Кіріспе

Адамдарға пойызға мінуге немесе түсуге мүмкіндік беретін бекітілген құрылым, 1955 жылғы үнді фильмі.

Теміржол платформасы – пойыздарға қолайлы қолжетімділікті қамтамасыз ететін теміржол жолының қасындағы аймақ. Көптеген станцияларда платформаның бір түрі болады, ал ірі станцияларда бірнеше платформа бар. Әлемдегі ең ұзын станция платформасы Үндістандағы Хаббалли торабында орналасқан. Апалачиан жолы стансасында немесе АҚШ-тағы Бенсон стансасында, керісінше, бір орындыққа ғана жеткілікті платформа бар. Кейбір АҚШ-тағы пойыз жүргізушілері арасында "платформа" сөзі "станцияда тоқтау" мағынасында етістік ретінде қолданыла бастады, мысалы: "Осы пойыздың соңғы екі вагоны Шығыс Роккавейде тоқтамайды".

Пойыздарға қатысты биіктігі

Платформаның ең қарапайым түрі – теміржолмен бір деңгейдегі алаң, әдетте платформа мен пойыз едені арасындағы биіктік айырмашылығы айтарлықтай болады. Мұндай жағдайда бұл нағыз платформа деп есептелмейді. Көбінесе дәстүрлі платформалар теміржолға қарағанда биік, бірақ пойыздан төмен, бірақ идеалды жағдайда екі деңгей де бірдей болуы керек. Кейде платформа пойыз еденінен жоғарырақ болады, мысалы, төмен еденді пойыз жоғары еденді пойыздарға арналған стансада тоқтайды, DB Regionalbahn Westfalen голланд станцияларында (мысалы, Энсхедеде) осылай болады. Лондон метросында кейбір стансаларға District Line және Piccadilly Line пойыздары келеді, ал Piccadilly Line пойыздарының едені төмен. Трамвай аялдамасы көбінесе көше ортасында орналасады, әдетте оның платформасы тротуармен бірдей биіктіктегі қауіпсіз аймақтан тұрады, кейде платформа мүлдем болмайды. Соңғы жағдайда жолаушылар мен басқа көлік құралдары апатқа ұшырамау үшін ерекше сақтық танытуы керек. Мұндай екі түрлі трамвай аялдамасын Мельбурн мен Торонто трамвай желілерінде кездестіруге болады. Кейде трамвай аялдамасына төмен еденді трамвайлар мен метро сияқты жеңіл рельсті көліктер келеді, онда аялдамада екі биіктіктегі платформа болады. Теміржол стансасына ауыр және жеңіл рельсті көліктер келуі мүмкін, сондай-ақ Нидерландыдағы RijnGouweLijn сияқты екі биіктіктегі платформаға ие болуы мүмкін. Барлық жағдайларда платформа жүк көтергіштік габариттеріне сәйкес келуі және жүйенің құрылымдық габариттеріне сай болуы тиіс.

Платформаның түрлері

Платформа түрлері: жағалық платформа, бүйірлік платформа (кейде үстімен өтетін платформа деп те аталады), екіге бөлінген платформа және арал платформасы. Жағалық платформа – пойыз жолының аяқталатын, тұйық немесе қосымша жол болатын платформа. Жағалық платформаға кіретін және шығатын пойыздар кері жүруге тиіс. Бүйірлік платформа – пойыздың бір бағыттан келіп, екінші бағытқа қарай кететін ең көп кездесетін платформа түрі. Арал платформасы екі жағынан да пойыз қабылдайтын платформалармен жабдықталған; ол бір немесе екі шетінде жағалық платформалармен де үйлесімде болуы мүмкін. Арал платформасына көпір, туннель немесе теміржол өткелі арқылы жетеді. Бүйірлік платформаның бір түрі – испандық шешім, онда бір пойыз жолының екі жағында да платформалар орналасқан. Қазіргі заманғы станция платформалары негізгі құрылымға байланысты шынымен күшейтілген полимер, жиналмалы бетон немесе кеңейтілген полистирол сияқты әртүрлі материалдардан салынуы мүмкін.

