертур индустриалды паркінде технологиялық орталық салынды.

Сатып алулар мен сатылымдар мыңжылдықтың басында

1997 жылы Sulzer Medica компаниясы акционерлік қоғамға айналды, ал Sulzer Thermtec (электр станцияларына арналған жабдықтар мен клапандар) британдық IMI компаниясына сатылды. 1999 жылы тағы бір қайта ұйымдастыру жүргізілді және Sulzer Industries өзінің бас директорымен тәуелсіз болды. Қытайдағы сорғы бизнесі Dalian Pumps компаниясымен бірлескен кәсіпорын құру арқылы нығайтылды. Компания су турбиналары бизнесін (Sulzer Hydra) австриялық VA Tech технология компаниясына сатты. 2000 жылы Sulzer фин компаниясы Ahlstrom Pumps-ты сатып алды. Жылдың ортасында бу локомотивтері мен машиналар зауыты DLM тәуелсіз болды, ал бұрынғы SLM-нің қалдықтары 2001 жылы басқаруды сатып алу арқылы Winpro AG компаниясына айналды. 2001 жылы АҚШ-та Sulzer Medica компаниясының жамбас буынына орнатылған зақымдалған имплантаттарынан науқастарда мәселелер туындады, нәтижесінде топтық сот процесі басталды. 2002 жылы Sulzer Medica АҚШ тарапынан келісімге келді және келісім үшін Sulzer 75 миллион АҚШ долларын төледі, бұл оның акцияларының бағасын күрт төмендетті. 2001 жылы Sulzer өзінің тоқыма бизнесін (Sulzer Textile) итальяндық Promatech Group компаниясына сатты. Sulzer Medica 2001 жылы Sulzer компаниясынан бөлініп, Centerpulse деп аталды және 2003 жылы АҚШ-тың Zimmer медициналық компаниясына сатылды, қазіргі таңдағы күні ол табысты бизнес-бөлім ретінде басқарылуда. 2002 жылы компрессорлар бизнесі Burckhardt компаниясының басшылығына сатылуымен, мүлікті сату бағдарламасы аяқталды.

