Кіріспе

Италиялық футболшы және менеджер

Паоло Ди Канио (9 шілде 1968 жылы туған) – итальяндық бұрынғы кәсіби футболшы және менеджер. Ойыншылық мансабында 500-ден астам лига матчында ойнап, 100-ден астам гол соқты. Ол негізінен тереңдегі шабуылшы ретінде ойнады, бірақ шабуылдаушы жартылай қорғаушы немесе қанат шегінде де ойнай білді. Ди Канио техникалық тұрғыдан дағдылы, бірақ өте жарысқақ ойыншы ретінде танымал болды. Ди Канио мансабын Италияның Серия А лигасында «Лацио», «Ювентус», «Наполи» және «Милан» клубтарында бастады, содан кейін қысқа мерзімге шотландық «Селтик» клубында ойнады. Одан кейін ол жеті жылды Англия Премьер-лигасында «Шеффилд Уэнсдей», «Вест Хэм Юнайтед» және «Чарлтон Атлетик» клубтарында өткізді. 2004 жылы Италияға оралып, «Лацио» және «Cisco Roma» клубтарында ойнады, ал 2008 жылы футболдан кетуге шешім қабылдады. Ол Италияның 21 жасқа дейінгі құрамасында тоғыз матч өткізіп, екі гол соқты. 1990 жылы Чезаре Малдини басшылығымен өткен 21 жасқа дейінгі Еуропа чемпионатында үшінші орын алған құраманың құрамында болды, бірақ ересектер құрамасына шақырылмады. Ойыншы ретінде алған жеке наградаларының ішінде 1997 жылы SPFA жылдың ойыншысы, ал 2000 жылы «Вест Хэмнің» маусымның үздік ойыншысы атанды. Дегенмен, оның мансабы кейде даулы жағдайлармен байланысты болды: 1998 жылы төрешіні итергені үшін 11 матчтан дисківалификацияланды және фашизмге деген сенімі үшін жағымсыз жаңалықтар тарады. 2011 жылы Ди Канио Англияда «Суиндон Таун» клубының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды және алғашқы толық маусымында команданы Бірінші лигаға көтерді. 2013 жылдың наурыз айының соңында «Сандерлендтің» бас жаттықтырушысы болып тағайындалды, бірақ 22 қыркүйекте командасы оның басшылығымен өткізген 13 матчтың тек 3-інде жеңіске жеткені үшін қызметтен босатылды.

Ерте өмір

Ди Канио Римде, Квартициоло ауданында дүниеге келді, бұл аудан негізінен «Рома» жанкүйерлері тұратын жұмысшы табының аймағы еді. Алайда, Ди Канионың назары жергілікті қарсыласы «Лациоға» ауды. Бала кезінде ол кола және осыған ұқсас сусындарға тәуелді болды, сондықтан оны «Паллокка» деп атады – бұл «майлы доп» деген сленгтік сөз. Ол семіз және бөккен аяқпен туған, ортопедиялық аяқ киім киюге мұқтаж болды. Бірақ мен жасырынбадым. Менің жауабым – жаттығу жасау болды; мен қандай адам болғым келсе, сондай болуға тырыстым.

Италия

1985 жылы "Лацио" клубымен келісімшарт жасасып, 1990 жылға дейін сонда қалды. "Лацио" 1988 жылы Серия А-ға жолдама алды, ал бір жыл бұрын Серия C1-ге түсіп қалмай құтылды. 1988 жылдың қазан айында ол негізгі құрамда тұңғыш рет алаңға шықты және 1988–89 маусымында 30 матч өткізді. Ди Канио маусымның алғашқы Рим дербисінде жеңіс голын соқты, бұл гол "Лационың" сол маусымда Серия А-да қалуына септігін тигізіп, оған батыр атағын әкелді. 1990 жылы ол Италияның тағы бір ірі клубы – "Ювентуске" сатылды және 1993–94 маусымын "Наполиде" өткізді. Сондай-ақ, ол "Жылдың үздік ойыншысы" сыйлығын жеңіп алды. Дегенмен, оның Глазгодағы уақыты дау-дамайға толы болды; ол 1996 жылдың қараша айында "Хартсқа" қарсы өткен 2–2 есебімен аяқталған матчта алаңнан қуылды және 1997 жылдың наурыз айында "Рейнджерс" клубына қарсы өткен лигалық матчта Иан Фергюсонға қатысты агрессивті мінез-құлық танытып, алаңнан шығарылғанда "Рейнджерс" клубының резервтік құрамына бағыттап ым жасады. Соның салдарынан оған 10 000 фунт айыппұл салынды.

