Кіріспе

Британдық сәулетші және ақсүйек Ричард Бойл, 3-ші Берлингтон графы және 4-ші Корк графы (25 сәуір 1694 – 4 желтоқсан 1753) – британдық сәулетші және ақсүйек, ол көбінесе «Өнердің Аполлоны» және «Сәулетші граф» деп аталады. 2-ші Берлингтон графы мен 3-ші Корк графының ұлы Берлингтон, жеке кеңесші және Ұлыбритания Лордтар палатасы мен Ирландия Лордтар палатасының мүшесі болса да, саясатқа аса қызығушылық танытпады. Оның өміріндегі басты қызығушылықтары сәулет және ландшафтты жобалау болды, ол құрылысшы және сәулетшілердің, қолөнершілердің және ландшафтты жобалаушылардың демеушісі ретінде танылды. Шын мәнінде, ол Палладиандық сәулетті Ұлыбритания мен Ирландияға әкелгені үшін мақталады. Оның маңызды жобаларына Берлингтон үйі, Вестминстер мектебі, Чизвик үйі және Нортвик паркі кіреді.

Өмір

Лорд Берлингтон Йоркширде бай англо-ирландтық аристократтық отбасында, Чарльз Бойлдің, 2-ші Берлингтон графының және оның әйелі Джулиана Бойлдың (Ноэль; 1672–1750) жалғыз ұлы ретінде дүниеге келді. Әкесінің 1704 жылғы ақпандағы қазасынан кейін тоғыз жасында Йоркшир мен Ирландиядағы атақтары мен кең аумақтарына ие болды. 1715 жылға дейін жалғасқан жас кезеңінде оның Англия және Ирландиядағы жерлері, сондай-ақ саяси мүдделері мен демеушілігі анасы басқарды. Берлингтон ерте жасынан музыкаға құштарлық танытты. Георг Фридерик Гендель Берлингтон резиденциясында болғанда, Берлингтонға екі операсын арнады: «Тезео» және «Амадиги ди Гаула». Хокинстің айтуынша, Франческо Барсанти өзінің Op. 1 шығармасын Лорд Берлингтонға арнаған, бірақ арнау Питер Брессан сатқан басылымда болуы керек, ал Walsh & Hare 1727 шамасында шығармаларды гравюралаған. 1714–1719 жылдары үш рет шетелге сапар шегуі және 1726 жылы Парижге жасаған қосымша сапары оған талғамын дамытуға мүмкіндік берді. Англиялық аристократ үшін сәулетші ретінде оның кәсіби шеберлігі (әрқашан құрылыс мердігерінің қолдауымен) ерекше болды. 1719 жылы Венето аймағын аралағанда Андреа Палладионың «I quattro libri dell'architettura» кітабының көшірмесін өзімен алып жүрді, бірақ аймақ суға батқан және көптеген виллаларға қол жеткізу мүмкін емес екенін көріп, бірнеше бос беттерге жазбалар жасады. Осы сапарда ол Палладиан сәулетіне деген құштарлығын тудырды. 1719 жылы ол сахнада барокко операсын қойған Корольдік музыка академиясының маңызды абоненттерінің бірі болды. Лорд Берлингтонның алғашқы жобасы, сәйкесінше, оның Лондондағы резиденцияларының бірі – Берлингтон үйі болды. 1719 жылы континенттен оралғаннан кейін ол барокколық сәулетші Джеймс Гиббсті жұмыстан босатып, шотланд сәулетшісі Колен Кэмпбеллді жұмысқа алды, ал суретші, кейін дизайнер болған Уильям Кентті интерьерге тағайындады. Пикадиллиде орналасқан Берлингтон үйінің аулалық фасады неопалладиандық стилдегі алғашқы маңызды жұмыс болды. 1720 жылдары Берлингтон мен Кэмпбелл жолдары айырылысты, ал Берлингтонға жас Генри Флиткрофт («Берлингтон Гарри») көмектесті, ол екінші неопалладиандық буынның маңызды сәулетшісіне айналды, сондай-ақ екінші қатарлы Палладиан сәулетшісі Дэниел Гаррет және бірнеше суретшілер көмектесті. Лорд Берлингтон ешқашан римдік қираған жерлерді жақыннан тексермеді немесе орындарында егжей-тегжейлі суреттер жасаған жоқ; ол классикалық дәстүрді түсіндірушілер ретінде Палладио мен Скамоцциге сүйенді. Берлингтонның Палладио суреттері Витрувийдің римдік ғимараттарының көптеген реконструкцияларын қамтиды, оларды ол жариялауды жоспарлаған. Осы арада ол 1723 жылы Олд Берлингтон көшесіндегі генерал Уэйдтің Лондон үйі үшін жасалған сарай фасадын бейімдеді, ол «Vитрувий Британик III» (1725) үшін жарияланды. Бұл басылым бұрын белгісіз Палладионың үлгісін айналымға енгізді. Оның шабыт көзінің тағы бірі – ол жинаған суреттер, Иниго Джонсқа тиесілі Палладионың бірнеше суреттері және Иниго Джонстың шәкірті Джон Веббтің көптеген суреттері болды, оларды Уильям Кент 1727 жылы жариялады (дегенмен 1736 жылғы датасы көбінесе қабылданды) «Мырза Иниго Джонстың кейбір эскиздері» деген атпен, Кент пен Берлингтонға тиесілі қосымша эскиздермен бірге. Джонстың шәкірті Веббтің палладиандық-неопалладиандық мұраны таратудағы маңызды рөлі 20 ғасырда ғана түсінілді. 1730 жылдардың басында Палладиан стилі британдық ел үйі немесе қоғамдық ғимарат үшін жалпы қабылданған стиль ретінде жеңіске жетті. Өмірінің соңына дейін Лорд Берлингтон Гораций Уолпол айтқандай, «өнердің Аполлоны» болды, ал Кент – «оның лайықты дін қызметшісі». 1739 жылы Лорд Берлингтон «Ақылды балалар ауруханасы» атты жаңа қайырымдылық ұйымын құруға қатысты. Берлингтон қайырымдылық қорының басқарушысы болды, бірақ 1742 жылы аяқталған бұл үлкен Блумсбери балалар үйінің құрылысын жоспарлауға ресми түрде қатыспады. Ғимараттың сәулетшісі Теодор Якобсен болды, ол комиссияны қайырымдылық актісі ретінде қабылдады. Лорд Берлингтонның көптеген жобалары қайта құрудан немесе қосымшалардан, өрттен немесе қаланың кеңеюінен зардап шекті. Көп жағдайда оның идеялары бейресми болды: Холкхэм залында архитектор Мэтью Бретингэм «жалпы идеялар алғаш рет Берлингтон графы мен Лестер графы, сондай-ақ мырза Уильям Кент көмегімен туды» деп еске алды. Бреттингемнің Холкхэм туралы басылымында Берлингтонға портик пен солтүстік киім бөлмесінің төбелері арналған. Лорд Берлингтонның архитектуралық суреттері оның күйеу баласы, Девонширдің 4-ші герцогы Уильям Кавендишке мұра болып өтті және олар басқа жағдайда мүмкін болмас атрибуцияны анықтауға мүмкіндік береді. 1751 жылы ол өзінің суреттерінің бір бөлігін Франческо Альгароттиге Потсдамда, сондай-ақ Витрувий туралы кітаппен бірге жіберді.