Жаңа бастама

2003 жылдан бергі кезең жаңа бастама деп аталады. Сол кезде топтың көлемі кішірейді, бірақ тиімділігі артты және қарқынды өсімді қамтамасыз етті. Sulzer операциялық табыс пен таза табысты 50 пайыздан астамға ұлғайтты. Келесі жылдары Sulzer бірнеше сатып алулар арқылы бөлімшелерінің нарықтағы позицияларын нығайтты. Компанияның Metco бизнесі 2004 жылы Westaim компаниясының канадалық Ambeon бөлімшесі мен неміс OSU Machine Construction компаниясын сатып алды. Сол жылы Sulzer Pumps Precision Castparts Corp. (PCC) компаниясынан Хьюстон (Техас штаты, АҚШ) және Уси (Қытай) қалаларында орналасқан Johnston, Crown және Paco сорғыларын иеленді. Sulzer Chemtech 2005 жылы АҚШ-тың Cana Tex компаниясын сатып алып, ажырату бағаналарына қызмет көрсетуді күшейтті, 2006 жылы швейцариялық Mixpac, Werfo және Mold компанияларын сатып алып, статикалық араластыру қызметін кеңейтті, содан кейін 2007 жылы Ұлыбританиядағы KnitMesh Ltd компаниясының ажырату бизнесін, ал 2009 жылы Австралия, Таиланд, Үндістан, Германияда және 2011 жылы Канададағы бірнеше мұнаралық қызмет көрсету компанияларын сатып алды. 2008 жылы Sulzer компаниясының қызмет көрсету бизнесі (Turbo Services) Capime компаниясын сатып алып, Оңтүстік Америкадағы қызметін кеңейтті. 2005 жылы швейцариялық үкімет тапсырысымен тарихшы Питер Хуг жасаған зерттеуде Sulzer компаниясының 1970 жылдары Оңтүстік Африканың ядролық қару бағдарламасына бөлінетін материал бергені анықталды. Экономикалық істер федералды департаментінің (DEA) Сауда бөлімімен келіссөздер жүргізілгеннен кейін Sulzer Оңтүстік Африкаға уран байыту зауыттары үшін маңызды бөлшектерді тек Халықаралық атом энергиясы агенттігінің (IAEA) Оңтүстік Африканы бақылауға рұқсат беру шартымен ғана жеткізе алатынын мәлімдеді. Әйтпесе компания сезімтал емес жабдықтарды ғана жеткізетін болар еді. Осы мәселеде Швейцарияның сауда және өнеркәсіп федерациясы да араласып, келісімді мақұлдауға ықпал етуге тырысты. Кейін компрессорлар Оңтүстік Африкадағы байыту зауытына жеткізілгені белгілі болғанда, Sulzer өзінің Оңтүстік Африкадағы еншілес компаниясы, оған заңды түрде бақылау жоқ, мұндай компрессорларды жеткізген болуы мүмкін екенін және бұл туралы Sulzer-ге хабарланбағанын мәлімдеді. 2007 жылы Веналық инвесторлар Ронни Печик пен Георг Штумпф, ресейлік олигарх Виктор Вексельбергпен бірге Sulzer компаниясының көпшілік үлесін сатып алды. Бұл инвесторлардың ешқайсысы бұрын Sulzer-ге ақпарат бермеген. Бұл күтпеген жағдай Швейцарияның қаржы нарығын қадағалау органының (FINMA) ең ұзақ тергеуін бастады, нәтижесінде ақпарат беру міндеттемелерін бұзу туралы айып тағылды. Инвесторлар швейцариялық капитал нарығы ережелеріндегі олқылықты пайдаланып, формальды түрде ақшалай төленген опцияларды дұрыс пайдаланбағандықтан, акцияларға немесе опциялар арқылы берілген дауыс беру құқықтарына бақылау құруға мүмкіндік алды. FINMA сондай-ақ Zürcher Kantonalbank (ZKB), Deutsche Bank AG Zweigniederlassung Zürich (DBZ) және NZB Neue Zürcher Bank (NZB) кейбір жағдайларда осы опцияларды шығару немесе саудалаумен байланысты нормативтік міндеттемелерін ауыр түрде бұзғанын анықтады. 2010 жылы Sulzer Dowding & Mills компаниясын сатып алып, генераторлар мен қозғалтқыштарға техникалық қызмет көрсету және жөндеу қызметтерін ұсынатын бұл компанияны Sulzer Electro Mechanical Services деп қайта атады. 2011 жылдың көктемінде Sulzer 858 миллион швейцариялық франкқа швед компаниясы Assa Abloy-дың Cardo Flow Solutions сорғы бөлімшесін сатып алу туралы хабарлады, осылайша Sulzer Pumps бөлімшесі су және ағынды су нарығында нығайды. Бұл келісімге 1800 жаңа қызметкермен ABS және Scanpumps брендтері қосылды. 2013 жылдың шілдесінде Sulzer өзінің негізгі нарықтарына назар аудару үшін төртінші бөлімшесі "Sulzer Metco" компаниясын сату ниеті туралы мәлімдеді. Бұл қадам жаңа сатып алуларды қаржыландыру және өндірістік қуатты арттыру мақсатын көздеді. 2014 жылдың маусым айында "Sulzer Metco" компаниясының швейцариялық Oerlikon компаниясына сатылуы аяқталды. 2017 жылы Sulzer француз сорғы өндірушісі Ensival Moret компаниясын сатып алып, жалпы өнеркәсіптік сорғылар портфеліндегі белгілі бір өнімдердегі (мысалы, осьтік ағыс сорғылары) олқылықтарды жойды. Компания сондай-ақ Ресейдегі Rotec газ турбиналарын қызмет көрсету бизнесіне (Rotec GT) бақылау жасауды сатып алып, Ресейдің газ турбиналарын қызмет көрсету нарығындағы маңызды ойыншыға айналды. Сол жылы Sulzer Chemtech бөлімшесі Норвегияда орналасқан Wärtsilä’s мұнайды бөлу технологиясы бизнесін (VIEC – Vessel Internal Electrostatic Coalescer) сатып алды. Екі жыл үш бөлімшемен жұмыс істегеннен кейін, 2017 жылдың басында Sulzer өзінің құрылымына төртінші бөлімшені қосты. Осыдан бастап 2006 жылдан бері өнеркәсіптік жабысқыштарға арналған дозалау құралдарын өндіріп келе жатқан Sulzer Mixpac Systems бөлімшесі, 2016 жылы сатып алынған Geka сұлулық бизнесімен, 2016 жылы сатып алынған PC Cox өнеркәсіптік дозалау құралдарымен, 2017 жылы сатып алынған Transcodent тіс дозалау құралдарын өндірушісімен, 2018 жылы сатып алынған Medmix денсаулық сақтау саласындағы дозалау/араластыру өнімдерін жеткізушісімен және 2020 жылы сатып алынған Haselmeier дәрі-дәрмектерді жеткізу құралдарын өндірушісімен бірге Applicator Systems бөлімшесін құрады. 2018 жылы Sulzer АҚШ-тың JWC Environmental, LLC компаниясын сатып алды, бұл компания муниципалитеттер, өнеркәсіп және коммерциялық ағынды суларды тазалау үшін ұнтақтағыштар, экрандар және ерітілген ауа флотациясы жүйелері сияқты қатты заттарды азайту және жою өнімдерін ұсынады. Бұл мәміле Sulzer-ге ағынды суларды тазалау сегментін дамытуға мүмкіндік берді. Сондай-ақ 2018 жылы Sulzer Калифорния штатының Колтон қаласында орналасқан Brithinee Electric компаниясын сатып алып, жел, цемент және су нарықтарына қызмет көрсету үшін өзінің электромеханикалық қызметтерін Оңтүстік Калифорнияға кеңейтті. Sulzer 2018 жылдың сәуір айында OFAC санкциялық тізіміне тікелей енбесе де, Ресейлік олигарх Виктор Вексельберг Renova қаржы компаниясы арқылы конгломераттың 63,42% үлесіне ие болғандықтан, бұл санкцияларға кері әсер етті. Sulzer-дің АҚШ санкцияларына тікелей қатысуын болдырмау үшін компания Renova-дан бес миллион акцияны сатып алу туралы өтініш берді, ол 11 сәуірде мақұлданды. Осы шараның арқасында Вексельбергтің үлесі 50% төменге түсті, бұл енді көпшілік үлесіне сәйкес келмеді. Осы қадамдардың нәтижесінде Sulzer бірнеше күн ішінде американдық санкциялардың ықпалынан құтылды. 2018 жылдың 12 сәуірінде компания "Акциялардың ауысуы аяқталды. Renova-ның үлесі 50% төмен. Sulzer АҚШ санкцияларынан босатылды" деп хабарлады. 2019 жылдың сәуір айында АҚШ-та орналасқан GTC Technology компаниясын сатып алу арқылы Sulzer өзінің Chemtech ұсынысын ароматикалық және басқа да мұнайхимиялық өнімдерді өндіруге арналған эксклюзивті процестермен және жүйелермен толықтырды. Бұл сатып алу Sulzer-ге технология лицензиялау бизнесіне қадам жасауға мүмкіндік берді, осылайша Sulzer бизнесінің айналымдылығын азайтты. Sulzer 2019 жылдың шілдесінде Alba Power компаниясын сатып алып, газ турбиналарына қызмет көрсету саласындағы қызметін кеңейтті. Өзінің қызмет ұсынысын кеңейту арқылы Sulzer күрделі электр энергетикасы секторына тәуелділігін азайтты. 2020 жылы Sulzer швейцариялық-неміс Haselmeier компаниясын сатып алып, репродуктивті денсаулық, диабет немесе остеопорозбен ауыратын пациенттерге арналған өзін-өзі инъекциялау қаламдарымен жоғары тартымды дәрі-дәрмектерді жеткізу құралдары нарығына қол жеткізді. 2021 жылдың қаңтарында Sulzer Nordic Water компаниясын сатып алды, бұл суды тазалау технологияларын жеткізуші жетекші компания. Бұл сатып алу Sulzer-дің ағынды суларды тазалау ұсынысын күшейтті және Sulzer жылдар бойы қатысып келе жатқан таза су нарығына қосымша мүмкіндіктер берді. 2021 жылдың қыркүйегінде Sulzer Medmix компаниясын толыққанды жеке компания ретінде бөліп шығарды, осылайша Sulzer-ді Су және Жаңару нарықтарына бағытталған ағымды басқару компаниясы ретінде бекітті.