Вест Хэм Юнайтед

1999 жылдың қаңтар айында Ди Канио 1,5 миллион фунт стерлингке «Вест Хэм Юнайтед» клубына қосылды. Ол Пол Алкокты тепкені үшін дисквалификацияланғаннан кейін футбол ойнамаған еді. «Вест Хэм» бас жаттықтырушысы Гарри Реднапп Ди Канионы трансферлеген кезде тәуекел ететінін мойындады, бірақ ойыншы туралы: «Ол адамдар тіпті армандамайтын нәрселерді жасай алады» деді. Ди Канио дисквалификациясы туралы: «Мен қателік жасадым және кешірім сұраймын. «Вест Хэм» маған үлкен мүмкіндік берді және мен өте қуаныштымын», – деді. 1999 жылдың 27 ақпанында «Вест Хэм» сапындағы төртінші ойынында алғашқы голын соқты. «Блэкберн Роверс» клубына қарсы ойында Ди Канио 27-ші минутта Иан Пирс үшін гол соғып, 2:0 есебімен жеңіске жеткізді, ал 31-ші минутта екінші голды енгізді. Ол командаға жоғары лигалық көрсеткішке (5-орын) қол жеткізуге және Интертото кубогы арқылы УЕФА кубогына қатысуға көмектесті. Сондай-ақ ол 1998–99 маусымының ОПТА үздік ойыншысы атанды. 2000 жылдың наурыз айында «Уимблдонға» қарсы керемет соққан голымен BBC маусымының үздік голы атанды. Бұл гол әлі күнге дейін Премьер-лига тарихындағы ең әдемі голдардың бірі саналады және 2009 жылғы желтоқсанда Sky Sports News көрермендерінің дауыс беруі нәтижесінде онжылдықтың үздік голы деп танылды, дауыстардың 30% жинады. Осы маусымда ол клуб жанкүйерлерінің таңдауы бойынша «Жылдың балғасы» атанды. 2000 жылдың желтоқсанында «Эвертонға» қарсы өткен ойынның соңында, екі команда да жеңіс голы үшін күрескенде, Ди Канио гол соғу мүмкіндігінен бас тартып, ойынды тоқтатты. «Эвертон» қақпашысы Пол Джеррард алаң шебінде допты қағып алуға тырысқанда тізесін ауыртып жерге құлағанда, ол алаңдағы допты ұстап алды. «Гудсон Парк» стадионындағы жанкүйерлер оған тұрып қол шапалақтады. ФИФА Ди Канионың бұл әрекетін жоғары бағалап, оны «үлкен спорттық рухтың ерекше көрінісі» деп сипаттап, келесі жылы оған ФИФА Fair Play сыйлығын табыс етті. Сэр Алекс Фергюсон 2001–02 маусымының ортасында оны «Манчестер Юнайтед» клубына трансферлеуге тырысты, бірақ әрекеттері сәтсіз аяқталды және Ди Канио тағы бір жарым маусым Шығыс Лондонда қалды. Ди Канио өзінің «өміріндегі ең қиын сәттерінде» оған «құтқару шебін» ұсынған «Вест Хэмді» тастап кете алмайтынын айтты. 2003 жылы «Хаммерс» лига төменгі сатысында күресіп жатқанда, Ди Канио бас жаттықтырушы Гленн Родермен ашық түрде жанжалдасып, негізгі құрамнан шығарылды. Алайда, ол маусым соңында қайта оралды (миына ісік тапқан Родердің орнына Тревор Брукинг келгеннен кейін) және маусымның соңғы ойынында «Челсиге» қарсы жеңіске жеткізді, бұл «Вест Хэмнің» Премьер-лигада қалу мүмкіндігін арттырды. Алайда, олар маусымның соңғы күні «Бирмингем Ситиге» 2:2 есебімен тең түсіп, Премьер-лигадан төмендеді, онда Ди Канио 89-шы минутта теңестіру голын соқты. Ол бос агент ретінде босатылып, 2003–04 маусымының басында «Чарлтон Атлетик» клубымен келісімшарт жасады.

Чарлтон Атлетик

Ди Канио "Вэллиде" өткізген бір маусымда "Чарлтонға" маусымды 7-орында аяқтауға көмектесті, бұл клубтың 1953 жылдан бергі ең жоғары лигалық нәтижесі болды. Дегенмен, ол "Аддикс" сапында лигада барлығы төрт гол соқты, олардың бәрі пенальтиден (біреуі қайтарылған соққыдан) енді. Пенальтилердің бірі "Арсеналға" қарсы "Паненка" стилінде орындалған ерекше соққы болды. Ди Канио гол ассистенті ретінде де көзге түсті, әсіресе 2003 жылдың қазан айында "Портсмутқа" қарсы ойында екінші таймда алаңға шығып, "Чарлтон" 0:1 есебімен ұтылып тұрғанда. Ол "Чарлтонның" екінші таймдағы ойынын жақсартуға үлкен үлес қосты, ал Джонатан Фортуна "Чарлтон" үшін есепті теңестіргеннен кейін, соңғы минутта Ди Канионың бұрыштан берген пасынан Шон Бартлетт жеңіс голын соқты.

