Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рим католик кардиналы (1725–1807)
Roman Catholic cardinal (1725–1807)
Генри Бенедикт Томас Эдвард Мария Клемент Фрэнсис Ксавье Стюарт, Йорк герцогы кардинал (6 наурыз 1725 – 13 шілде 1807) – Рим католик кардиналы, Англия королі II Джеймстің кіші немересі ретінде Ұлыбритания мен Ирландия тағына талап етуші соңғы және төртінші Якобит мұрагері болды. Тарихтың ең ұзақ қызмет еткен кардиналдарының бірі Генри өмірін Папалық мемлекеттерде өткізді, Кардиналдар коллегиясының деканы және Остия мен Велетри кардинал-епископы болды. Әкесі Джеймс Фрэнсис Эдвард Стюарт (Ескі талапкер) және ағасы Чарльз Эдвард Стюарттан (Жас талапкер немесе Бони Принс Чарли) ерекшелене отырып, Генри тақты басып алуға күш жұмсаған жоқ. 1788 жылы Чарльз қайтыс болғаннан кейін Якобиттер Генрині IX және I Генри ретінде таныды, бірақ Папа Рим Генриді Ұлыбритания мен Ирландияның заңды билеушісі деп мойындамады, керісінше оны «Йорк герцогы кардиналы» деп атады. Ол Йорк герцогы атағымен көбірек танылды, бұл атақ оған әкесінен Якобит аристократиясының құрметі ретінде берілген.
Henry Benedict Thomas Edward Maria Clement Francis Xavier Stuart, Cardinal Duke of York (6 March 1725 – 13 July 1807) was a Roman Catholic cardinal, and was the fourth and final Jacobite heir to publicly claim the thrones of Great Britain and Ireland, as the younger grandson of King James II of England. One of the longest serving cardinals in history, Henry spent his whole life in the Papal States and became the Dean of the College of Cardinals and Cardinal Bishop of Ostia and Velletri. Unlike his father James Francis Edward Stuart (The Old Pretender) and elder brother Charles Edward Stuart (The Young Pretender or Bonnie Prince Charlie), Henry made no effort to seize the thrones. After Charles's death in 1788, Henry became known by Jacobites as Henry IX and I, but the Papacy did not recognise Henry as the lawful ruler of Great Britain and Ireland and instead referred to him as the "Cardinal Duke of York". He was most widely known as the Duke of York, a title in the Jacobite peerage granted to him by his father.
Ерте өмір
Генрих 1725 жылғы 6 наурызда Римдегі Мути сарайында жер аударылып дүниеге келді және сол күні Папа Бенедикт XIII оны крещение рәсімінен өткізді. Бұл оның әкесі Джеймс II және VII тақты жоғалтқаннан кейін 37 жыл өткен соң, ал оның әкесі оны қайтарып алуға жасаған сәтсіз әрекеттен кейін 10 жыл өткеннен кейін болды. Оның әкесі – Джеймс Фрэнсис Эдвард Стюарт, қарсыластары "Ескі Претендент" деп атаған. Оның анасы – Польша королі және Литваның ұлы князі Ян III Собескийдің немересі Мария Клементина Собеска. Генрих ағасы Чарльзға қарағанда жақсы әрі түсінікті жаза білетін, зиялы бала болды. Чарльзға қарағанда көбірек ішке қарайтын және мәселелерге сақтықпен қараған Генрих ізгі және тартымды мінезді деп сипатталды. Генрих 1745 жылы Францияға ағасы, принц Чарльз Эдвард Стюарт ("Бонни Принц Чарли" немесе "Жас Претендент") 1745 жылғы якобит көтерілісін дайындауға көмектесу үшін барды. Француз Корольдік армиясына тіркелген ол, Дюнкерктен ешқашан шықпаған, шамамен 10 000 адамнан тұратын, арна бойымен шабуыл жасауға номиналды түрде басшылық еткен күштердің құрамында болды, содан кейін Антверпенді қоршау кезінде Морис де Саксқа қызмет етті. Куллоден шайқасында (1746) жеңілгеннен кейін Генри Стюарт 21 жасында Италияға оралды.