Сәйкестендіру

Көптеген станциялардың платформалары 1-ден бастап тізбекпен нөмірленеді; Кардифф Орталық, Хеймаркет, Кингс-Кросс, Стокпорт және Грейвсенд (Ұлыбританияда); сондай-ақ Лидкомб, Сидней (Австралия) сияқты бірнеше станция 0-ден басталады. Бристоль Темпл-Мидс станциясындағы 3-тен 12-ге дейінгі платформалар ұзындығы бойынша бөлінген, тақ нөмірлі платформалар солтүстік және шығысқа қарап, жұп нөмірлі платформалар оңтүстік және батысқа қарап орналасқан, әрі платформаның ортасында шағын сигнал орнатылған. Кейбіреулері, мысалы Лондон Ватерлоо-Ист, сандардың орнына әріптерді пайдаланады (бұл екі стансада жұмыс істейтін қызметкерлер үшін іргелес Ватерлоо негізгі станциясындағы нөмірленген платформалардан ажырату үшін жасалған); ал кейбіреулері, мысалы Париж Гар-де-Лион, бір топ платформа үшін әріптерді, екінші топ үшін нөмірлерді қолданады. «Платформа» сөзінің нақты мағынасы елге және тілге байланысты. Көптеген елдерде «платформа» сөзі физикалық құрылымды білдіреді, ал пойыз тоқтай алатын жер «жол» деп аталады (мысалы, «Пойыз 5-жолға келіп тұр»). Ал басқа елдерде, мысалы Ұлыбритания мен Ирландияда, «платформа» пойыз тоқтаған жерді білдіреді, яғни мұндай жағдайда аралдық платформаларға екі бөлек нөмір беріледі, әр жағына бір-бір нөмірден. Кейбір елдерде, мысалы Чехия мен Польшада, платформа және жол нөмірінің екеуі де қолданылады. Жол нөмірлері қолданылатын жерлерде аралдық платформа екі жолды бір платформа ретінде сипатталады. Көптеген станцияларда тек транзиттік қозғалыс үшін пайдаланылатын және платформаға тікелей кіруге мүмкіндік бермейтін нөмірленген жолдар да бар.

Мекемелер

Станциялардың кейбір құрылыстары көбінесе платформаларда орналасқан. Платформалар станция ғимаратына жақын болмаған жағдайда, әдетте қоршау немесе күту залы қарастырылады, сондай-ақ қызметкерлердің кабиналары да болуы мүмкін. Ауа райынан қорғау деңгейі әртүрлі – жай ғана ашық қабырғалары бар шатырдан бастап, жылыту немесе кондиционерлеуі бар жабық бөлмеге дейін. Мұнда орындықтар, жарықтандыру, билет кассалары, су ішуге арналған шүмектер, дүкендер, қоқыс урналары, келесі пойыз туралы ақпаратты көрсететін стационарлық кестелер немесе динамикалық дисплейлер орналасуы мүмкін. Көбінесе дауыс тарату жүйесінің (ДТЖ) динамиктері де болады. ДТЖ жүйесі көбінесе динамикалық кестелер немесе электрондық дисплейлер болмаған кезде қолданылады. Ақпараттың алуан түрлері ұсынылады, оның ішінде бағыттары мен уақыты (барлық пойыздар үшін немесе тек қашықтықтан жүретін маңызды пойыздар үшін), кешігулер, жоюлар, платформаларды ауыстыру, маршруттар мен бағыттардағы өзгерістер, пойыздың вагондарының саны, бірінші класс немесе багаж бөлімшелерінің орналасқан жері, сондай-ақ қосымша төлем немесе брондау талаптары туралы хабарламалар беріледі.

Қауіпсіздік

Кейбір метро станцияларында платформалар мен рельстердің арасында платформа экраны бар. Олар қауіпсіздікті арттырады, сондай-ақ станциядағы жылыту және кондиционерлеу жүйесін туннельдегі желдету жүйесінен бөліп, осылайша тиімдірек жұмыс істеуіне мүмкіндік береді. Олар Сингапур MRT және Гонконг MTR станцияларының көп бөлігінде, сондай-ақ Лондондағы Jubilee Line Extension желісіндегі станцияларда орнатылған. Платформалар дөңгелекті заттардың, мысалы, арбалардың, коляскалардың және мүгедектер коляскаларының платформадан сырғып, пойыздың жолына түсуіне жол бермеу үшін платформа шетіне қарай сәл көтеріңкі болуы керек. Көптеген платформаларда төменнен ойысқан шеттік бөлік бар, осылайша платформадан құлап түскен адамдар келе жатқан пойыздың алдынан қоршануға мүмкіндік алады.