Италияға оралу

Ол «Шарлтонмен» келісімшартты ұзартқанмен, 2004 жылдың тамызында туған командасы «Лациоға» оралды, қаржылық қиындықтарды басынан өткеріп тұрған римдік клубқа оралу үшін үлкен жалақыдан бас тартты. «Лацио» жанкүйерлері 2002 жылы Алессандро Неста кеткеннен кейін командада Римде туған «Лацио» жанкүйерінің қайтадан болғанына қуанды. 1989 жылы болғандай, Рим дербиінде гол соқты, 2005 жылдың 6 қаңтарында «Ромаға» қарсы 3:1 есебімен жеңіске жеткізді. Алайда, Ди Канио «Лацио» үшін тудырған жағымсыз жариялылық, оның клубтың ультраларымен тығыз қарым-қатынасы және оның командада болуынан олардың ықпалының артуы, сондай-ақ кейбір командаластарымен және жаттықтырушылармен болған мәселелер клуб президенті және басты акционері Клаудио Лотитоны ашуландырды, олардың арақатынасы бұрыннан да қиын болған еді. Осының салдарынан 2006 жылдың жазында Ди Каниомен келісімшарт жаңартылмады. «Лацио» сапындағы бірнеше ойынында, тіпті гол соққан сәттерінде Ди Канио оң жақтанғы жанкүйерлеріне фашистік сәлемдеме жасады. Кейін ол C2 сериясындағы «Cisco Roma» клубымен еркін трансфер бойынша келісімшартқа отырды. «Cisco Roma» сапындағы алғашқы маусымында команда лигада екінші орынды иеленді, бірақ плей-оффта жеңілді. Ол «Cisco» сапында тағы бір маусым қалуға келісті, римдік клубпен C1 сериясына жол алу үшін екінші рет тырысты. 2008 жылдың 10 наурызында Ди Канио футболдан кетуін жариялады, физикалық проблемаларға байланысты 23 жылдық ойыншылық карьерасын маусым аяқтамас бұрын аяқтады. Оның ниеті – «Coverciano» оқу орталығында жаттықтырушылық сабақтар алып, жаттықтырушы болып жұмыс істеу еді. Сұхбаттарының бірінде ол бұрынғы «Вест Хэм» клубын басқару арманы бар екенін және 2008 жылдың қыркүйегінде Алан Кербишли отставкаға кеткеннен кейін бұл лауазымға өтініш бергенін айтты. Ди Канио 2010 жылдың 5 мамырында «Уэстон Паркте» Тони Каррдың естелік матчында ойнады, онда «Вест Хэм» командасы «Вест Хэм» академиясының ескі ойыншыларына қарсы шықты. Ол матч барысында екі команданың да құрамында ойнады. «Вест Хэм» командасы 5:1 есебімен жеңіске жетті. 2010 жылдың шілдесінде Ди Канионың құрметіне «Вест Хэм» өзінің «Upton Park» стадионында «Paolo Di Canio Lounge» ашылғанын жариялады, ол 11 қыркүйекте Ди Канионың қатысуымен тақта ашу арқылы ресми түрде іске қосылды.

Халықаралық

Ди Канио Италия құрамасына ешқашан шақырылмаған, бірақ 1988 мен 1990 жылдар аралығында 21 жасқа дейінгі құрама сапында он бір рет шақырылып, тоғыз ойынға қатысты, екі гол соқты.

Ойын стилі

Көпжақты шабуылшы Ди Канио негізінен тереңтен ойнайтын шабуылшы ретінде ойнады, бірақ ол шабуылдаушы жартылай қорғаушы немесе қанат шегіндегі ойыншы ретінде де ойнай алатын. Талантты, бірақ даулы тұлға Ди Канио көбінесе өзінің шығармашылығымен, гол сезімімен, техникалық шеберлігімен және допты жүргізу дағдыларымен, сондай-ақ жылдам қозғалысымен және алаңдағы зиялы ойынымен танымал болды. 2001 жылы The Irish Times газеті оны "көркемдікке бейім" деп сипаттаса, 2020 жылы beIN Sports тілшісі Крис Хоуи оны "өзгергіш" ойыншы деп атады. Алайда, ол тұрақсыздығымен және шаршаңқы мінезімен, сондай-ақ алаңдағы қаталдығы мен агрессиясымен де кеңінен танылды.