Henry was born in exile at the Palazzo Muti in Rome on 6 March 1725 and baptised on the same day by Pope Benedict XIII, 37 years after his grandfather James II and VII lost the thrones, and ten years after his father's failed attempt to regain it. His father was James Francis Edward Stuart, known to his opponents as "the Old Pretender". His mother was the Princess Maria Klementyna Sobieska, granddaughter of the Polish King and Lithuanian Grand Duke, John III Sobieski. Henry was apparently an intelligent child who could spell and write better than his older brother Charles. More introverted than Charles and more cautious in his approach to problems, Henry was described as pious and mild mannered. Henry went to France in 1745 to help his brother, Prince Charles Edward Stuart ("Bonnie Prince Charlie", or "the Young Pretender") prepare the Jacobite rising of 1745. Attached to the French Royal Army, he was in nominal command of a cross channel invasion force of some 10,000 men that never made it out of Dunkirk, and subsequently served under Maurice de Saxe at the siege of Antwerp. After the defeat at the Battle of Culloden (1746), Henry Stuart returned to Italy, aged 21.
Діни қызмет
1747 жылы 30 маусымда Папа Бенедикт XIV оған tonsure тағып, 3 шілдеде өткен арнайы консисторияда Кампителлидегі Санта-Марияның кардинал-дияконы етіп тағайындады. 1747 жылы 27 тамызда Бенедикт оны төрт кіші дәреже арқылы көтерді. 1748 жылы 18 тамызда субдиакондық, ал 1748 жылы 25 тамызда диакондыққа ие болды. Ол кезде Францияда болған ағасы Чарльз, шіркеулік құрметтерді жақтырмады, себебі олар Стюарттарға қарсы діни жеккөрушілікті одан әрі күшейтуі мүмкін деп санады. Кардиналдық – діни шен емес, лауазым болғандықтан, Чарльз Генрихтің саяси тиімді неке жасауы мүмкін деген үмітте болды және ағасының 1748 жылы 1 қыркүйекте дін қызметкері болып тағайындалғанын білгенде көңілі қалды. 1803 жылы 26 қыркүйекте ол Кардиналдардың қасиетті коллегиясының деканы болып тағайындалды, содан кейін Остия және Велетри епархиясын басқарды. Ол көп жыл бойы Фраскатиде тұрып жұмыс істеді, күн сайын түстен кейін Римге келіп, вице-канцлер лауазымы арқасында Палаццо-делла-Канцелярияда тұрды. Генрих – британ тағына талапкер болған соңғы адам, ол науқастарға қол тигізіп, «патшаның жаман ауруынан» айықтырған. Генрих – ұзақ өмір сүрген, әдемі мінезді, қанағаттанған, бай, жапақ және өмірінің соңына дейін «көңілді және құрметті» болған адам ретінде сипатталды.
On 30 June 1747 Pope Benedict XIV conferred the tonsure on him and created him Cardinal Deacon of Santa Maria in Campitelli in a special consistory held on 3 July 1747. On 27 August 1747 he was promoted through the four minor orders by Benedict. He received the subdiaconate on 18 August 1748 and diaconate on 25 August 1748. His elder brother Charles, who was in France at the time, was not in favor of the ecclesiastical honors as he believed they would only serve to further religious prejudice against the Stuarts. As the cardinalate was a rank rather than one of the priestly orders, Charles hoped that Henry might yet make a politically advantageous marriage, and was dismayed to discover that his brother had been ordained a priest on 1 September 1748. He was appointed Dean of the Sacred College of Cardinals on 26 September 1803, then also succeeding to the See of Ostia and Velletri. He lived and worked in Frascati for many years, descending each afternoon in his carriage to Rome, where his position as vice chancellor entitled him to the Palazzo della Cancelleria. Henry was the last claimant to the British throne to touch the sick to cure them from the King's Evil. Henry is described as a beatific, abstemious, wealthy, celibate aesthete who lived to a great age, 'inoffensive and respectable' to the end.