Жоғары жылдамдықты темір жол

Жоғары жылдамдықты теміржолдарда, өтіп бара жатқан пойыздар қауіпсіздік мәселесін тудырады, себебі платформа жиегінен қауіпсіз қашықтық өткен пойыздың жылдамдығымен бірге артады. 1999 жылы АҚШ Көлік департаменті жүргізген зерттеуде, станция платформасынан жылдамдықпен өткенде, пойыздың аэродинамикалық конструкциясына байланысты қысым мен туындаған ауа ағынынан пайда болатын аэродинамикалық әсерінен платформадағы жолаушыларға қауіпті жағдай тууы мүмкін екені анықталды. Бұл әсерлер жолаушылар платформа жиегінен белгілі бір қашықтықта тұрғанда сезіледі. Сонымен қатар, ауа ағыны күтіп тұрған жолаушыларға қоқыстың тиюіне де себеп болуы мүмкін. Егер жолаушылар одан да жақын тұрса, ауа ағынының жылдамдығы артып, қауіптің деңгейі жоғарылайды. Ұлыбританияда платформа қауіпсіздігі бойынша берілген нұсқаулықта, пойыздың жылдамдығы мен арасындағы платформаларда сары сызықтан белгіленген қауіпсіз аймақ және басқа да ескерту белгілері болуы тиіс делінген. Егер пойыздың жылдамдығы артық болса, платформаларға жолаушылардың кіруіне рұқсат берілмейді, егер күту бөлмелері немесе қорғаныс аймақтары болмаса. Еуропалық Одақтың регламентіне сәйкес, пойыздың жылдамдығы сағатына немесе одан да жоғары болса, теміржолға жақын орналасқан платформаларға жолаушылардың кіруіне тыйым салынады, егер вокзалда тоқтамақ болған пойыздар үшін төмендетілген жылдамдық шегі болмаса немесе кіруді шектеу үшін тосқауылдар қойылмаса.

Белгілер

Платформаларда жолаушыларды рельстерден алшақтату үшін әдетте ескертулер немесе шаралар қолданылады. Ең қарапайым шара – жолаушылардың қашықтығын сақтауын белгілеу үшін платформа жиегіндегі белгілер. Көбінесе, жүріп-тұру құралын пайдаланатын көзі көрмейтін адамдарға көмектесу және дөңгелекті креслолардың платформа жиегіне тым жақын жылмауына жол бермеу үшін арнайы плиткалы жабын және боялған сызықтар қолданылады. АҚШ-та 1990 жылғы Мүгедектер туралы заңның ережелері платформаның толық ұзындығы бойынша, көру қабілеті нашар адамдарға анық көрінетін, контрастты түсті қысқартылған дөңгелектерден тұратын, кең ескерту жолағын талап етеді.

Иілгіш

Платформалар тік немесе сәл дөңгелек болуы керек, сонда күзетші (бар болса) есіктерді жабуға дайындалғанда пойыздың барлық бөлігін көре алады. Қатты қисық платформаларда қауіпсіздікке қауіп төндіретін көзге көрінбейтін жерлер пайда болады. Мұндай жағдайларда платформаның барлық бөлігін көру үшін айналар немесе жабық тізбекті камералар қолданылуы мүмкін. Сонымен қатар, жолаушылар вагондары тік болып жасалғандықтан, есіктер әрқашан қисық платформаға тікелей ашылмайды – көбінесе платформа арасында кеңістік қалады. Мұндай платформаларда әдетте ескерту белгілері орналастырылады, мүмкін дыбыстық ескертулер, мысалы, Лондон метрополитенінің танымал "Жолға қарайыңыз" деген сөзі. Пойыз тоқтағаннан кейін кеңістікті толтырып, есіктер жабылғаннан кейін қайта жиырылатын жылжымалы бөліктер платформада орналасуы мүмкін. Нью-Йорк метрополитені мұндай жүйені IRT Лексингтон авенюі желісіндегі 14-ші көше – Юнион-сквер және 42-ші көшедегі Таймс-сквер станцияларында, сондай-ақ бұрын IRT Бродвей – Седьмой авенюі желісіндегі Оңтүстік Ферри сыртқы айналымы станциясында қолданады.