Кіріспе

Пойыздың соңғы құрылғысы (ETD), кейде EOT, жарқыраған артқы құрылғы (FRED) немесе сезім және тежеу блогы (SBU) деп аталады, – жүк пойыздарының соңына кабозаның орнына орнатылатын электрондық құрылғы. Олар үш санатқа бөлінеді: тек қызыл шаммен пойыздан соңғы жағын көрсететін "саңырау" құрылғылар; тежегіш құбырдың қысымын өлшейтін "орташа ақылдылық" құрылғылар; және локомотивтегі машинистерге радиоарқылы телеметриялық деректерді жіберетін "ақылды" құрылғылар.

Артқы шамдар

Пойыздың орналасуын және толықтығын көрсетудің ең ерте белгілі әдісі 1830 жылдары Стоктон және Дарлингтон темір жолында қолданылған. Олар локомотивтің арт жағында жанып тұрған отты пайдаланған. Бұл тәсілдің өзі де қаншалықты қауіпті болғаны, алдын алуға тырысқан қауіптен кем емес деп ойлау оңай. Ливерпуль және Манчестер темір жолы 1840 жылғы Ережелер мен Нұсқауларында алғаш рет құйрық шамды міндетті ету талабын енгізді, онда әрбір пойыздың арт жағында қызыл құйрық шам болуы тиіс еді. Бұл, абсолюттік блок жүйесінде жұмыс істейтін сигналистердің пойыздар сигнализация посттарынан өткен кезде толық екенін қамтамасыз ету үшін қажет болды. Мұндай шамдар жолаушылар пойыздарының соңғы вагонында, ал жүк пойыздары үшін – тоқал вагонында (кабосе) тасымалданды (кейіннен, артқы жүк вагонында мұндай шам болуы керек болды). Локомотивтер мен көп бірліктердің арт жағында да қызыл жарық көрсетілуі керек, бірақ бұл әдетте пойызға орнатылған шам немесе жарық арқылы іске асырылады.

Құрылымы мен қолданылуы

"Карапайым" ETD пойыздың соңғы вагонындағы соғылғышқа бекітілген қызыл ту сияқты болуы мүмкін, ал "ақылды" құрылғылар қозғалыс сенсорын пайдаланып, тежегіш желісінің қысымын және пойыздың кездейсоқ ажырауын қадағалайды – бұрынғыда мұндай функцияларды локомотивтің соңғы вагонындағы экипаж бақылап отырған. ETD деректерді телеметриялық байланыс арқылы локомотивтегі Бас Пойыз Құрылғысына (HTD) жібереді, теміржолшылар арасында бұл құрылғыны мультфильм кейіпкері Уилма Флинтстоун атымен "Уилма" деп атайды. Канадада бұл құрылғы сезімдік және тежегіш блогы (SBU) деп танылады. Типтік HTD телеметриялық жағдайды және артқы бөліктің қозғалысын көрсететін бірнеше шамдармен, сондай-ақ ETD-ден алынған тежегіш желісінің қысымын цифрлық түрде көрсету экранымен жабдықталған. Онда сонымен қатар, артқы жағынан шұғыл тежеуді іске қосуға арналған ауыстырып-қосқыш та бар. Заманауи локомотивтерде HTD локомотивтің компьютерлік жүйесіне біріктірілген, ал ақпарат машинистің компьютерлік экранында көрсетіледі. Теміржолдар пойыздарды құрастыру немесе маршрут бойында вагондарды ауыстыру сияқты жағдайларда ауа тежегіштерін тексеру үшін қатаң, үкімет бекіткен процедураларды қолданады. Пойыздың вагондары арасында ажыратылғаннан кейін және қайта қосылғаннан кейін, басқа да тексерулермен қатар, экипаж артқы вагонның тежегіштерінің жұмыс істеп, босатылатынын тексеруі керек (барлық тежегіш шлангтары қосылғанын және бұрыштық крандар немесе клапандар ашық екенін қамтамасыз ету үшін). Көп жағдайда машинист ETD-ден алынған ақпаратты пайдаланып, пойыздың артқы жағындағы ауа қысымының төмендеп, көтерілуін тексеру арқылы тежегіш құбырының дұрыс жалғасқандығын растай алады. Бұл құрылғы қауіпсіздік шартын қамтамасыз етеді деп есептеледі. DPS ETD еңбек құнын, сондай-ақ кабиналарды сатып алу және күтіп ұстау шығындарын азайтты. Кондукторлардың және теміржолшылардың тоқтатушыларының біріккен кәсіподандары да ETD-нің әсеріне ұшырады, өйткені бұл электрондық құрылғы әр пойызға екі экипаж мүшесінің орнын басты. ETD-нің кеңінен қолданылуы кабиналарды дерлік ескірген. Кейбір теміржолдар әлі де кабиналарды пойыздың кері жүруі қажет болғанда, қысқа қалалық маршруттарда, жылдам әкімшілік кеңселер ретінде немесе теміржол полиция бөлімдері ретінде, сондай-ақ жол жөндеу бригадаларын тасымалдау үшін пайдаланады. Кейбір жағдайларда (суретте көрсетілгендей) пойыз артқа жүргенде, қызметкер кабинаға орналасудың орнына соңғы вагонда тұрады.

Эволюция

ETD-ді алғаш рет 1968 жылы Флорида Шығыс жағалау темір жолы қолданды, одан кейін көп ұзамай басқа I сыныптағы темір жолдар да ETD-ді пайдалана бастады. 1980 жылдардың ортасына қарай бұл жабдық кеңінен таралды. Алғашқы үлгілерде тежегіш құбырының қосылысы/соңы, батарея және жыпылықтайтын артқы шам болды. 1980 жылдар бойында қолданылуы кеңейген сайын, ETD-лер локомотивтегі қабылдағышқа тежегіш қысымы туралы деректерді жіберу үшін радиотелеметриялық хабарлағыштармен жабдықталды. Батареяларды ауыстыру шығындарын азайту үшін, ETD-дегі шам тек қараңғыда және кешке жақын ғана жансын үшін сыртқы жарық сенсоры қосылды. Кейінгі үлгілерде кішкентай турбинамен қуатталатын электр генераторы бар, ол тежегіш құбырынан алынатын ауа қысымын ETD радиосы мен сенсорларын қуаттандыру үшін пайдаланады. ETD-ден локомотивке тежегіш деректерін бір бағытта жіберу екі бағытты байланысқа айналды, бұл инженерге төтенше жағдайда пойыздың екі басынан бір уақытта тежегіштерді қолдануға мүмкіндік береді. Бұл пойыздың тежегіш құбырындағы кедергі (немесе жабылмаған клапан) ауа қысымын төгуге кедері келтіріп, пойыздың барлық тежегіштерін авариялық режимде іске қосатын жағдайда пайдалы. Мұндай жағдай қауіпті болуы мүмкін, өйткені жұмыс істейтін тежегіштердің саны азайғанда тоқтау қашықтығы ұзарады. Пойыздың алдыңғы және артқы жағынан бір уақытта тежегіш құбырының қысымын түсіру, пойыздың барлық тежегіштерін авариялық жағдайда қолдануын қамтамасыз етеді. ETD-дегі басқа да электроника да жақсартылды, сонымен қатар көптеген үлгілерде GPS қабылдағыштары және екі бағытты радиобайланыс бар.