Темір жолдың сүйреуі

Солзер 1930 және 1940 жылдары Ұлыбритания, Еуропа және Оңтүстік Америкадағы дизельдік локомотивтерде кеңінен қолданылатын теміржол көлігін қозғалтатын қозғалтқыштардың сериясын жасады. Африка мен Австралияда локомотивтерде олар аз ғана қолданылды. Sulzer LDA қозғалтқышы (цилиндрлер санымен префикстеліп, ал цилиндр диаметріне қатысты суффиксімен) Британ темір жолы және Румын темір жолында кеңінен пайдаланылды. Олардың көптеген түрлері лицензия бойынша Барроудағы Vickers Armstrong компаниясымен алты, сегіз және он екі цилиндрлі конструкцияда, ал Румынияда Reșița зауытында Electroputere Craiova үшін құрастырылды. Он екі цилиндрлі қозғалтқыш Британ темір жолының 47 классында, Румын темір жолының 60/62 классында, Польша темір жолының ST43 классында, Қытай темір жолының ND2 және тағы бірнеше локомотивтерде қолданылды. 12LDA28 қозғалтқышы көптеген өндірушілер ұнататын V-тәрізді емес, екі алты цилиндрлі қозғалтқыштан тұратын қос қатарлы конструкция болды. Теміржолға арналған Sulzer V-тәрізді қозғалтқыштар LVA типтік нөмірін алып жүрді (жақтары арасында 50 градус бұрышпен). Он 16 ASV25/30 қуат агрегаты Atchison, Topeka & Santa Fe және Union Pacific локомотивтеріне орнатылды. Бұл машиналардың бастапқы кезеңдегі мәселелері болды және олардың табыс әкелетін жұмыстағы қызметі қысқа ғана болды. Олардың ақауларын жою бойынша зерттеулер жалғасты, бірақ 1982 жылдың соңында Morrison Knudsen оларды тоқтатты. Бұл қуат агрегаттары LVA сериясының вариациялары болды.