Суиндон қаласы

2011 жылдың 20 мамырында Ди Канио екі жылдық келісімшарт бойынша «Суиндон Таун» клубының бас жаттықтырыушысы болып тағайындалды, клуб Лига Екіншіге түскеннен кейін. Ди Канио бас жаттықтырушы ретіндегі мансабын 2011 жылдың 6 тамызында «Крю Александра» командасын 3:0 есебімен жеңіп бастады. 2011 жылдың 30 тамызында «Саутгемптонға» қарсы Лига кубогында жеңілгеннен кейін Ди Канио «Суиндонның» шабуылшысы Леон Кларкпен алаңда жанжалға түсті. 2012 жылдың қаңтарында «Суиндон» Премьер-лига клубы «Уиган Атлетик» клубын 2:1 есебімен жеңіп, ФА кубогында сенсация тудырды. Ди Канио өз ойыншыларының есімдерін стадионға жазуға лайық екенін айтты және жеңісті 2011 жылы қайтыс болған әкесіне арнады. Ол айдың соңында лигалық ойында «Макклсфилд Таунға» қарсы алаңнан қуылды, өйткені командасына есептелмеген бос соққыға наразылық білдірді. «Суиндон» матчты 1:0 есебімен жеңіп алды, маусымның жартысынан астам уақыты өткен соң, команда Бірінші лигаға жоғарылау үшін күресіп жатты. Ди Канио басшылығымен «Суиндон» 2012 жылғы Футбол лигасының трофейінің финалына жетті, онда «Честерфилдтен» 2:0 есебімен жеңілді. 2012 жылдың 21 сәуірінде «Кроули Таунның» «Дагенхэм мен Редбриджбен» 1:1 есебімен тең түсуі және «Торкуэй Юнайтедтің» «Уимблдонға» 2:0 есебімен жеңілуіне байланысты «Суиндон» Бірінші лигаға жоғарылады, тіпті Ди Канио командасы сол күні «Гиллингхэмге» 3:1 есебімен жеңіліп қалды. Ол бұл жоғарылауды ата-анасына арнады, өйткені анасы сол жылдың сәуірінде әкесі қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды. Бір аптадан кейін «Суиндон» «Порт Вейлді» 5:0 есебімен жеңіп, Лига Екіншінің чемпионы атанды. «Суиндон» маусымды 93 ұпаймен аяқтады. 2012-13 маусымында «Суиндон» ФА кубогы мен Футбол лигасының трофейінен төменгі лигадағы қарсыластарына қарсы алғашқы ойындарында шығарылды, бірақ Лига кубогында жоғары лигалардың үш командасына қарсы сәтті өнер көрсетті. Олар «Брайтон мен Хов Альбионды» 3:0 есебімен жеңіп, қосымша уақыттан кейін «Сток Ситиді» 4:3 есебімен жеңіп, «Бёрнлиді» 3:1 есебімен жеңіп, үйде «Астон Виллаға» 3:2 есебімен шамадан тыс жақын болды. 2013 жылдың қаңтарында «Суиндон» трансферлік эмбаргоға тап болып, қаржылық қиындыққа ұшырады, Ди Канио қарызға алынған ойыншылар Джон Босток, Крис Мартин және Дэнни Холландсты клубта ұстау үшін өз ақшасынан 30 000 фунт төлеуді ұсынды. 2013 жылдың 18 қаңтарында «Суиндонның» «Шрусбери Таунмен» ойынына дейін Ди Канио 200 еріктінің көмегімен түнгі уақытта «Конти Граундтағы» қармен жабылған алаңды тазарды, осылайша ойынның өтуіне мүмкіндік берді. Ол ризашылығын білдіріп, еріктілерге пицца тапсырды. «Суиндон» матчты 2:0 есебімен жеңіп алды, Ди Канио бұл жеңісті еріктілерге сыйлық деп атады. 2013 жылдың қаңтарында «Суиндон Таунның» төрағасы қаржылық қиындықтарға байланысты болашақ сатып алуларға ақша қарастырылмағанын мәлімдеді. Ди Канио клубқа қарыз ойыншыларын қалдыру үшін өз ақшасынан 30 000 фунт төлеуді ұсынды. Клубтың әкімшілікке кіру қаупі болғандықтан, Футбол лигасының мақұлдауымен жаңа сатып алушы табылды, ал Ди Канионың білмеуінен ойыншы Мэтт Ричи «AFC Борнмут» клубына сатылды. Ди Канионың клубтың қаржылық жағдайына байланысты ойыншыларды сатып алуға жасаған келесі әрекеттері Футбол лигасы тарапынан қабылданбады, Ди Канио «Суиндондағы» алаңнан тыс қаржылық проблемаларға байланысты «болашағын» қарастырып жатты. Ақпан айында Ди Канио отставкаға кететінін мәлімдеді, бірақ егер Футбол лигасы жаңа иелеріне 18 ақпанға дейін келісім берсе, бұл шешімнен бас тартатынын айтты. Бұл болмады, сондықтан ол «Суиндон Таунның» бас жаттықтырушысы лауазымынан кетті.

