Кіріспе
MAN SE (Maschinenfabrik Augsburg Nürnberg, аббревиатурасы) – Мюнхен қаласында орналасқан неміс машина жасау компаниясы. Оның негізгі өнімдері MAN Truck & Bus және MAN Latin America бөлімдері арқылы коммерциялық көліктер мен дизельді қозғалтқыштарды өндіру, сондай-ақ Sinotruk компаниясына қатысу болды. 2021 жылдың тамызына дейін MAN SE компаниясының басым үлесі Volkswagen AG автокөлік өндірушісінің ауыр коммерциялық көлік құралдарына қарайтын еншілес компаниясы – Traton компаниясына тиесілі болды. Одан кейін Traton қалған акционерлердің барлығын толығымен сатып алып, MAN SE компаниясын Traton SE компаниясымен біріктірді. Бұл MAN SE-нің бұрынғы еншілес компаниялары енді тікелей Traton компаниясына қарасты дегенді білдірді, ал MAN SE компаниясы өз жұмысын тоқтатты.
MAN SE (abbreviation of Maschinenfabrik Augsburg Nürnberg, ) was a manufacturing and engineering company based in Munich, Germany. Its primary output was commercial vehicles and diesel engines through its MAN Truck & Bus and MAN Latin America divisions, and participation in the manufacturer Sinotruk. MAN SE was majority owned by Traton, the heavy commercial vehicle subsidiary of automaker Volkswagen AG, until August 2021 when Traton completed a squeeze out of all remaining shareholders and formally merged MAN SE into Traton SE, meaning the former subsidiaries of MAN SE were now directly owned by Traton, and MAN SE ceased to exist.
Қор
MAN-ның тарихы 1758 жылға дейін жетеді, ол кезде Оберхаузенде "Сен-Антоний" темір зауыты жұмыс істей бастады, бұл Рур аймағындағы алғашқы ауыр өнеркәсіп кәсіпорны болды. 1808 жылы "Сен-Антоний", "Жақсы үміт" және "Жаңа Эссен" темір зауыттары бірігіп, Оберхаузендегі "Хюттенгеверкшафт унд Хандлунг Якоби" (ағылш. "Jacobi Iron And Steel Works Union And Trading Company") құрады, кейіннен ол Гутехоффнгунгшутте (GHH) деп аталды. MAN компаниясы 2018 жылы Үндістандағы өндіріс пен сатуды тоқтатты және Питампур зауытын Force Motors компаниясына қайта сатты. 2006 жылдың қыркүйегінде MAN шведтік бәсекелесі Scania AB-ны сатып алу туралы ұсыныс жасады. Еуропалық комиссия 14 желтоқсанда сатып алуды мақұлдады. Дегенмен, 2007 жылдың 23 қаңтарында MAN компаниясы өз еркімен ұсыныстан бас тартты, себебі Scania компаниясының негізгі акционерлері Volkswagen AG және ықпалды Wallenberg отбасы ұсынысты қабылдамады. 2008 жылғы 24 желтоқсанда MAN компаниясы Scania акцияларының қосымша опцияларын иеленетінін және осылайша 20%-дан астам дауыс беру құқығын сақтайтынын жариялады. 2019 жылдың қазан айындағы жағдай бойынша MAN SE әлі де Scania-да дауыс беру құқығының 17,37%-ын иеленеді, ал қалған Scania тікелей Volkswagen Group-тың ауыр коммерциялық көлік құралының еншілес компаниясы Traton SE иелігінде. 2008 жылы MAN тобы өзінің 250 жылдығын көптеген іс-шаралармен атап өтті, мысалы бірнеше мұражайларда көрмелер, "MAN жолға қайта оралды" деген ұранымен ескі автомобильдер турлары және үлкен мерейтойлық гала. 2008 жылдың желтоқсанының басында MAN Volkswagen компаниясының Бразилиядағы жүк көліктері мен автобустарды басқару жөніндегі Volkswagen Caminhões e Ônibus бөлімін MAN Latin America компаниясының бақылауына алды. Осылайша MAN Бразилияда 30%-ға жуық нарық үлесімен көшбасшы болып отыр. 2009 жылдың мамыр айынан бастап топ MAN SE еуропалық корпорациясы ретінде құрылды. 2009 жылдың шілдесінде MAN екі бөлімнің бірігуін жариялады, MAN Turbo және MAN Diesel, Power Engineering деп аталатын бір бизнес аймаққа. Сонымен қатар, топ қытайлық жүк көлігі өндірушісі Sinotruk-пен стратегиялық серіктестік жасасты, ол компанияның 25% + 1 акциясын сатып алды. Осы орталықтандыру процесінде көптеген кішігірім еншілес компаниялар мен бөлімшелер сатылды. 2009 жылы Мюнхен прокуратурасының тергеушілері жемқорлық ісін анықтады, онда MAN 2001 жылдан 2007 жылға дейін 20-дан астам елдегі бизнес серіктестер мен үкіметтерге автобустар мен жүк көліктеріне үлкен тапсырыстар алу үшін пара берген. MAN компаниясының бас директоры Хокан Самуэльссон және басқа да басқарма мүшелері отставкаға кетуге мәжбүр болды. Директорлар кеңесі д-р Инг. Георг Пахта Рейхофен, MAN Diesel компаниясының бұрынғы бас директоры, оның орнын басады. 2009 жылғы 17 желтоқсанда директорлар кеңесі Пакта Рейхофенді MAN SE басқарма төрағасы және бас директоры етіп тағайындады.