Француз төңкерісі және кейінгі өмірі
Француз төңкерісі кезінде ол француз корольдік игілігінен айырылып, Папа Пий VI-ға көмектесу үшін көптеген басқа да ресурстарды құрбан етті. Бұған қоса, француздардың оның Фраскатидегі мүлігін тартып алуы, оның кедейлікке түсуіне себеп болды, нәтижесінде Стюарт сапфирі сатылды. Ұлыбританияның Венециядағы министрі Генриге Ұлыбританияның III Георгінен 4000 фунт стерлинг көлемінде жылдық жәрдемақы алуға көмектесті. Британ үкіметі бұл әрекетті қайырымдылық деп көрсеткенімен, Генри мен Якобиттер оны оған заңды түрде тиесілі ақшаның алғашқы үлесі деп есептеді. (Ұлыбритания үкіметі көптеген жылдар бойы оның әжесі Мария Моденаның ағылшын қорлығын қайтаруға уәде берген, бірақ ешқашан орындамады.) Ватикан Джеймс Фрэнсис Эдвард Стюартты Ұлыбритания мен Ирландияның III және VIII Джеймсі ретінде таныды. Ол 1766 жылы қайтыс болғаннан кейін Ватикан оның ұлын (Генридің ағасы) Чарльзды танымады, өйткені ол 1750 жылы англикандыққа ауысқан болатын. Дегенмен Ватикан Ганновер монархтарын ашық мойындаған жоқ. Бірақ 1792 жылдың қараша айында Ватикан үшінші Георгті Ганновердің курфюрстісі емес, Ұлыбритания мен Ирландияның патшасы деп алғаш рет атады. Бұл Генридің наразылығына әкелді, ол осы қорлаудың салдарынан Римге ешқашан қайта бармайтынын мәлімдеді. Олардың жалпы антиклерикалдық көзқарастары мен Бурбон монархиясына деген қарсылығына қарамастан, француз директориясы 1798 жылы Біріккен ирландтарға Генриді Ирландия королі (IX Генрих) етіп сайлауды ұсынды. Бұл 1798 жылғы ирланд көтерілісі кезінде генерал Жан Жозеф Амабль Юмберттің Майо округіне әскер түсіруі және католик халқын біріктіруге тырысуы барысында болды: ирланд дін қызметкерлерінің көп бөлігі көтерілісті қолдады, тіпті Юмберттің әскері Италиядағы антиклерикалық науқанның қатысушылары болғанмен.
At the time of the French Revolution, he lost his French Royal benefices and sacrificed many other resources to assist Pope Pius VI. This, in addition to the seizure of his Frascati property by the French, caused him to descend into poverty, which resulted in the sale of the Stuart Sapphire. The British Minister in Venice arranged for Henry to receive an annuity of £4,000 from George III of Great Britain. Although the British government represented this as an act of charity, Henry and the Jacobites considered it to be a first instalment on the money which was legally owed to him. (For many years the British government had promised to return the English dowry of his grandmother, Mary of Modena, but never did so.) The Vatican had recognised James Francis Edward Stuart as James III and VIII as the King of Great Britain and Ireland. After his death in 1766, the Vatican did not recognise his son (Henry's brother) Charles, who had converted to Anglicanism in 1750. The Vatican had not, however, overtly recognised the Hanoverian monarchs. However, in November 1792 the Vatican first referred to George III as the King of Great Britain and Ireland instead of the Elector of Hanover. This resulted in a protest by Henry, who suggested the insult would result in him not visiting Rome again. Despite their general anti clericalism and hostility to the Bourbon monarchy, the French Directory suggested to the United Irishmen in 1798 to elevate Henry as King of the Irish (Henry IX). This was in the course of General Jean Joseph Amable Humbert landing a force in County Mayo for the Irish Rebellion of 1798, and trying to rally the Catholic population: a significant number of Irish priests supported the Rising, even though Humbert's army had been veterans of the anti clerical campaign in Italy.
Қарулар
Әкесі мен ағасының рөлін ойнаған кезде Генрих патшалық гербінен тұратын, күміс немесе ақ жарты аймен белгіленген жеке герб таңбасын алды.
During the pretence of his father and brother, Henry claimed a coat of arms consisting of those of the kingdom, differenced by a crescent argent or white crescent.