Сандерленд

2013 жылдың 31 наурызында «Сандерленд» Мартин О’Ниллдің жұмыстан босатылуынан кейін Ди Канионы екі жарым жылдық келісімшарт бойынша бас жаттықтырушы етіп тағайындады. Бұл тағайындау клуб вице-президенті Дэвид Милибэндтің Ди Канионың «бұрынғы саяси мәлімдемелері» салдарынан дереу отставкаға кетуіне әкелді. Ди Канионың тағайындалуына Дарем шахтерлер қауымдастығы қарсы шықты және «Сандерлендтің» «Stadium of Light» стадионынан (бұл стадион бұрынғы «Monkwearmouth Colliery» шахтасының орнында салынған) шахта туын алып тастауға шешім қабылдады, бұл тағайындауға деген наразылықтың символы болды. Қарсылықтың себебі Ди Канионың фашизмді қолдаған бұрынғы мәлімдемелері болды. Ди Каниоға «Сандерлендті» Премьер-лигада қалдыру міндеті жүктелді, себебі команда 24 мүмкін ұпайдан тек 3 ғана ұпай алған болатын. Бас жаттықтырушы ретінде Ди Канионың алғашқы ойынында «Сандерленд» «Челсиге» 2:1 есебімен жеңілді. Ди Канио басқарған екінші матч 14 сәуірде «Сент-Джеймс Парк» стадионында «Ньюкасл Юнайтедке» қарсы «Тайн-Уэр» дербиі болды. «Сандерленд» өзінің принципиалды қарсыласын 3:0 есебімен жеңіп, бұл ойында он жылдан астам уақыттан бері алғаш рет жеңіске жетті. Әр голдан кейін Ди Канио және «Сандерленд» құрамының ойыншылары қатты қуанды. Ди Канио «Stadium of Light» стадионында «Эвертонға» қарсы алғашқы жеңісін тойлады. Команда келесі үш ойында жеңіске жете алмаса да, соңғы екі ойында тең түсіп, «Астон Виллаға» 6:1 есебімен қатты жеңілді. Бірақ «Уиган Атлетик» «Арсеналдан» жеңіліп, Премьер-лигадағы орнын жойғаннан кейін «Сандерленд» Премьер-лигада қалуын сақтап қалды. «Уиган» 17-орында тұрған «Сандерлендтен» 4 ұпайға қалып қойды және тек бір ойын қалған болатын. 2013-14 маусымында Ди Канио Роберто Де Фанти қол қойған 13 ойыншыны құрамға енгізуі және Саймон Миньоле, Джеймс МакКлин және Стефан Сессеньон сияқты тәжірибелі ойыншылардың кеткеніне бейімделуі керек болды. Бес турдан кейін «Сандерленд» «Саутгемптонмен» тең ойнап, бір ұпай ғана алды. Ди Канио 2013 жылдың 22 қыркүйегінде маусымның бесінші ойынынан кейін, «Вест Бромвич Альбионнан» 3:0 есебімен жеңілгеннен кейін, және бас жаттықтырушы ретінде өткізген 13-ші ойынынан кейін қызметтен босатылды. «Сандерлендтің» бас атқарушы директоры Маргарет Берн Ди Канионың аға ойыншылар оған жүгінгеннен кейін жұмыстан босатылғанын және оның команданы «қатал және өшпенділікпен» сынауы салдарынан жағдайдың шешілмейтін болғанын мәлімдеді. Ди Канио мұны жоққа шығарады.

Кейінгі басқарушылық байланыстар

Ди Канио 2014 жылдың мамырында «Селтик» клубының бас жаттықтырушылық қызметіне үміткер ретінде қарастырылды, 2014 жылдың қазанында «Болтон Уондерерс», 2015 жылдың қыркүйегінде «Ротерхэм Юнайтед» және 2016 жылдың ақпанында қайтадан бас жаттықтырушылық лауазымдарына өтініш білдірді.