Volkswagen компаниясының сатып алуы
2011 жылдың шілдесінде Volkswagen AG компаниясы MAN SE-нің 55,9% дауыс беру құқығы бар үлесін және 53,7% акционерлік капиталын сатып алды. Реттеуші органдардың мақұлдауына байланысты, Volkswagen MAN және Scania AB компанияларын біріктіруді жоспарлап, осы арқылы Еуропаның ең ірі жүк көлігі өндірушісін құруды көздеді. Бірлескен жүк көліктері тобының жылына шамамен 400 миллион евро үнемдеуі күтілуде, бұл көбінесе закуптарды біріктіру есебінен жүзеге асырылады. Реттеуші органның мақұлдауы алынып, сатып алу 2011 жылдың қараша айында аяқталды. 2012 жылдың сәуірінде MAN SE компаниясы Volkswagen компаниясының үлесін 73,0% дауыс беру құқығымен және 71,08% акционерлік капиталмен арттырғанын хабарлады. 2012 жылғы 6 маусымда Volkswagen AG компаниясы MAN SE-дегі дауыс беру құқығындағы үлесін 75,03%-ға дейін арттырғанын мәлімдеді, бұл үстемдік туралы келісімге қол жеткізуге жол ашты. 2019 жылдың қаңтар айынан бастап MAN Energy Solutions (бұрынғы MAN Diesel and Turbo) компаниясынан құралған MAN Power Engineering бөлімшесі және MAN SE-нің RENK AG-дағы 76% үлесі Volkswagen Group-қа сатылды. Бұл MAN SE компаниясын коммерциялық көліктер бөлімшелері – MAN Truck & Bus және MAN Latin America үшін холдингтік компания ретінде қалдырды, олар Volkswagen компаниясының еншілес компаниясы Traton SE жауапкершілігінде болды. 2019 жылдың наурыз айында MAN SE компаниясы өзінің акцияларының 94,36%-ы Traton компаниясына тиесілі екенін хабарлады. 2020 жылдың ақпан айында Traton компаниясы MAN SE және Traton компанияларын біріктіруді жоспарлап, осы арқылы соңғысының жалпы құрылымын жеңілдетуді көздеді. Бірігу нәтижесінде MAN Truck & Bus, Scania AB және Volkswagen Caminhões e Ônibus компаниялары Traton компаниясының толық меншігіне өтеді. 2020 жылдың қыркүйегінде компания COVID-19 пандемиясының экономикалық салдарынан MAN Truck & Bus бөлімшесінде 9500-ден астам жұмыс орнын қысқартатынын хабарлады. Компания 2023 жылға дейін 1,8 миллиард евро көлемінде шығындарды үнемдеуді мақсат тұтты.
Құқықтық мәселелер
2011 жылы компанияның бұрынғы менеджері 2002 жылы жобалар бойынша келісімшарттар алу үшін түрікмен мемлекеттік лауазым иелеріне пара бергені үшін айыпталды. Сот 2019 жылы Мюнхенде басталды, ал бастапқы сот отырысы 2016 жылға жоспарланған еді. MAN менеджері 2002-2007 жылдары мемлекеттік "Түркменнебит" компаниясының басшысы Сапармаммет Велиевке 8,4 миллион евро пара берген күдікпен айыпталды.