Үлкен жобалар

Берлингтон үйі, Пикадилли, Лондон: Лорд Берлингтонның үйге қосқан үлесі ғимараттың бұрынғы колоннадасымен (1868 жылы бұзылған) шектелген болуы мүмкін. Пикадиллиге монументалды экрандау қақпасы салынды және үйдің негізгі ішкі бөлмелері типтік палладиандық ерекшеліктермен қайта жаңартылды. Лондонда Берлингтон бірнеше аристократиялық жеке тұрғын үйлердің элементтері үшін жобалар ұсынды, олардың ешқайсысы сақталмаған: Берлингтон бақшасындағы Куинсбери үйі (кіреберіс); Уорвик үйі, Уорвик көшесі (ішкі жабдықталған бөлмелер); Ричмонд үйі, Уайтхолл (негізгі ғимарат). Тоттенхэм үйі, Уилтшир, оның қайын інісі, Чарльз Брюс, Айлсберидің 3-ші графы үшін: 1721 жылдан бастап салынды, Лорд Берлингтонның шәкірті Генри Флиткрофт салған (кейін кеңейтіліп, қайта жаңартылды). Бастапқы үйде Иниго Джонстың Уилтон үйінің жоғары бұрышты павильондары "Палладиан терезесі" мотивімен безендірілді, оны Берлингтон үйінде де көруге болады. Берлингтон бақша дизайнына қызығушылық танытып, саябақтағы сәндік ғимараттарды да жобалады (қазір бұзылған). Вестминстер мектебі, жатақхана: 1722–1730 жылдар аралығында салынды (өзгертілді, бомбаланды және қалпына келтірілді), лорд Берлингтонның алғашқы қоғамдық жұмысы. Сэр Кристофер Реннің жобасы Берлингтонның жобасының арқасында қабылданбады, бұл палладиандықтардың жеңісі және ағылшын талғамының өзгеруінің белгісі болды. Олд Бёрлингтон-стрит, Лондон: Үйлер, оның ішінде 1723 жылы генерал Уэйд үшін салынған үй (бұзылған). Генерал Уэйдтің үйі лорд Берлингтонның суреттер жинағындағы Палладионың нағыз фасадын бейнеледі. Уолдершир паркі, Кент, Белведер мұнарасы: 1725–1727 жылдар аралығында салынды. Чатсворттағы лорд Берлингтонның суреттерінен табылған жоспар болмаса, бұл бақтың дизайны Колен Кэмпбеллге жатқызылуы мүмкін еді. Чизвик Хаус вилласы, Миддлсекс: 1717 жылы салынған бақтағы "Касина" лорд Берлингтонның алғашқы тәжірибесі болды. 1727 және 1729 жылдар аралығында салынған вилла Лондондағы неопалладиандық сәулеттің ең жақсы мысалы және 18 ғасырдың еуропалық сәулетінің бағалы мұраларының бірі саналады. Берлингтон римдік вилланы символдық римдік бақта құруға тырысты. Ол вилланы өзінің өнер коллекциясын, «Еуропадағы ең жақсы суреттердің» бар екені айтылатын, және 1714 жылы Еуропаға жасаған алғашқы сапарында сатып алған жиһаздарын орналастыруға жеткілікті кеңістікпен салды. Севенокс мектебі, мектеп үйі: 1730 жылы салынды. Мектеп лорд Берлингтонның досы Элайджа Фентон тапсырыс берген классикалық палладиандық жұмысты көрсетеді. Йорк жиналыс залдары: 1731–1732 жылдар аралығында салынды (фасады қайта жаңартылды). Базиликаға ұқсас кеңістікте лорд Берлингтон Витрувий сипаттаған «Мысыр залының» Палладионың «Төрт кітапта» түсіндірілген археологиялық реконструкциясын жасауға тырысты, «доктриналық дәлдікпен» (Колвин 1995). Нәтижесінде палладиандық үлгідегі ең әсем қоғамдық кеңістіктердің бірі пайда болды. Касл Хилл, Девоншир. Нортвик паркі, Глостершир. Кирби Холл, Йоркшир (көтерілісі).